آیا با رسیدن فرزند پسر به ۱۸سالگی، مستمری مادر چقدر کاهش پیدا میکند؟ پاسخ این است که مقدار کم شدن حقوق مستمری مادر بعد از 18سالگی فرزند پسر تحت تکفل رقم ثابتی ندارد و معمولاً برابر با سهم همان فرزند از مستمری بازماندگان است؛ این کاهش ممکن است حدود ۲۵ درصد مستمری مبنا باشد، اما تعداد بازماندگان، سقف پرداخت و مقررات صندوق، مبلغ نهایی را تغییر میدهد.
مستمری بازماندگان بر اساس افراد واجد شرایط و سهم قانونی هرکدام محاسبه میشود. در بسیاری از پروندههای تأمین اجتماعی، سهم هر فرزند واجد شرایط در محاسبه اولیه، ۲۵ درصد حقوق یا مستمری مبنای متوفی در نظر گرفته میشود. با این حال، مجموع سهمها نباید از سقف قابل پرداخت بیشتر شود و در چنین وضعی سهمها تعدیل میشوند.
بنابراین ممکن است حذف سهم یک پسر، کاهش قابل توجهی ایجاد کند یا به علت تعدیل قبلی، اثر آن کمتر از ۲۵ درصد مبلغ دریافتی مادر باشد. برای محاسبه دقیق، باید آخرین حکم مستمری، تعداد همسران و فرزندان واجد شرایط و سهم احتمالی پدر و مادر متوفی بررسی شود. مقدار کم شدن حقوق مستمری مادر بعد از 18سالگی فرزند پسر تحت تکفل از روی مبلغ و ترکیب مستمری قابل تشخیص است، نه صرفاً سن فرزند.
در مقررات مربوط به مستمری بازماندگان، پسر معمولاً تا رسیدن به ۱۸سالگی واجد شرایط است. پس از آن، ادامه پرداخت سهم او به وضعیت تحصیل یا ناتوانی در کار بستگی دارد. در برخی مقررات، اشتغال انحصاری به تحصیل یا ناتوانی ناشی از بیماری و نقص عضو میتواند موجب استمرار مزایا شود؛ تشخیص این موضوع به مقررات صندوق و مدارک معتبر وابسته است.
مادر باید ابتدا حکم جدید مستمری یا فیش پرداختی را با حکم قبلی مقایسه کند. مدارک معمول شامل کارت ملی و شناسنامه مادر، شماره مستمری، مدارک هویتی فرزند، گواهی اشتغال به تحصیل در صورت وجود، و اسناد پزشکی در پرونده ناتوانی است. درخواست بررسی باید از شعبه یا سامانه رسمی صندوق پرداختکننده مستمری پیگیری شود.
اگر کاهش مبلغ بدون توجه به ادامه تحصیل یا ناتوانی فرزند انجام شده باشد، اعتراض اداری همراه با مدارک مطرح میشود. چنانچه پاسخ صندوق قانعکننده نباشد، مسیر رسیدگی بعدی به نوع صندوق و تصمیم مورد اعتراض بستگی دارد و ممکن است طرح شکایت در مرجع اداری یا قضایی صالح لازم شود.
فرض کنید مادر و یک پسر از مستمری بازماندگان استفاده میکنند و پسر پس از ۱۸سالگی نه گواهی تحصیل ارائه میدهد و نه شرایط ناتوانی دارد. پس از احراز پایان استحقاق، سهم پسر حذف میشود. در این وضعیت، مقدار کم شدن حقوق مستمری مادر بعد از 18سالگی فرزند پسر تحت تکفل ممکن است نزدیک به سهم ۲۵درصدی باشد؛ اما اگر پیشتر سقف پرداخت باعث تعدیل سهمها شده باشد، رقم واقعی باید توسط صندوق محاسبه شود.
رسیدن پسر به ۱۸سالگی معمولاً پایان خودکار یا نزدیک به پایان استحقاق اوست، اما ادامه تحصیل یا ناتوانی میتواند استثنا ایجاد کند. برای فهم مقدار کم شدن حقوق مستمری مادر بعد از 18سالگی فرزند پسر تحت تکفل، باید حکم جدید، سهم سایر بازماندگان و مقررات صندوق بررسی شود. مقدار کم شدن حقوق مستمری مادر بعد از 18سالگی فرزند پسر تحت تکفل بدون این اطلاعات قابل اعلام قطعی نیست.