آیا کارفرما پس از صدور رأی درباره بیمه کارگر میتواند از اجرای آن خودداری کند؟ خیر؛ در نحوه اجرای حکم بیمه توسط کارفرما، پس از قطعیشدن رأی، کارفرما باید مطابق مفاد حکم برای ارسال لیست، پرداخت حق بیمه و ثبت سابقه اقدام کند؛ در غیر این صورت، کارگر میتواند از مرجع اجرای حکم، الزام قانونی و اقدامات اجرایی لازم را درخواست کند.
معمولاً اختلاف زمانی ایجاد میشود که کارفرما رابطه کاری، مدت اشتغال، میزان مزد یا تکلیف خود به بیمهکردن کارگر را انکار کرده باشد. مرجع رسیدگی با بررسی قرارداد، فیش حقوقی، شهادت همکاران، سوابق حضور و غیاب، واریز حقوق و سایر قرائن درباره وجود رابطه کار تصمیم میگیرد. اگر رأی قطعی، کارفرما را به بیمهکردن کارگر یا پرداخت حق بیمه دورهای مشخص ملزم کند، اجرای آن تابع متن دقیق رأی است؛ بنابراین ادعای کارگر بهتنهایی با حکم قطعی یکسان نیست.
آرای قطعی مراجع حل اختلاف کار، برای اجرا از طریق واحد اجرای احکام دادگستری پیگیری میشوند. برای شروع، ذینفع باید تقاضای صدور اجراییه یا ادامه عملیات اجرایی را از مرجع مربوط مطالبه کند. در عمل، نحوه اجرای حکم بیمه توسط کارفرما معمولاً شامل این مراحل است:
اگر کارفرما در مهلت تعیینشده اقدامی نکند، حسب مورد امکان توقیف اموال، شناسایی حسابها یا سایر اقدامات قانونی اجرای احکام وجود دارد. اجرای احکام نمیتواند مفاد رأی را تغییر دهد؛ بنابراین اگر حکم مبهم باشد، باید از مرجع صادرکننده درباره نحوه اجرا توضیح خواسته شود.
مدارک معمول شامل تصویر رأی بدوی و تجدیدنظر، گواهی قطعیت، کارت ملی، شماره پرونده، اجراییه و هر مدرکی است که پرداخت یا عدم پرداخت حق بیمه را نشان دهد. بهتر است کارگر از تأمین اجتماعی نیز درباره سابقه ثبتشده و بدهی محاسبهشده استعلام بگیرد. گاهی رأی فقط رابطه کار را احراز کرده و محاسبه مبلغ را به سازمان تأمین اجتماعی واگذار میکند؛ در این حالت، مبلغ نهایی پیش از محاسبه شعبه قابل اعلام قطعی نیست.
فرض کنید مریم با ارائه مدارک، اشتغال خود را در یک کارگاه از ابتدای سال تا پایان سال ثابت کرده و رأی قطعی، کارفرما را به ارسال لیست و پرداخت حق بیمه همان دوره ملزم کرده است. در این وضعیت، نحوه اجرای حکم بیمه توسط کارفرما با مراجعه به شعبه تأمین اجتماعی و پرداخت مبلغی که بر اساس دستمزد مشمول بیمه محاسبه میشود، انجام خواهد شد. اگر کارفرما همکاری نکند، مریم میتواند رأی قطعی و گواهی عدم اجرا را به اجرای احکام ارائه کند. نتیجه نهایی درباره سابقه، به مفاد رأی و محاسبات سازمان بستگی دارد.
اعتراض به اصل رأی، با اعتراض به مبلغ محاسبهشده توسط تأمین اجتماعی تفاوت دارد. اگر رأی هنوز قطعی نشده باشد، اعتراض باید در مهلت و مرجع مقرر در همان پرونده انجام شود. پس از قطعیت، اعتراض معمولاً فقط نسبت به نحوه محاسبه، دوره اشتغال، مزد مبنا یا عملیات اجرایی قابل طرح است و بهخودیخود اجرای حکم را متوقف نمیکند. کارفرما باید اسناد پرداخت، لیستهای بیمه و مدارک حسابداری را منظم ارائه کند.
کارفرما نمیتواند با تعطیلی کارگاه یا خودداری از مراجعه به تأمین اجتماعی، اجرای رأی قطعی را متوقف کند. نحوه اجرای حکم بیمه توسط کارفرما به متن رأی، قطعیت آن و محاسبه سازمان تأمین اجتماعی وابسته است. بررسی دقیق مدارک و پیگیری همزمان از اجرای احکام و شعبه بیمه، از طولانیشدن فرایند و ایجاد اختلاف تازه جلوگیری میکند.