آیا میتوان در عقدنامه، مهریه مهرالسنه و یک دانگ منزل را همزمان تعیین کرد؟ بله؛ مهریه مهرالسنه و یک دانگ منزل از نظر حقوقی قابل توافق است، مشروط بر اینکه مقدار، مشخصات و شیوه انتقال هر بخش بهطور روشن در سند ازدواج یا سند رسمی مرتبط درج شود. مهرالسنه معمولاً به مهری معادل پانصد درهم نقره اشاره دارد و ارزش ریالی ثابت و همیشگی ندارد؛ یک دانگ منزل نیز باید از ملکی معین و قابل شناسایی باشد.
مهرالسنه یک عنوان عرفی و فقهی است، نه مبلغی که بدون نیاز به توضیح، همیشه رقم مشخص و ثابتی به پول رایج ایران داشته باشد. بنابراین بهتر است در عقدنامه، علاوه بر عبارت مهرالسنه، مبنای محاسبه یا ارزش مورد توافق زوجین نیز درج شود. در غیر این صورت، هنگام مطالبه ممکن است درباره میزان دقیق آن، ارزش نقره و زمان ارزیابی اختلاف ایجاد شود. توافق روشن طرفین میتواند از طرح دعوای اضافی درباره تفسیر مهریه جلوگیری کند.
یک دانگ، یکششم از ششدانگ ملک است؛ اما صرف نوشتن عبارت «یک دانگ منزل» همیشه برای اجرای آسان تعهد کافی نیست. ملک باید متعلق به زوج یا شخص متعهد باشد و مشخصات ثبتی، نشانی، پلاک ثبتی و وضعیت مالکیت آن تا حد امکان در سند ذکر شود. اگر ملک در رهن، بازداشت، مشاع یا فاقد سند رسمی باشد، انتقال یا توقیف آن ممکن است با محدودیت روبهرو شود. همچنین باید روشن شود که تعهد، انتقال مالکیت یک دانگ است یا پرداخت ارزش روز آن.
زوجه معمولاً برای شروع پیگیری به سند ازدواج، مدارک هویتی و اطلاعات مربوط به ملک نیاز دارد. در صورتی که مشخصات ملک ناقص باشد، اسناد مالکیت، مبایعهنامه، استعلام ثبتی، شهادت شهود یا مکاتبات طرفین میتواند در اثبات توافق مؤثر باشد؛ البته ارزش هر دلیل را مرجع رسیدگی با توجه به شرایط پرونده تعیین میکند.
مطالبه مهریه میتواند از مسیر اجرای ثبت یا دادگاه دنبال شود و انتخاب مسیر به وضعیت سند، امکان شناسایی ملک و شرایط پرونده بستگی دارد. در بخش ملکی، ممکن است درخواست شناسایی و توقیف ملک، الزام به تنظیم سند رسمی یا مطالبه بدل و قیمت آن مطرح شود. اگر انتقال یک دانگ به علت قانونی یا فقدان مالکیت ممکن نباشد، نتیجه پرونده به مفاد عقدنامه، وضعیت ملک و امکان اثبات تعهد وابسته خواهد بود.
فرض کنید در عقدنامه، مهریه مهرالسنه و یک دانگ منزل تعیین شده، اما فقط نشانی کلی یک آپارتمان نوشته شده و پلاک ثبتی درج نشده است. زن میتواند با ارائه مدارکی مانند سند مالکیت یا استعلام ثبتی ادعا کند که منظور طرفین همان آپارتمان بوده است. اگر مرد مالک آن ملک نباشد یا آپارتمان پیشتر منتقل شده باشد، ممکن است اجرای عین تعهد ممکن نشود و دادگاه درباره ارزش یا مسئولیت قراردادی تصمیم بگیرد. بنابراین نتیجه قطعی، بدون بررسی سند و مدارک، قابل پیشبینی نیست.
نوشتن عبارت مبهم، تعیین ملک بدون توجه به مالکیت زوج، بیتوجهی به رهن و بازداشت، و مشخص نکردن ارزش مهرالسنه از خطاهای رایج است. در تنظیم مهریه مهرالسنه و یک دانگ منزل بهتر است حدود تعهد، مشخصات کامل ملک، شیوه ارزیابی و تکلیف تعذر انتقال صریحاً نوشته شود. چنین دقتی، امکان اختلاف درباره تفسیر و اجرای مهریه را کاهش میدهد.
مهریه مهرالسنه و یک دانگ منزل قابل توافق است، اما اعتبار عملی آن به شفافیت سند و قابلیت اثبات و اجرای تعهد بستگی دارد. پیش از امضا، وضعیت ثبتی ملک و نحوه محاسبه مهرالسنه بررسی شود و برای تنظیم دقیق مفاد، از مشاوره حقوقی استفاده شود.