اگر مرد بخواهد بدون رضایت همسرش طلاق بگیرد، مهریه زن چقدر خواهد بود؟ میزان مهریه در طلاق زن توسط مرد عدد ثابتی ندارد و بر اساس مبلغ و نوع مهریه مندرج در عقدنامه، زمان وقوع رابطه زناشویی و وضعیت پرداخت یا تقسیط تعیین میشود؛ بااینحال، اصل بر استحقاق زن نسبت به تمام مهریه است، مگر آنکه طلاق پیش از نزدیکی واقع شود.
چنانچه میان زوجین نزدیکی واقع شده باشد، زن اصولاً مستحق دریافت تمام مهریه مندرج در عقدنامه است. اگر طلاق پیش از نزدیکی انجام شود، اصل بر تعلق نصف مهریه است. بنابراین، میزان مهریه در طلاق زن توسط مرد بهتنهایی با تصمیم شوهر کاهش پیدا نمیکند و عواملی مانند مدت زندگی مشترک، تقصیر زن یا درخواست طلاق از سوی مرد، بهطور معمول موجب از بین رفتن اصل مهریه نمیشوند.
باید میان مهریه و سایر حقوق مالی تفاوت گذاشت. زن ممکن است افزون بر مهریه، درباره اجرتالمثل کارهای انجامشده در منزل، نفقه معوقه یا در شرایط مقرر، نحله نیز ادعا داشته باشد. احراز هرکدام از این موارد به مدارک، دفاعیات طرفین و تشخیص دادگاه وابسته است و نتیجه آن را نمیتوان از پیش قطعی دانست.
اگر مهریه سکه باشد، تعداد سکه همان مقدار قراردادی است؛ اما ارزش ریالی آن هنگام پرداخت یا اجرای حکم، با توجه به وضعیت روز و مقررات اجرایی محاسبه میشود. اگر مهریه وجه نقد باشد، موضوع تعدیل آن با شاخصهای قانونی مطرح میشود و مبلغ نهایی لزوماً همان عدد درجشده در عقدنامه نیست. برای مهریههای غیرمالی یا اموال مشخص نیز باید امکان تسلیم و ارزش مورد تعهد بررسی شود.
محدودیت قانونی مربوط به ضمانت اجرای حبس، به معنای محدود شدن اصل بدهی به ۱۱۰ سکه نیست. نسبت به مازاد، زن همچنان میتواند طلب خود را مطالبه کند، ولی برای اعمال ضمانت اجراهای خاص، توانایی مالی مرد و دلایل موجود اهمیت بیشتری پیدا میکند. اعسار نیز بدهی را از بین نمیبرد؛ بلکه در صورت پذیرش، ممکن است پرداخت به اقساط تبدیل شود.
زن میتواند برای مطالبه مهریه از دادگاه خانواده یا، در موارد قابل اعمال، از اجرای ثبت اقدام کند. انتخاب مسیر، وجود مال قابل توقیف، نشانی زوج و وضعیت پرونده اجرایی در سرعت و نتیجه پیگیری اثر دارد. همچنین توافق خصوصی زوجین درباره تقسیط یا بخشش باید دقیق، مکتوب و قابل اثبات باشد.
فرض کنید مرد پس از پنج سال زندگی مشترک درخواست طلاق میدهد و در عقدنامه ۳۰۰ سکه بهار آزادی ثبت شده است. با فرض وقوع نزدیکی، میزان مهریه در طلاق زن توسط مرد از نظر اصل استحقاق، ۳۰۰ سکه است؛ نه نصف آن. اگر مرد توان پرداخت یکجا را نداشته باشد، میتواند با ارائه مدارک درآمد، اموال، بدهیها و هزینههای ضروری، اعسار یا تقسیط را درخواست کند. پذیرش این درخواست به تشخیص دادگاه و بررسی وضعیت واقعی مالی او بستگی دارد.
در نتیجه، میزان مهریه در طلاق زن توسط مرد معمولاً برابر مبلغ مندرج در عقدنامه و در صورت وقوع نزدیکی، تمام مهریه است. طلاق، بدهی را خودبهخود ساقط نمیکند و تنها شیوه پرداخت ممکن است با توافق یا حکم اعسار تغییر کند. بررسی عقدنامه، وضعیت نزدیکی، نوع مهریه و مدارک مالی پیش از هر اقدام، برای تصمیم درست ضروری است.