آیا مالک مغازه باید در تمام مخارج ساختمان مانند واحدهای مسکونی شریک شود؟ پاسخ این است که هزینه ساختمان و مغازه رقم ثابت و یکسانی ندارد و بر اساس نوع هزینه، مساحت قسمت اختصاصی، میزان استفاده از مشاعات و مقررات ساختمان تعیین میشود؛ بنابراین نمیتوان بدون بررسی صورتمجلس تفکیکی، قراردادها و تصمیمات معتبر مجمع، مبلغ دقیقی اعلام کرد. هزینههای جاری مانند نظافت، برق مشاعات و نگهداری آسانسور معمولاً از هزینههای تعمیر اساسی یا بازسازی نما جدا هستند.
در ساختمانهای دارای واحد تجاری و مسکونی، اصل بر این است که هر مالک در هزینههای مشترک و ضروری ساختمان سهم داشته باشد؛ حتی اگر از بخشی از امکانات استفاده نکند. با این حال، تشخیص سهم هر واحد به ماهیت هزینه بستگی دارد. هزینههایی که برای حفظ کلیت ساختمان مصرف میشوند، ممکن است میان همه مالکان تقسیم شوند، اما هزینه مرتبط با تأسیسات اختصاصی یک واحد، اصولاً بر عهده همان مالک است.
اگر برای هزینههای مشترک، سهم متفاوتی در سند مالکیت، صورتمجلس تفکیکی یا توافق معتبر مالکان تعیین شده باشد، همان مبنا اهمیت پیدا میکند. تصمیم مدیر ساختمان بهتنهایی نمیتواند برخلاف اسناد و مقررات، تعهد جدیدی برای مالک ایجاد کند.
در محاسبه هزینه ساختمان و مغازه باید بررسی شود آیا فعالیت تجاری موجب استفاده بیشتر از آسانسور، برق، ورودی، پارکینگ یا سیستم تهویه شده است یا خیر. استفاده بیشتر ممکن است مبنای توافق خاص باشد، اما صرف تجاری بودن ملک، بهتنهایی مجوز مطالبه هر مبلغی نیست.
مدیر یا هیئتمدیره برای مطالبه وجه باید مبلغ، دوره زمانی و علت بدهی را روشن کند. مدارک کاربردی عبارتاند از:
مالک نیز میتواند نسبت به هزینههای نامرتبط، مبالغ بدون سند یا تصمیماتی که خارج از حدود اختیار مدیر گرفته شدهاند اعتراض کند. پرداخت بدون بررسی ممکن است بهعنوان پذیرش بدهی تفسیر شود، هرچند تشخیص نهایی به اوضاع و مدارک پرونده وابسته است.
فرض کنید مالک یک مغازه در طبقه همکف، سهم خود از نظافت و برق مشاعات را پرداخت کرده، اما مدیر ساختمان مبلغی بابت تعمیر آسانسور و رنگآمیزی راهرو مطالبه کرده است. اگر آسانسور و راهرو جزو مشاعات باشند و تصمیم معتبر برای تعمیر وجود داشته باشد، اصل مطالبه قابل بررسی است؛ ولی اگر مبلغ شامل تعمیر داخلی مغازه یا خسارت ناشی از فعالیت فروشگاه باشد، باید جداگانه اثبات شود. در چنین وضعی، هزینه ساختمان و مغازه با توجه به اسناد، نحوه تقسیم و ارتباط هر خرج با ملک تعیین میشود، نه صرفاً بر اساس ادعای یکی از طرفین.
بهتر است اختلاف ابتدا با درخواست ریز هزینه و مذاکره در مجمع حل شود. اگر بدهی واقعی پرداخت نشود، مدیر میتواند از مسیر قانونی مطالبه وجه اقدام کند؛ در مقابل، مالک مغازه میتواند اسناد هزینه، نحوه تصویب و مبنای تقسیم را بررسی و در صورت وجود ایراد، دفاع مستند ارائه دهد. مرجع رسیدگی و شیوه اقدام به مبلغ، نوع خواسته و مقررات زمان طرح دعوا وابسته است.
هزینه ساختمان و مغازه بر پایه نوع مخارج، اسناد مالکیت، تصمیمات معتبر ساختمان و میزان ارتباط هزینه با مشاعات تعیین میشود. مالک مغازه نه خودکار از همه هزینهها معاف است و نه ملزم به پرداخت هر مبلغ اعلامی؛ مطالبه صحیح باید مستند، قابل محاسبه و متناسب با موضوع هزینه باشد.