آیا کارفرما حقوق چند ماه گذشته را پرداخت نکرده و ارزش واقعی آن کاهش یافته است؟ نحوه به روز کردن حقوق عقب افتاده به این صورت است که ابتدا اصل مزد و مزایای پرداختنشده بر اساس قرارداد، فیش حقوقی و حداقلهای قانونی هر دوره محاسبه و از طریق اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی مطالبه شود؛ سپس در صورت وجود شرایط قانونی، جبران کاهش ارزش پول نیز جداگانه درخواست شود. بهروز کردن مبلغ، همیشه به معنای محاسبه حقوق بر مبنای دستمزد امروز نیست و نتیجه به نوع رابطه کاری و مدارک موجود بستگی دارد.
حقوق عقبافتاده شامل مزد پایه، مزایای ثابت، اضافهکاری، حق مسکن، بن کارگری، عیدی، سنوات و سایر مزایایی است که کارگر طبق قرارداد یا قانون مستحق آن بوده اما دریافت نکرده است. مبنای محاسبه هر ماه، شرایط همان ماه و میزان کار انجامشده است؛ بنابراین نمیتوان تمام مطالبات گذشته را بدون بررسی، با آخرین حقوق دریافتی جایگزین کرد. اگر کارفرما بخشی از مبلغ را پرداخت کرده باشد، فقط مانده بدهی قابل مطالبه است.
کاهش ارزش پول با اصل طلب تفاوت دارد. در برخی پروندهها، خواهان میتواند با استناد به شرایط مقرر برای جبران خسارت تأخیر تأدیه در ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی، این خسارت را نیز درخواست کند. احراز مطالبه دین، امتناع یا ناتوانی بدهکار، تغییر شاخص قیمت و سایر شرایط پرونده در این بخش اهمیت دارد و پذیرش آن خودکار نیست.
نبود قرارداد کتبی لزوماً به معنای از بین رفتن حق کارگر نیست؛ رابطه کاری میتواند با قرائن، سوابق بیمه و شهادت اثبات شود. با این حال، ادعای مبلغ دقیق بدون سند ممکن است با ایراد کارفرما یا ارجاع موضوع به کارشناسی روبهرو شود.
در رابطه کارگری و کارفرمایی، مسیر معمول از ثبت دادخواست در اداره کار محل انجام کار یا محل صالح آغاز میشود. خواستهها باید تفکیک شوند؛ برای نمونه، اصل مزد، اضافهکاری، عیدی، سنوات و خسارت کاهش ارزش پول نباید بدون توضیح در یک مبلغ کلی درج شوند.
در دعاوی مربوط به کارکنان دولت، مدیران شرکتها، پیمانکاران یا اشخاصی که رابطه کارگری آنان محل اختلاف است، مرجع رسیدگی ممکن است متفاوت باشد. پیش از ثبت دادخواست باید نوع رابطه استخدامی و مرجع صالح بررسی شود.
فرض کنید کارگری هشت ماه حقوق دریافت نکرده و کارفرما تنها بخشی از مبلغ را پس از پایان همکاری پرداخته است. کارگر با ارائه قرارداد، سوابق بیمه و گردش حساب، اصل طلب را ثابت میکند. در این وضعیت، نحوه به روز کردن حقوق عقب افتاده شامل محاسبه دقیق هر ماه و کسر پرداختهای قبلی است. او میتواند جبران کاهش ارزش پول را نیز مطالبه کند، اما نتیجه این بخش به احراز شرایط قانونی و تشخیص مرجع رسیدگی وابسته خواهد بود.
برای نحوه به روز کردن حقوق عقب افتاده نباید صرفاً به یک عدد کلی یا محاسبه بر اساس حقوق فعلی تکیه کرد. تفکیک اصل مطالبات از خسارت تأخیر، ارائه اسناد ماهانه و انتخاب مرجع صالح، احتمال رسیدگی دقیقتر را افزایش میدهد. پیش از امضای تسویهحساب نیز باید بررسی شود که تمام مزد، مزایا و خسارتهای قابل مطالبه در آن لحاظ شده باشد.