آخرین به روزرسانی ۱۴۰۵/۰۴/۳۰ (سه شنبه - ۳۰ تیر ۱۴۰۵)

نفقه برای زنی که به درخواست شوهر منزل را ترک کرده

پرسش : آیا زنی که منزل را به درخواست شوهر ترک کرده و دعوای عدم تمکین علیه او مطرح شده، مستحق دریافت نفقه است.
سلام وقت بخیر
من خانم هستم ۶ماهه منزل رو ترک کردم به خواست شوهرم .ایشون دوبار اظهار نامه عدم تمکین زدن من یکبار جواب دادم .یک‌جلسه دادگاه داشتم که خضور پیدانکردم شوهرم بمن میگه برو‌اقدام‌کن برا طلاق ولی من طلاق نمیخوام میخوام بدونم دراین وضعیت نفقه به من تعلق میگیره ؟

پاسخ وکیل :

بله، اگر بتوانید ثابت کنید که منزل را به خواست یا با رضایت همسرتان ترک کرده اید و ناشزه (فاقد تمکین بدون عذر موجه) شناخته نشده اید، همچنان حق دریافت نفقه دارید. اما اگر دادگاه با صدور حکم قطعی، شما را ناشزه تشخیص دهد، از تاریخ نشوز، حق دریافت نفقه به شما تعلق نخواهد گرفت.

با توجه به توضیح شما، صرف اینکه همسرتان اظهارنامه عدم تمکین ارسال کرده یا دادخواست داده است، به تنهایی موجب قطع نفقه نمی شود و تا زمانی که حکم قطعی مبنی بر عدم تمکین صادر نشده یا شما بدون دلیل موجه از انجام وظایف زناشویی خودداری نکرده باشید، اصل بر استحقاق نفقه است.

بررسی وضعیت حقوقی شما

طبق مطالبی که بیان کرده اید:

حدود ۶ ماه است منزل مشترک را ترک کرده اید.
می فرمایید این کار به خواست همسرتان انجام شده است.
همسرتان دو بار اظهارنامه عدم تمکین برای شما ارسال کرده است.
یک جلسه دادگاه تشکیل شده اما شما در آن حضور پیدا نکرده اید.
همسرتان به شما می گوید برای طلاق اقدام کنید، اما شما قصد طلاق ندارید.

این شرایط نشان می دهد که هنوز وضعیت حقوقی شما از نظر تمکین و نفقه نیازمند بررسی دادگاه است و صرف ادعای شوهر، باعث از بین رفتن حق نفقه نمی شود.

نفقه زن در قانون مدنی

مطابق ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی:

در عقد دائم، نفقه زن بر عهده شوهر است.

بنابراین اصل بر این است که در ازدواج دائم، شوهر مکلف به پرداخت نفقه همسر خود است.

نفقه شامل چه مواردی است؟

مطابق ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی:

نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن، از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه های درمانی و بهداشتی و در صورت عادت یا احتیاج، هزینه خدمتکار.

بنابراین نفقه فقط پول ماهانه نیست، بلکه تمام هزینه های متعارف زندگی را در بر می گیرد.

چه زمانی نفقه به زن تعلق نمی گیرد؟

مطابق ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی:

هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند، مستحق نفقه نخواهد بود.

این ماده به موضوع نشوز اشاره دارد.

یعنی اگر زن بدون دلیل قانونی و بدون عذر موجه از تمکین خودداری کند، حق نفقه را از دست می دهد.

اما تشخیص اینکه زن ناشزه است یا خیر، صرفا با ادعای شوهر نیست و در صورت اختلاف، دادگاه باید در این خصوص تصمیم بگیرد.

اگر منزل را به درخواست شوهر ترک کرده باشید

نکته بسیار مهم در پرونده شما این است که نوشته اید:

«منزل را به خواست شوهرم ترک کردم.»

اگر بتوانید این موضوع را ثابت کنید، اصولا ترک منزل به درخواست شوهر، نشوز محسوب نمی شود.

برای اثبات این موضوع می توانید از مواردی مانند:

پیامک ها
پیام های شبکه های اجتماعی
صدای ضبط شده (در حدود مقررات قانونی)
شهادت شهود
اقرار شوهر
سایر دلایل و قرائن

استفاده کنید.

در چنین شرایطی، احتمال اینکه دادگاه شما را ناشزه بداند، کاهش پیدا می کند.

تاثیر اظهارنامه عدم تمکین

اظهارنامه فقط اعلام رسمی خواسته شوهر است.

یعنی همسر شما با ارسال اظهارنامه اعلام کرده که از شما خواسته به منزل بازگردید.

اما اظهارنامه به معنای صدور حکم دادگاه نیست.

تا زمانی که دادگاه پس از رسیدگی، حکم قطعی مبنی بر عدم تمکین صادر نکرده باشد، صرف ارسال اظهارنامه باعث از بین رفتن حق نفقه نمی شود.

عدم حضور در جلسه دادگاه

شما نوشته اید که در جلسه دادگاه حاضر نشده اید.

عدم حضور در جلسه ممکن است باعث شود دادگاه بر اساس مدارک موجود تصمیم بگیرد.

اگر هنوز رای صادر نشده یا مهلت اعتراض باقی است، بهتر است موضوع را پیگیری کنید؛ زیرا ممکن است عدم حضور شما باعث شود دلایل و دفاعیاتتان مورد بررسی کامل قرار نگیرد.

اگر شوهر درخواست طلاق ندهد

اینکه همسرتان به شما می گوید:

«خودت برو برای طلاق اقدام کن.»

هیچ اثر حقوقی خاصی ندارد.

اگر او قصد طلاق دارد، باید شخصا دادخواست طلاق بدهد.

اگر شما نیز طلاق نمی خواهید، هیچ الزامی برای طرح دعوای طلاق ندارید.

آیا می توانید نفقه مطالبه کنید؟

اگر:

دادگاه هنوز حکم قطعی مبنی بر نشوز شما صادر نکرده باشد؛
یا بتوانید ثابت کنید ترک منزل با رضایت یا درخواست همسرتان بوده است؛

می توانید دادخواست مطالبه نفقه معوقه و همچنین الزام به پرداخت نفقه جاری مطرح کنید.

در این صورت، دادگاه با بررسی وضعیت تمکین، درباره استحقاق شما نسبت به نفقه تصمیم خواهد گرفت.

اگر حکم عدم تمکین صادر شود

اگر در نهایت دادگاه حکم قطعی صادر کند که:

شما بدون دلیل موجه از تمکین خودداری کرده اید؛

از تاریخ تحقق نشوز، نفقه به شما تعلق نخواهد گرفت.

البته حتی در این حالت نیز:

مهریه شما از بین نمی رود.
حق مطالبه مهریه همچنان باقی است.
بسیاری از حقوق مالی دیگر نیز همچنان قابل مطالبه خواهد بود.
نکات مهم
اظهارنامه عدم تمکین به تنهایی موجب قطع نفقه نیست.
صرف ترک منزل نیز همیشه به معنای ناشزه بودن زن نیست.
اگر شوهر خود باعث خروج شما از منزل شده باشد، این موضوع می تواند دلیل مهمی برای رد دعوای عدم تمکین باشد.
عدم حضور در جلسه دادگاه ممکن است به ضرر شما تمام شود؛ بنابراین وضعیت پرونده را از طریق سامانه ثنا یا شعبه رسیدگی کننده پیگیری کنید.
اگر رای صادر شده باشد، ممکن است هنوز امکان اعتراض یا تجدیدنظرخواهی وجود داشته باشد.
راه حل نهایی

با توجه به توضیحاتی که ارائه کرده اید، در حال حاضر نمی توان گفت نفقه شما قطعا قطع شده است. اگر واقعا منزل را به درخواست یا با رضایت همسرتان ترک کرده اید و هنوز حکم قطعی عدم تمکین (نشوز) علیه شما صادر نشده است، از نظر قانونی همچنان می توانید مستحق دریافت نفقه باشید. توصیه می شود ابتدا وضعیت پرونده عدم تمکین را از طریق سامانه ثنا یا شعبه رسیدگی کننده بررسی کنید و در صورت صدور رای، در مهلت قانونی نسبت به آن اقدام نمایید. همچنین اگر همسرتان از پرداخت نفقه خودداری می کند، در صورتی که ناشزه شناخته نشده باشید، می توانید دادخواست مطالبه نفقه معوقه و جاری را نیز در دادگاه خانواده مطرح کنید.