آیا رضایت دادن برای طلاق یا امضای توافقنامه، حق زن نسبت به مهریه را از بین میبرد؟ پاسخ این است که مهریه بعد از رضایت نیز اصولاً قابل مطالبه است، مگر اینکه زن بهطور روشن آن را ابراء، بذل یا دریافت کرده باشد. بنابراین صرف اعلام رضایت برای جدایی، رضایت به طلاق توافقی یا موافقت با شرایط همسر، بهتنهایی به معنای بخشش مهریه نیست و مفاد دقیق نوشته یا صورتجلسه اهمیت اساسی دارد.
در طلاق توافقی، زوجین درباره موضوعاتی مانند مهریه، نفقه، حضانت، جهیزیه و زمان جدایی توافق میکنند. اگر در توافقنامه نوشته شود که زن تمام یا بخشی از مهریه را در برابر طلاق بذل میکند، همان مقدار ممکن است دیگر قابل مطالبه نباشد؛ مگر اینکه شرایط حقوقی رجوع از بذل فراهم شود. اما عباراتی مانند «با طلاق موافقم» یا «نسبت به جدایی رضایت دارم» بدون اشاره به مهریه، معمولاً بهتنهایی دلیل کافی برای اسقاط این حق نیست.
دریافت مهریه یعنی دین پرداخت شده و زن با امضای رسید، اقرار به وصول میکند. ابراء یعنی زن آگاهانه شوهر را از پرداخت دین بری میکند؛ در این حالت، اصل بدهی از بین میرود. بذل نیز بخشش مهریه، معمولاً در چارچوب طلاق خلع یا توافقات طلاق است و باید حدود آن روشن باشد. رضایتنامهای که فقط تسویه بخشی از مهریه را تأیید میکند، نباید بهصورت خودکار به معنای بخشش کل مهریه تفسیر شود.
دادگاه برای تشخیص اثر حقوقی رضایت، به متن سند، شرایط امضا و رفتار بعدی طرفین توجه میکند. مدارک مهم معمولاً شامل موارد زیر است:
اگر امضا با اجبار، اکراه، فریب یا اشتباه مؤثر گرفته شده باشد، شخص میتواند بیاعتباری آن را مطرح کند؛ اما اثبات این ادعا آسان نیست و صرف پشیمانی پس از امضا، معمولاً کافی نخواهد بود.
برای مطالبه مهریه، رضایت زوج شرط نیست. زن میتواند با استفاده از سند ازدواج، از مسیر دادگاه خانواده یا اجرای ثبت اقدام کند. البته اگر قبلاً سندی درباره پرداخت، ابراء یا بذل تنظیم شده باشد، شوهر میتواند به آن استناد کند. همچنین رضایت زن به ادامه زندگی یا سازش خانوادگی، به خودی خود حق مطالبه مهریه را از بین نمیبرد. آنچه تعیینکننده است، قصد واقعی و عبارت صریح سند است، نه عنوانی که طرفین به آن میدهند.
فرض کنید زنی در جلسه مشاوره طلاق توافقی نوشته باشد «با اصل طلاق رضایت دارم» و چند ماه بعد برای مطالبه مهریه اقدام کند. اگر در همان نوشته هیچ اشارهای به بخشش، دریافت یا تسویه مهریه نشده باشد، شوهر برای جلوگیری از مطالبه باید دلیل جداگانه ارائه کند. در مقابل، اگر متن شامل عبارت «تمام مهریه را بذل کردم» یا «وجه مهریه را کامل دریافت کردم» باشد، وضعیت متفاوت است. در چنین شرایطی، نتیجه به متن دقیق سند، نحوه تنظیم آن و دلایل احتمالی بیاعتباری بستگی دارد. بنابراین مهریه بعد از رضایت قابل پیگیری است، اما آثار رضایت باید موردی بررسی شود.
پیش از امضا، متن را کامل بخوانید و از عبارتهای مبهم مانند «تسویه حساب کامل» یا «هرگونه ادعا ساقط شد» بدون تعیین موضوع و مبلغ استفاده نکنید. مشخص کنید رضایت فقط درباره طلاق است یا شامل مهریه و سایر حقوق مالی نیز میشود. اگر قرار است بخشی از مهریه بخشیده شود، مقدار دقیق آن و میزان باقیمانده را بنویسید. دریافت تصویر برابر اصل سند و مشورت با وکیل خانواده پیش از امضا نیز میتواند از اختلاف بعدی جلوگیری کند.
رضایت برای طلاق، سازش یا ادامه زندگی با ابراء و دریافت مهریه تفاوت دارد. مهریه بعد از رضایت زمانی از بین میرود که بخشش، وصول یا اسقاط آن از متن معتبر و قابل اثبات باشد. در صورت تردید، باید سند و شرایط امضا بررسی شود و نمیتوان صرفاً از عنوان «رضایتنامه» نتیجه گرفت که زن از تمام حقوق مالی خود گذشته است.