آیا زن میتواند در برابر طلب مهریه، ملک همسرش را دریافت کند؟ بله؛ نحوه انتقال ملک برای مهریه معمولاً از طریق توافق کتبی، تنظیم سند رسمی در دفترخانه و ثبت انتقال به نام زوجه انجام میشود، اما پیش از امضا باید مالکیت، ارزش ملک، میزان بدهی و وجود بازداشت یا رهن بررسی شود. صرف تحویل کلید یا امضای یک نوشته عادی، همیشه به معنای انتقال قطعی مالکیت نیست.
مهریه اصولاً یک دین است و زن میتواند آن را مطالبه کند؛ اما انتخاب مال معین، مانند یک آپارتمان، نیازمند توافق طرفین است. اگر شوهر داوطلبانه ملک را در برابر تمام یا بخشی از مهریه منتقل کند، این توافق میتواند در قالب صلح، بیع یا اقرار به تسویه دین تنظیم شود. در صورت نبود توافق، زن معمولاً نمیتواند صرفاً به دلیل طلب مهریه، انتقال همان ملک مشخص را اجبار کند؛ بلکه میتواند از مسیر قانونی، اموال قابل توقیف را معرفی یا شناسایی و تا میزان طلب خود پیگیری کند.
در نحوه انتقال ملک برای مهریه، بهتر است مراحل زیر با هماهنگی دفتر اسناد رسمی انجام شود:
اگر ملک در رهن بانک یا بازداشت مرجع قضایی باشد، انتقال آزاد آن بدون رضایت مرتهن یا رفع بازداشت امکانپذیر نیست. همچنین انتقال با وکالتنامه، مالکیت را مستقیماً منتقل نمیکند و تا زمان تنظیم سند رسمی، خطر عزل، فوت، اختلاف یا توقیف ملک وجود دارد.
اصل سند مالکیت، کارت ملی و شناسنامه طرفین، مدارک مربوط به ازدواج، گواهی پایانکار یا مدارک شهرداری در موارد لازم و اطلاعات ثبتی ملک معمولاً برای بررسی دفترخانه مورد نیاز است. در متن توافق باید نشانی و پلاک ثبتی، ارزش مورد توافق، میزان دقیق مهریه تسویهشده، وضعیت تحویل، هزینهها و مسئولیت بدهیهای قبلی روشن باشد. عبارتهای کلی مانند «ملک بابت مهریه واگذار شد» ممکن است درباره میزان اسقاط حق یا باقیمانده طلب اختلاف ایجاد کند. روش نحوه انتقال ملک برای مهریه باید با وضعیت سند و هدف واقعی طرفین هماهنگ باشد.
فرض کنید مهریه مریم ۵۰۰ سکه است و همسر او مالک رسمی آپارتمانی بدون رهن است. طرفین توافق میکنند ملک با ارزش مورد توافق، بابت ۲۰۰ سکه منتقل شود و ۳۰۰ سکه باقی بماند. در این حالت، دفترخانه باید انتقال رسمی و میزان تسویه را دقیق ثبت کند. اگر در سند نوشته شود کل مهریه دریافت شده، مریم ممکن است نسبت به ۳۰۰ سکه دیگر نتواند ادعای مؤثری مطرح کند. بنابراین در این مثال، نحوه انتقال ملک برای مهریه فقط امضای سند نیست؛ تعیین آثار مالی و میزان ابراء نیز اهمیت دارد.
اعتماد به قول شفاهی، پذیرش ملک بدون استعلام، بیتوجهی به بدهیهای شهرداری یا وام، تعیین نکردن تکلیف مهریه باقیمانده و امضای اقرارنامه پیش از انتقال قطعی از مهمترین خطاهاست. بهتر است پیش از هر امضا، سند و متن توافق توسط وکیل یا کارشناس ثبتی بررسی شود و پرداخت هزینهها نیز کتبی تعیین گردد. اگر انتقال در جریان اجرای مهریه انجام میشود، هماهنگی با مرجع اجرا برای ثبت تسویه یا ادامه عملیات ضروری است.