آیا دریافت وام ازدواج میتواند مهریه را کاهش دهد یا مانع مطالبه آن شود؟ خیر؛ مهریه و وام ازدواج دو تعهد و رابطه حقوقی مستقل هستند. وام ازدواج تسهیلاتی بانکی است که به زوج واجد شرایط پرداخت میشود، اما مهریه حق مالی زوجه محسوب میشود و دریافت یا پرداخت وام، بهخودیخود اثری بر مقدار، زمان مطالبه یا قابلیت اجرای مهریه ندارد.
کسر وام از مهریه فقط زمانی ممکن است که زوجه بهصورت روشن و قابل اثبات، درباره آن توافق کند؛ برای نمونه، ممکن است در یک سند رسمی یا نوشته معتبر اعلام شود مبلغ معینی از بدهی مهریه در برابر پرداخت مبلغی مشخص تسویه شده است. صرف واریز وام به حساب زوج، استفاده مشترک از آن یا پرداخت هزینههای زندگی، دلیل بخشش یا کاهش مهریه نیست.
همچنین اگر زوج وام را دریافت کند، بدهکار اصلی بانک خواهد بود و باید اقساط را مطابق قرارداد بپردازد. زوجه نیز اصولاً مسئول بازپرداخت وام نیست؛ مگر اینکه بهعنوان ضامن یا متعهد، قرارداد بانکی را امضا کرده باشد. بنابراین، مهریه و وام ازدواج از نظر منشأ، طلبکار و شیوه مطالبه تفاوت دارند.
زوج ممکن است همزمان با دین بانکی، با مطالبه مهریه نیز روبهرو شود. وجود قسط وام بهتنهایی باعث سقوط، تعلیق یا بیاعتباری مهریه نمیشود؛ بااینحال، در رسیدگی به ادعای ناتوانی مالی و درخواست تقسیط، دادگاه معمولاً وضعیت درآمد، دارایی، هزینههای ضروری و بدهیهای اثباتشده شخص را بررسی میکند. نتیجه رسیدگی به مدارک و شرایط واقعی پرونده بستگی دارد و نمیتوان صرف داشتن وام را دلیل قطعی اعسار دانست.
مطالبه مهریه معمولاً از طریق اجرای ثبت یا دادگاه خانواده پیگیری میشود. انتخاب مسیر، شناسایی اموال، وجود ممنوعالخروجی، ادعای اعسار و وضعیت اجرایی سند میتواند بر روند پرونده اثر بگذارد. در مقابل، اختلاف درباره وام غالباً در چارچوب قرارداد بانکی و مقررات مربوط به تسهیلات بررسی میشود.
فرض کنید سارا و امیر پس از ازدواج، وام ازدواج را دریافت کردهاند و امیر با همان مبلغ بخشی از هزینههای زندگی را پرداخت کرده است. چند سال بعد، سارا مهریه خود را مطالبه میکند. امیر نمیتواند فقط با ارائه قرارداد وام ادعا کند مهریه پرداخت شده است؛ زیرا مهریه و وام ازدواج دو دین مستقلاند. اگر سارا رسیدی امضا کرده باشد که در آن، دریافت مبلغ مشخص را بابت بخشی از مهریه پذیرفته است، همان سند میتواند در میزان بدهی مؤثر باشد؛ اما تشخیص اعتبار و حدود اثر آن با مرجع رسیدگی است.
پیش از امضای هر رسید، عبارتهایی مانند «بابت مهریه»، «قرض»، «کمکهزینه» یا «تسویه کامل» را دقیق بررسی کنید. پرداخت قسط وام را با پرداخت مهریه مخلوط نکنید و برای هر توافق، سندی روشن با مبلغ، تاریخ و امضای طرفین تنظیم کنید. در نتیجه، مهریه و وام ازدواج تنها با توافق معتبر و قابل اثبات به یکدیگر مرتبط میشوند، نه صرفاً به دلیل همزمانی در زندگی مشترک.