آیا پس از گذشت چند سال از ازدواج یا طلاق هنوز امکان مطالبه مهریه وجود دارد؟ بله، مهریه بعد از چند سال نیز اصولاً قابل مطالبه است و صرف گذشت زمان، حق زن را از بین نمیبرد؛ مگر اینکه مهریه پرداخت، ابراء، بذل یا به شکل معتبر ساقط شده باشد. بنابراین زن میتواند با توجه به سند ازدواج و میزان پرداختی، از مسیر قانونی برای وصول طلب خود اقدام کند.
در حقوق ایران، مهریه دِینی بر عهده شوهر است و برای اصل مطالبه آن، مانند برخی دعاوی، مهلت کوتاه و مشخصی که صرفاً با گذشت زمان موجب سقوط حق شود، پیشبینی نشده است. زن حتی پس از سالها میتواند مهریه را مطالبه کند؛ بااینحال، اثبات پرداخت یا بخشش مهریه ممکن است به اسناد، رسید بانکی، اقرار یا شهادت وابسته باشد. همچنین اگر زن در سندی رسمی یا معتبر، تمام یا بخشی از مهریه را بذل یا ابراء کرده باشد، همان بخش معمولاً دیگر قابل مطالبه نیست.
اگر شوهر فوت کرده باشد، مطالبه مهریه از ترکه او انجام میشود، نه الزاماً از دارایی شخصی ورثه. در این وضعیت، میزان دارایی باقیمانده، بدهیهای متوفی و اعتبار سند ازدواج اهمیت دارد. مهریه پس از طلاق نیز، در صورت باقیماندن طلب، قابل پیگیری است و طلاق بهتنهایی به معنای دریافت یا اسقاط مهریه نیست.
مبلغ قابل مطالبه ابتدا بر اساس مندرجات عقدنامه و پرداختهای اثباتشده تعیین میشود. اگر مهریه وجه رایج ایران باشد، امکان محاسبه ارزش آن بر مبنای شاخصهای قانونی و شرایط مقرر وجود دارد؛ اما این موضوع با مهریه سکه، طلا، ملک یا مال معین تفاوت دارد. در مهریه سکه، اصل تعهد معمولاً تعداد سکههای درجشده در عقدنامه است و قیمت روز سکه فقط در ارزش مالی و شیوه پرداخت اثر میگذارد، نه در تبدیل تعداد سکهها.
برای تعیین رقم دقیق، باید نوع مهریه، تاریخ عقد، مقدار پرداختشده، توافقهای بعدی و وضعیت مالی شوهر بررسی شود. بنابراین نمیتوان بدون مشاهده عقدنامه، مبلغ نهایی مهریه بعد از چند سال را بهطور قطعی اعلام کرد.
پیگیری معمولاً از طریق دفتر ازدواج و اجرای ثبت یا دادگاه خانواده انجام میشود. انتخاب مسیر مناسب به وضعیت سند، وجود مال قابل توقیف، میزان مهریه و هدف زن بستگی دارد. توقیف حساب بانکی، خودرو، ملک یا مطالبات شوهر در صورت شناسایی و رعایت مقررات امکانپذیر است. ناتوانی مالی شوهر نیز ممکن است به تقسیط منجر شود، اما خودبهخود اصل بدهی را از بین نمیبرد.
فرض کنید سارا دوازده سال پس از ازدواج، در حالی که تنها بخشی از مهریهاش را دریافت کرده، برای وصول باقیمانده اقدام میکند. اگر رسیدی برای پرداخت کامل وجود نداشته باشد و در عقدنامه نیز اسقاطی ثبت نشده باشد، مهریه بعد از چند سال همچنان قابل پیگیری است. شوهر میتواند پرداختهای انجامشده یا ناتوانی مالی خود را اثبات کند؛ نتیجه پرونده به مدارک، میزان دارایی و احراز توان پرداخت بستگی دارد.
محدودیتهای مربوط به ضمانت اجرای حبس، به معنای محدود شدن اصل مهریه نیست. زن ممکن است مهریهای بیش از سقف مقرر داشته باشد، اما برای بخش مازاد، معمولاً باید از توقیف اموال یا سایر روشهای قانونی استفاده کند. همچنین ادعای ناتوانی مالی باید با مدارک بررسی شود و پذیرش اعسار قطعی نیست.
در نتیجه، گذشت چند سال معمولاً مانع مطالبه مهریه نمیشود. پیش از اقدام، عقدنامه، پرداختهای قبلی و توافقهای احتمالی را بررسی کنید و برای انتخاب اجرای ثبت یا دادگاه خانواده، از مشاوره حقوقی متناسب با وضعیت پرونده بهره بگیرید.