آیا میتوان ارزی را که به دیگری قرض دادهاید، پس گرفت؟ بله، پس گرفتن ارز قرض داده شده از طریق مطالبه توافقی یا طرح دعوای حقوقی امکانپذیر است؛ اما نتیجه به نوع توافق، زمان بازپرداخت، مدارک و امکان اثبات پرداخت ارز بستگی دارد. اگر در قرارداد تعهد به بازگرداندن همان ارز شده باشد، اصل بر مطالبه همان مقدار ارز است، نه الزاماً معادل ریالی آن. با این حال، مفاد قرارداد و شرایط اجرای تعهد اهمیت تعیینکننده دارد.
نخست باید مشخص شود رابطه طرفین واقعاً «قرض» بوده یا موضوع، امانت، شراکت، خرید و فروش یا تضمین انجام تعهد محسوب میشود. در قرض، گیرنده مالک مال میشود و باید مثل آن را بازگرداند. بنابراین اگر مثلاً ۵ هزار دلار قرض داده شده و موعد بازپرداخت نیز تعیین شده باشد، مطالبه اصل ۵ هزار دلار قابل طرح است؛ مگر اینکه طرفین از ابتدا درباره پرداخت معادل ریالی یا شیوه دیگری توافق کرده باشند.
توافق شفاهی نیز ممکن است معتبر باشد، اما اثبات آن دشوارتر است. پیامک، گفتوگوهای شبکههای اجتماعی، رسید بانکی، اقرار، شهادت، نوشته عادی و سوابق انتقال ارز میتوانند در کنار یکدیگر برای اثبات ادعا استفاده شوند. صرف واریز وجه، همیشه بهتنهایی ثابت نمیکند که پرداخت بابت قرض بوده است؛ زیرا ممکن است طرف مقابل آن را سرمایهگذاری یا پرداخت تجاری معرفی کند.
اگر ارز بهصورت نقدی تحویل شده باشد، اثبات موضوع معمولاً دشوارتر است و باید از مجموعه قرائن استفاده کرد. همچنین لازم است روشن باشد ارز متعلق به خواهان بوده و پرداخت آن با قصد قرض انجام شده است. تناقض در مقدار ارز، تاریخ پرداخت یا علت انتقال میتواند اعتبار ادعا را کاهش دهد.
بهتر است ابتدا مطالبه رسمی و روشن انجام شود. در اظهارنامه باید نوع ارز، مقدار، منشأ تعهد و مهلت معقول برای بازپرداخت ذکر شود. اگر پرداخت صورت نگیرد، دعوا در مرجع صالح و از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میشود. عنوان دقیق خواسته باید با توجه به قرارداد انتخاب شود؛ برای نمونه، ممکن است خواسته اصلی، مطالبه مقدار معین ارز بهعلاوه خسارتهای قابل مطالبه باشد.
در جریان رسیدگی، دادگاه اسناد، اظهارات طرفین و سایر دلایل را بررسی میکند. در صورت نگرانی از انتقال اموال، مشورت درباره درخواست تأمین خواسته اهمیت دارد. درباره خسارت تأخیر، هزینه دادرسی و امکان مطالبه معادل ریالی، نمیتوان نتیجه یکسانی برای همه پروندهها اعلام کرد؛ زیرا نوع ارز، مفاد قرارداد، زمان سررسید و وضعیت اجرای حکم مؤثر است.
فرض کنید سارا به موجب رسیدی ۳ هزار دلار به مهدی قرض داده و در پیامها، بازپرداخت تا پایان شهریور توافق شده است. پس از سررسید، مهدی پرداخت نمیکند و سارا برای پس گرفتن ارز قرض داده شده اظهارنامه میفرستد. اگر مهدی دریافت دلار و موعد بازپرداخت را انکار نکند، رسید و پیامها میتوانند ادعای سارا را تقویت کنند. با این حال، اگر رسید فقط عبارت «بابت همکاری» داشته باشد، دادگاه باید از مجموع شواهد، ماهیت واقعی رابطه را احراز کند.
برای پس گرفتن ارز قرض داده شده، مقدار و نوع ارز، قصد قرض، موعد بازپرداخت و مدارک تحویل را دقیق مستند کنید. مطالبه همان ارز معمولاً با توافق روشن سازگارتر است، اما در صورت اختلاف درباره پرداخت ریالی، خسارت یا نحوه اجرا، بررسی قرارداد و اسناد توسط وکیل یا مشاور حقوقی ضروری است. از طرح ادعای قطعی بدون دلیل کافی و نیز پذیرش تبدیل ارز بدون محاسبه دقیق آثار آن خودداری کنید.