نحوه تقسیم گاز مشترک اپارتمان به طور معمول بر اساس توافق معتبر مالکان و تصمیم مجمع عمومی تعیین می‌شود، نه صرفاً بر مبنای سلیقه مدیر ساختمان. اگر همه واحدها کنتور مستقل نداشته باشند، هزینه قبض گاز ابتدا از مشترک و دارنده انشعاب مطالبه می‌شود و سپس باید طبق روش عادلانه مورد توافق بین واحدها تقسیم شود. برای مثال، اگر مدیر ساختمان قبض را مساوی تقسیم کرده اما واحدی خالی بوده یا واحد دیگری مصرف بسیار بیشتری داشته است، مالک معترض می‌تواند درخواست بررسی مبنای محاسبه، مشاهده قبض و طرح موضوع در مجمع عمومی را مطرح کند. در چنین شرایطی نحوه تقسیم گاز مشترک اپارتمان باید با توجه به وضعیت واقعی ساختمان، تعداد واحدها، کاربری ملک و توافق مکتوب مالکان مشخص شود.
در ساختمان‌های آپارتمانی ممکن است یک کنتور گاز برای کل بنا نصب شده باشد و گاز برای موتورخانه، آب گرم مرکزی، شوفاژ یا گاهی وسایل گرمایشی واحدها استفاده شود. در این حالت، شرکت گاز معمولاً یک قبض برای انشعاب صادر می‌کند و رابطه قراردادی شرکت با مشترک ثبت‌شده در قبض شکل می‌گیرد. بنابراین، اختلاف داخلی مالکان درباره سهم هر واحد، به خودی خود مسئولیت پرداخت قبض به شرکت گاز را از بین نمی‌برد.
از سوی دیگر، هزینه مصرف گاز مربوط به تأسیسات مشترک ساختمان، در اصل از هزینه‌های نگهداری و اداره قسمت‌های مشترک محسوب می‌شود. مالک یا استفاده‌کننده نمی‌تواند صرفاً به دلیل استفاده کمتر یا خالی بودن واحد، بدون وجود توافق یا تصمیم معتبر، پرداخت سهم خود را به طور کامل متوقف کند؛ زیرا ممکن است تأسیسات مرکزی برای کل ساختمان فعال باشد و هزینه آن به صورت کلی ایجاد شود.
باید میان «بدهی ساختمان به شرکت گاز» و «سهم داخلی هر واحد» تفاوت گذاشت. شرکت گاز برای وصول قبض به مشترک یا شخصی که انشعاب به نام او ثبت شده مراجعه می‌کند، اما در روابط داخلی، مدیر یا سایر مالکان می‌توانند سهم پرداخت‌نشده را از مالک بدهکار مطالبه کنند. مستأجر نیز بر اساس قرارداد اجاره و عرف ساختمان ممکن است مسئول پرداخت هزینه‌های جاری باشد، ولی این موضوع معمولاً مسئولیت مالک در برابر ساختمان یا شرکت خدمات‌رسان را به طور کامل منتفی نمی‌کند.
برای نحوه تقسیم گاز مشترک اپارتمان یک فرمول واحد و اجباری که در همه ساختمان‌ها قابل اجرا باشد وجود ندارد. بهترین روش آن است که مالکان در مجمع عمومی، روش محاسبه را با توجه به نوع مصرف تصویب کنند و تصمیم در صورت‌جلسه درج شود. این تصمیم باید روشن، قابل محاسبه و برای همه واحدها قابل دسترسی باشد.
اگر ساختمان دارای موتورخانه یا سیستم گرمایش مرکزی است، گاز مصرفی ممکن است فقط به گرمایش اختصاص نداشته باشد و برای آب گرم، مشاعات یا تجهیزات دیگر نیز مصرف شود. در این وضعیت، تعیین یک معیار مطلق مانند متراژ یا تعداد نفرات ممکن است عادلانه نباشد و بهتر است هزینه‌ها به بخش‌های مختلف تفکیک شود.
مدیر ساختمان باید قبض، تاریخ قرائت، مبلغ، بدهی قبلی و شیوه محاسبه سهم هر واحد را در اختیار مالکان قرار دهد. نگهداری تصویر قبض‌ها، صورت‌جلسات و جدول محاسبه، از بروز اختلاف بعدی جلوگیری می‌کند. مدیر نمی‌تواند بدون مصوبه یا مبنای روشن، هر ماه روش تقسیم را تغییر دهد یا مبلغی بیشتر از هزینه واقعی مطالبه کند.
در تعیین نحوه تقسیم گاز مشترک اپارتمان بهتر است جلسه‌ای با حضور مالکان تشکیل شود. در صورت‌جلسه باید شماره انشعاب، مبلغ قبض، نوع مصرف، روش انتخاب‌شده، سهم هر واحد، تکلیف واحدهای خالی، وضعیت واحدهای تجاری و زمان پرداخت نوشته شود. همچنین مشخص شود که تغییر تعداد ساکنان یا تغییر کاربری واحد از چه تاریخی در محاسبه اثر می‌گذارد.
تصمیمات مربوط به اداره قسمت‌های مشترک باید طبق مقررات ساختمان و با رعایت حدود صلاحیت مجمع عمومی اتخاذ شود. اگر مالک در جلسه حضور نداشته باشد، بهتر است صورت‌جلسه و مبلغ سهم او به شکل قابل اثبات، مانند پیام رسمی ساختمان، اظهارنامه یا روش مورد توافق، اعلام شود. شفافیت در اطلاع‌رسانی، مانع ادعای بی‌اطلاعی و اختلاف درباره مبلغ می‌شود.
نخست باید مدارک بدهی جمع‌آوری شود: تصویر قبض، جدول محاسبه، صورت‌جلسه تصویب روش تقسیم، رسیدهای پرداخت سایر واحدها و پیام‌های مطالبه. سپس مدیر یا نماینده قانونی ساختمان باید مبلغ و مهلت پرداخت را به شکل روشن به مالک یا استفاده‌کننده اعلام کند. مطالبه شفاهی معمولاً برای اثبات اختلاف کافی نیست و بهتر است مدارک مکتوب وجود داشته باشد.
در گام بعد، می‌توان موضوع را در جلسه ساختمان مطرح و نتیجه را در صورت‌جلسه ثبت کرد. اگر بدهی همچنان پرداخت نشود، امکان ارسال اظهارنامه رسمی برای مطالبه سهم هزینه وجود دارد. در اظهارنامه باید منشأ بدهی، دوره مصرف، مبلغ دقیق، روش محاسبه و مدارک قابل ارائه ذکر شود و از بیان تهدید یا اقدام خودسرانه پرهیز شود.
در اختلافات مربوط به نحوه تقسیم گاز مشترک اپارتمان، اگر موضوع با مذاکره حل نشود، شخص ذی‌نفع می‌تواند با توجه به مبلغ و نوع خواسته، از طریق مرجع قضایی صالح مطالبه وجه یا الزام به پرداخت هزینه‌های مشترک را پیگیری کند. تعیین مرجع رسیدگی به مبلغ خواسته، محل اقامت خوانده و مقررات جاری بستگی دارد؛ بنابراین پیش از ثبت دادخواست باید اطلاعات پرونده بررسی شود.
قطع خودسرانه گاز واحد بدهکار، بستن شیر گاز، ورود به داخل واحد، دستکاری کنتور یا ایجاد مانع در استفاده متعارف، راهکار قانونی و ایمن محسوب نمی‌شود و می‌تواند برای مدیر یا سایر مالکان مسئولیت مدنی، کیفری یا خطر جانی ایجاد کند. ساختمان باید تنها از مسیرهای قانونی و تصمیمات معتبر استفاده کند.
اگر اختلاف ناشی از خرابی موتورخانه، نشتی، تنظیم نامناسب مشعل یا اشکال در کنتور باشد، پیش از طرح دعوا بهتر است از متخصص تأسیسات گزارش کتبی گرفته شود. ممکن است بخش مهمی از مبلغ قبض به دلیل نقص فنی ایجاد شده باشد و بدون بررسی فنی، تقسیم هزینه باعث تکرار اختلاف شود.
خالی بودن واحد معمولاً به تنهایی موجب معافیت کامل نمی‌شود؛ زیرا بخشی از هزینه ممکن است مربوط به تأسیسات مشترک و آماده‌به‌کاری سیستم باشد. با این حال، اگر ساختمان با تصمیم معتبر، هزینه مصرفی را بر اساس تعداد ساکنان تعیین کرده باشد، واحد خالی می‌تواند در بخش متغیر سهم کمتری داشته باشد. نتیجه نهایی به نوع مصرف و مصوبه ساختمان بستگی دارد.
این موضوع به قرارداد اجاره، عرف ساختمان و ماهیت هزینه بستگی دارد. هزینه‌های جاری مصرف و نگهداری معمولاً در روابط مالک و مستأجر قابل توافق است، اما بدهی انشعاب در برابر شرکت گاز ممکن است از مشترک یا دارنده انشعاب مطالبه شود. بهتر است در قرارداد اجاره، تکلیف قبض گاز و هزینه موتورخانه صریحاً نوشته شود.
در حالت معمول، مدیر مجری تصمیمات ساختمان است و نباید به تنهایی مبنای جدیدی برای محاسبه ایجاد کند. تغییر روش باید در جلسه معتبر مطرح و تصویب شود و از زمان مشخصی به بعد اجرا گردد. اگر روش جدید با مصوبه قبلی یا مقررات ساختمان تعارض داشته باشد، مالک معترض می‌تواند درخواست بررسی و اصلاح محاسبات کند.
ابتدا عدد کنتور، دوره قرائت، مبلغ قبض و وضعیت تجهیزات بررسی شود. سپس مشترک باید از شرکت گاز درخواست بررسی و اصلاح کند و هم‌زمان موضوع را به مدیر ساختمان اطلاع دهد. تا مشخص شدن نتیجه، بهتر است مبلغ مورد اختلاف از سهم قطعی جدا و مستندات آن نگهداری شود؛ اما توقف کامل پرداخت بدون توافق ممکن است موجب افزایش بدهی و قطع خدمات شود.
امکان فنی و حقوقی نصب کنتور مستقل به نوع ساختمان، طراحی لوله‌کشی، تأیید شرکت گاز و رعایت مقررات ایمنی بستگی دارد. این کار بدون مجوز و بررسی متخصص نباید انجام شود. همچنین نصب کنتور فرعی داخلی الزاماً رابطه قراردادی با شرکت گاز را تغییر نمی‌دهد و فقط می‌تواند برای محاسبه داخلی ساختمان کاربرد داشته باشد.
برای نحوه تقسیم گاز مشترک اپارتمان نخست باید نوع مصرف، وضعیت کنتور، تعداد واحدها و سهم تأسیسات مشترک مشخص شود. سپس مالکان باید یک روش روشن و قابل اثبات، مانند تقسیم مساوی، متراژی، بر اساس تعداد ساکنان یا روش ترکیبی، تصویب کنند. قبض و محاسبات باید در اختیار همه قرار گیرد و بدهی واحدها از طریق مطالبه مکتوب پیگیری شود. قطع خودسرانه گاز یا دستکاری تجهیزات قابل قبول نیست. اگر اختلاف با مذاکره و تصمیم مجمع حل نشود، جمع‌آوری مدارک، ارسال اظهارنامه و مراجعه به مرجع صالح، مسیر قانونی و مطمئن‌تری برای مطالبه هزینه خواهد بود.