آیا پس از پایان اجاره، موجر میتواند ودیعه مستاجر را پس ندهد؟ در حالت عادی، ندادن پول صاحب خانه به مستاجر پس از تخلیه و تحویل ملک، بدون دلیل قانونی و مدرک قابل اثبات، مجاز نیست و مستاجر میتواند وجه خود را مطالبه کند. با این حال، اگر اجارهبها، خسارت واقعی به ملک یا بدهی دیگری وجود داشته باشد، موجر میتواند در حدود همان طلب و با ارائه دلیل، موضوع را پیگیری کند.
ودیعه یا قرضالحسنه معمولاً برای تضمین اجرای تعهدات مستاجر دریافت میشود و با پایان قرارداد، تخلیه و تحویل ملک، اصل بر بازگرداندن آن است. موجر نمیتواند صرفاً به ادعای خسارت، تمام مبلغ را برای مدت نامعلوم نگه دارد. ادعای او باید به موضوعی مشخص مانند اجارهبهای پرداختنشده، هزینههای قراردادی یا خسارت واردشده به ملک مربوط باشد و تا حد امکان با قرارداد، رسید، صورتجلسه، فاکتور یا نظر کارشناس اثبات شود.
فرسودگی طبیعی ناشی از استفاده متعارف، مانند رنگپریدگی معمول یا استهلاک عادی تأسیسات، اصولاً خسارت قابل مطالبه از مستاجر نیست. همچنین اگر تعمیرات اساسی بر عهده موجر باشد، نمیتوان هزینه آن را بدون بررسی وضعیت ملک به مستاجر تحمیل کرد. بنابراین میزان کسرشده باید متناسب با خسارت واقعی باشد، نه مبلغی سلیقهای یا تنبیهی.
مهمترین دلیل، قرارداد اجاره و رسید پرداخت ودیعه است. پیامکها، مکاتبات، رسید تحویل کلید، صورتجلسه تخلیه، شهادت شهود و تصاویر یا فیلمهای مربوط به وضعیت ملک نیز میتوانند در اثبات ادعا مؤثر باشند. مستاجر بهتر است هنگام تحویل ملک، صورتجلسهای تنظیم کند که در آن تاریخ تخلیه، تحویل کلید، وضعیت تأسیسات و مبلغ قابل استرداد نوشته شود.
ابتدا بهتر است مستاجر از طریق اظهارنامه یا پیام قابل استناد، بازپرداخت مبلغ را مطالبه و مهلت مناسبی برای پرداخت تعیین کند. سپس میتواند با ثبت درخواست تأمین دلیل، وضعیت ملک و نبود خسارت غیرمتعارف را مستند کند. اگر پرداخت انجام نشد، طرح دعوای مطالبه وجه در مرجع صالح، از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، امکانپذیر است. صلاحیت مرجع رسیدگی به مبلغ خواسته و مقررات جاری بستگی دارد و باید هنگام ثبت دادخواست بررسی شود.
در چنین پروندهای، ندادن پول صاحب خانه به مستاجر بهتنهایی برای محکومیت قطعی موجر کافی نیست؛ مستاجر باید پایان رابطه اجاره، پرداخت ودیعه و استحقاق خود برای دریافت وجه را نشان دهد. از سوی دیگر، موجر نیز اگر مدعی خسارت یا بدهی است، باید ادعای خود را اثبات کند. مطالبه خسارت بدون دلیل، لزوماً باعث کاهش ودیعه نمیشود.
فرض کنید سارا یک واحد مسکونی را تخلیه کرده و کلید را تحویل داده است، اما موجر با ادعای خرابی کابینت، از بازپرداخت ودیعه خودداری میکند. سارا عکسهای زمان تخلیه، رسید پرداخت وجه و پیامهای مطالبه خود را دارد. اگر موجر فاکتور معتبر یا دلیل قابل قبول برای میزان خسارت ارائه نکند، احتمال پذیرش ادعای کامل او کاهش مییابد و دادگاه پس از بررسی مدارک درباره مبلغ قابل پرداخت تصمیم میگیرد. در این مثال، ندادن پول صاحب خانه به مستاجر بدون تعیین دقیق خسارت، قابل اعتراض و پیگیری قضایی است؛ اما نتیجه نهایی به اسناد و نظر مرجع رسیدگی وابسته خواهد بود.
پس ندادن ودیعه پس از تخلیه، در صورت نبود طلب یا خسارت اثباتشده، اقدام قابل پیگیری است. مستاجر باید از تهدید، تخریب یا توقیف خودسرانه اموال خودداری کند و مسیر مستند مطالبه را انتخاب نماید. ارسال مطالبه کتبی، جمعآوری مدارک، تأمین دلیل و سپس طرح دعوا، معمولاً راه منظمتری برای حل مسئله است. ندادن پول صاحب خانه به مستاجر زمانی از نظر حقوقی قابل دفاع است که موجر طلب مشخص و قابل اثبات داشته باشد؛ در غیر این صورت، اصل بر استرداد ودیعه خواهد بود.