آیا موجر میتواند هزینه تعمیرات اساسی ساختمان را بر عهده مستأجر بگذارد؟ در حالت معمول، پرداخت نکردن هزینه تعمیرات ساختمان توسط موجر، در صورتی که تعمیر برای امکان استفاده متعارف از ملک ضروری باشد، قابل اعتراض است و مسئولیت آن اصولاً بر عهده مالک قرار میگیرد. با این حال، نوع خرابی، مفاد قرارداد، عرف محل و علت ایجاد خسارت تعیین میکند که هزینه نهایی بر عهده کدام طرف باشد.
بر اساس قواعد اجاره در قانون مدنی، موجر باید ملک را در وضعیتی نگه دارد که مستأجر بتواند از آن استفاده مورد توافق را داشته باشد. تعمیرات اساسی مانند خرابی تأسیسات اصلی آب و فاضلاب، سیمکشی کلی، موتورخانه، آسانسور، پشتبام، لولههای اصلی و رفع عیب سازهای معمولاً در این دسته قرار میگیرند. در مقابل، هزینههای مصرفی و تعمیرات جزئی ناشی از استفاده روزمره، مانند تعویض لامپ، رفع گرفتگی ساده یا تعمیر خسارتی که مستأجر ایجاد کرده، معمولاً بر عهده مستأجر است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
ماده ۴۸۶ قانون مدنی، تعمیرات و مخارجی را که برای امکان انتفاع از عین مستأجره لازم است، اصولاً بر عهده مالک میداند؛ مگر اینکه قرارداد یا عرف، ترتیب دیگری مقرر کرده باشد. بنابراین، صرف درج عبارت کلی «تمام هزینهها با مستأجر است» همیشه به معنای انتقال همه تعمیرات اساسی نیست و تفسیر آن به متن قرارداد و موضوع تعمیر بستگی دارد.
مستأجر بهتر است پیش از هر اقدام مالی، موضوع را به صورت قابل اثبات به موجر اعلام کند. ارسال اظهارنامه، پیام قابل نگهداری یا نامهای که شرح خرابی، تاریخ اطلاع و ضرورت تعمیر را مشخص کند، برای اثبات مطالبه اهمیت دارد. در موارد فوری، مانند نشت شدید آب یا خطر برقگرفتگی، حفظ ایمنی مقدم است؛ اما تعمیر باید تا حد ضرورت انجام شود و اسناد هزینه نگهداری شود.
مستأجر نباید بدون توافق روشن یا ضرورت واقعی، هزینه تعمیرات اساسی را از اجارهبها کسر کند. چنین اقدامی ممکن است به عنوان عدم پرداخت اجاره تفسیر شود و برای او اختلاف تازه ایجاد کند. در صورت بیاقدامی موجر، امکان درخواست الزام به تعمیر و حسب مورد مطالبه هزینههای ضروری وجود دارد؛ اما پذیرش این خواسته به اثبات ضرورت، انتساب مسئولیت و متعارف بودن هزینه وابسته است.
اگر خرابی، استفاده از ملک را مختل کند، مستأجر میتواند علاوه بر درخواست تعمیر، درباره کاهش امکان انتفاع یا خسارتهای مستقیم نیز ادعا مطرح کند. نتیجه قطعی نیست و دادگاه معمولاً قرارداد، نظر کارشناس، شدت خرابی، مدت اختلال و رفتار هر دو طرف را بررسی میکند. اگر خرابی ناشی از تقصیر مستأجر باشد، مسئولیت موجر کاهش مییابد یا از بین میرود.
برای نمونه، در یک واحد مسکونی، لوله اصلی داخل دیوار ترکید و مالک پس از چند پیام و یک اظهارنامه اقدامی نکرد. مستأجر برای جلوگیری از خسارت بیشتر، با هماهنگی مدیر ساختمان و دریافت گزارش تعمیرکار، بخش ضروری کار را انجام داد. در چنین وضعی، پرداخت نکردن هزینه تعمیرات ساختمان توسط موجر میتواند مبنای مطالبه هزینه متعارف باشد؛ مشروط بر اینکه مستأجر ضرورت کار، اطلاع مالک و مبلغ واقعی را ثابت کند. اگر ترکیدگی به علت سوراخکاری یا تغییرات مستأجر ایجاد شده باشد، نتیجه متفاوت خواهد بود.
مرجع رسیدگی بر اساس نوع خواسته، مبلغ، محل ملک و مقررات جاری صلاحیت تعیین میشود و ممکن است شورای حل اختلاف یا دادگاه صالح باشد. پیش از ثبت درخواست، بهتر است خواسته دقیق انتخاب شود: الزام به تعمیر، مطالبه هزینه تعمیر ضروری، مطالبه خسارت یا ترکیبی از آنها. استفاده از کارشناس رسمی در خرابیهای فنی، از اختلاف درباره علت و مبلغ جلوگیری میکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی شورای حل اختلاف را ببینید.
مسئولیت تعمیرات اساسی معمولاً با موجر است، اما قرارداد، عرف و علت خرابی استثناهای مهمی ایجاد میکنند. اعلام کتبی، جمعآوری دلیل، خودداری از کسر خودسرانه اجاره و انجام فقط تعمیرات ضروری، مهمترین اقدامات مستأجر برای حفظ حقوق خود است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل ملکی پیشوا را ببینید.