آیا مالک میتواند بدون اجازه مستأجر وارد ملک شود؟ در اصل، ورود موجر به محل اجاره داده شده بدون رضایت مستأجر یا وجود ضرورت قانونی، مجاز نیست؛ زیرا با تحویل ملک، حق استفاده و تصرف آن در مدت اجاره به مستأجر واگذار میشود. مالک همچنان صاحب عین ملک است، اما نمیتواند صرفاً به دلیل مالکیت، هر زمان که بخواهد وارد واحد مسکونی یا تجاری شود.
قرارداد اجاره برای مدت مشخص، منافع ملک را در اختیار مستأجر قرار میدهد. بنابراین، تصرف عملی و استفاده روزمره از ملک با مستأجر است و موجر باید این حق را محترم بشمارد. حتی اگر قرارداد درباره ورود مالک سکوت کرده باشد، سکوت قرارداد به معنای اجازه ورود خودسرانه نیست. ورود موجر به محل اجاره داده شده باید با هماهنگی قبلی، رضایت مستأجر یا دلیل قابل قبول مانند تعمیر ضروری انجام شود.
البته ممکن است در قرارداد شرط شود که مالک با اعلام قبلی و در زمان متعارف، برای بازدید، ارزیابی خسارت یا انجام تعمیرات وارد ملک شود. چنین شرطی باید به صورت محدود و منصفانه اجرا شود و نمیتواند بهانهای برای مزاحمت، بازرسی مکرر یا نقض حریم خصوصی مستأجر باشد. فضاهای مشاع، پارکینگ یا انباری نیز باید بر اساس مفاد قرارداد و حدود اختصاص آنها بررسی شوند.
در وضعیتهای اضطراری مانند آتشسوزی، نشت شدید آب یا گاز، خطر فوری برای ساکنان یا احتمال جدی ورود خسارت به ساختمان، اقدام فوری برای جلوگیری از زیان ممکن است ضروری باشد. با این حال، ضرورت باید واقعی و متناسب با خطر باشد. همچنین برای تعمیرات اساسی، معمولاً لازم است مالک یا نماینده او زمان مراجعه را از قبل اعلام و با مستأجر هماهنگ کند.
صرف ادعای ورود ممکن است برای اثبات کافی نباشد. مستأجر بهتر است پیامها، صدای ضبطشده در حدود مقررات، تصاویر دوربین مشاعات، شهادت همسایگان، گزارش مدیر ساختمان و هرگونه آثار ورود یا خسارت را حفظ کند. ارسال اظهار یا اخطار کتبی نیز نشان میدهد که مستأجر با ورودهای بعدی مخالفت کرده است. اگر ورود با تهدید، اجبار، تخریب قفل یا ایجاد مزاحمت همراه باشد، موضوع میتواند حسب جزئیات، جنبه کیفری یا حقوقی پیدا کند و مراجعه به کلانتری، دادسرا یا مرجع صالح قضایی قابل بررسی است.
مستأجر نباید برای مقابله، اقدام خطرناک یا درگیری فیزیکی انجام دهد. بهتر است ابتدا مخالفت خود را محترمانه و مکتوب اعلام کند و در صورت تکرار، از مشاوره حقوقی برای انتخاب عنوان دعوا یا شکایت مناسب استفاده شود. ورود موجر به محل اجاره داده شده، اگر موجب خسارت مالی یا نقض جدی آرامش مستأجر شده باشد، ممکن است زمینه مطالبه خسارت را نیز ایجاد کند؛ اما نتیجه به مدارک و نحوه وقوع حادثه بستگی دارد.
فرض کنید مالک، بدون اطلاع قبلی و در غیاب مستأجر، با کلید یدکی وارد آپارتمان شود و برای بازدید آن را به شخص دیگری نشان دهد. مستأجر با پیامهای قبلی، شهادت همسایه و تصاویر دوربین میتواند ورود موجر به محل اجاره داده شده را مستند کند. اگر قرارداد اجازه بازدید با هماهنگی قبلی را داده باشد، اقدام مالک همچنان به دلیل نادیده گرفتن هماهنگی قابل اعتراض است؛ اما تشخیص مسئولیت نهایی به متن قرارداد، دفعات ورود، وجود خسارت و سایر شواهد بستگی دارد.
مالک حق نظارت نامحدود بر ملک اجارهای ندارد. ورود باید با رضایت، هماهنگی، شرط قراردادی معتبر یا ضرورت فوری انجام شود. مستأجر نیز باید قرارداد، پیامها و مدارک مربوط به ورود را نگهداری کند و در صورت تکرار یا همراه شدن رفتار مالک با تهدید و خسارت، از مسیر قانونی و بدون درگیری شخصی پیگیری کند.