آیا کارفرما پس از پایان همکاری از بازگرداندن سفته ضمانت خودداری میکند؟ در بیشتر موارد، پس ندادن سفته توسط کارفرما قابل پیگیری حقوقی است و کارگر میتواند با ارائه قرارداد، رسید تحویل سفته و مدارک پایان همکاری، استرداد اصل سفته یا بیاعتباری مطالبه احتمالی آن را دنبال کند. نتیجه نهایی به متن سفته، علت صدور، وجود رسید و اثبات انجام تعهدات بستگی دارد.
سفتهای که برای تضمین حسن انجام کار یا جبران خسارت احتمالی به کارفرما داده میشود، با سفتهای که بابت پرداخت بدهی واقعی صادر شده تفاوت دارد. بهتر است در متن سفته یا رسید جداگانه تصریح شود که سند بابت تضمین رابطه کاری تحویل شده و کارفرما حق استفاده از آن خارج از موضوع قرارداد را ندارد.
صرف وجود امضای کارگر روی سفته، همیشه به معنای بدهکار بودن او نیست؛ اما در صورت طرح دعوا، کارفرما ممکن است سفته را به عنوان سند مطالبه ارائه کند. بنابراین، اثبات ضمانتی بودن سند و انجام تعهدات کاری اهمیت زیادی دارد. سفیدامضا بودن سفته نیز خطر اختلاف را بیشتر میکند و میتواند اثبات توافق واقعی طرفین را دشوار سازد.
در دعوای مربوط به پس ندادن سفته توسط کارفرما، مدارک زیر میتواند به اثبات ادعا کمک کند:
تصویر سفته به تنهایی ممکن است کافی نباشد؛ زیرا باید ارتباط آن با قرارداد کاری و علت تحویل نیز روشن شود. اگر رسیدی وجود ندارد، مجموعه قرائن، شهادت، مکاتبات و رفتار طرفین میتواند در ارزیابی ادعا مؤثر باشد.
نخست، درخواست کتبی و محترمانهای برای استرداد سفته ارسال کنید و در آن شماره سند، تاریخ تحویل، علت ضمانتی بودن و پایان همکاری را بنویسید. ارسال اظهارنامه رسمی، دلیل مناسبی برای نشان دادن مطالبه و امتناع کارفرماست. از تحویل اصل مدارک خودداری کنید و نسخههای قابل استناد را نگه دارید.
اگر کارفرما همچنان از استرداد خودداری کند، با توجه به خواسته و مدارک، میتوان دعوای استرداد لاشه سفته یا بیاعتباری استفاده از آن را در مرجع صالح مطرح کرد. اختلافات ناشی از رابطه کاری ممکن است در اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی بررسی شود؛ اما مطالبه مستقیم درباره خود سند تجاری، حسب موضوع، میتواند در صلاحیت مرجع قضایی باشد. تشخیص دقیق مرجع به خواسته، مبلغ و نحوه طرح دعوا بستگی دارد.
فرض کنید مریم هنگام استخدام، یک سفته بدون تاریخ به مبلغ مشخص به شرکت تحویل داده و در رسید نوشته شده است: «بابت تضمین حسن انجام کار». او پس از پایان قرارداد، تحویل پروژهها و تسویه حساب، سفته را مطالبه میکند؛ اما شرکت از بازگرداندن آن خودداری میکند. مریم میتواند با استناد به رسید، صورتجلسه تحویل کار و پیامهای شرکت، پس ندادن سفته توسط کارفرما را اثبات و استرداد سند را درخواست کند. با این حال، اگر شرکت مدعی ورود خسارت باشد، باید اصل خسارت و ارتباط آن با تعهد تضمینشده را اثبات کند و صرف ادعا کافی نیست.
نباید اخطاریه یا دادخواست را نادیده گرفت. در مهلت مقرر باید با ارائه قرارداد، رسید ضمانت و مدارک پایان همکاری، دفاع خود را ثبت کرد. ادعای ضمانتی بودن سفته، پرداخت یا انجام تعهدات، میتواند در دفاع مؤثر باشد؛ اما نتیجه به مفاد سند و دلایل موجود وابسته است. همچنین از امضای اقرارنامه جدید یا پرداخت وجه بدون دریافت اصل سفته خودداری کنید.
برای مقابله با پس ندادن سفته توسط کارفرما، مستندسازی از زمان استخدام تا پایان همکاری اهمیت اساسی دارد. سفته ضمانتی نباید بدون رسید و تعیین دقیق موضوع تحویل شود. درخواست کتبی، اظهارنامه و انتخاب مرجع مناسب، مسیر پیگیری را روشنتر میکند و بررسی وکیل در صورت تهدید به وصول سفته، از تصمیمهای پرخطر جلوگیری خواهد کرد.