آیا میتوان خودرویی را که در اختیار همسر است پس گرفت؟ بله، پس گرفتن خودرو از همسر به دلیل مالکیت، امانت، اجاره یا شرایط انتقال خودرو بستگی دارد و صرفاً با ادعای پرداخت پول یا داشتن سند عادی امکانپذیر نیست. نخست باید مشخص شود مالک قانونی خودرو چه کسی است و خودرو با چه عنوانی در اختیار همسر قرار گرفته است.
مهمترین موضوع، تشخیص مالکیت واقعی است. سند یا برگ سبز خودرو، مبایعهنامه، رسید پرداخت وجه، قرارداد هبه، اقرار کتبی و شهادت میتوانند در اثبات ادعا مؤثر باشند. ثبت خودرو به نام یکی از زوجین قرینه مهمی محسوب میشود، اما در برخی پروندهها دادگاه مجموعه دلایل و نحوه پرداخت ثمن را نیز بررسی میکند.
اگر خودرو به نام شوهر باشد و صرفاً برای استفاده در اختیار همسر قرار گرفته باشد، مالک میتواند استرداد آن را مطالبه کند؛ مگر اینکه دلیلی بر انتقال مالکیت یا وجود حق استفاده مستقل ارائه شود. برعکس، اگر خودرو به نام زن منتقل شده یا مالکیت آن بهصورت معتبر به او واگذار شده باشد، شوهر حق برداشتن خودسرانه خودرو را ندارد.
اگر خودرو به عنوان هبه به همسر واگذار شده باشد، اصل بر امکان رجوع واهب پس از قبض است؛ با این حال، تحقق رجوع به شرایط قانونی و وضعیت فعلی خودرو بستگی دارد. برای نمونه، اگر خودرو به شخص دیگری منتقل شده، از بین رفته یا تغییر اساسی کرده باشد، نتیجه میتواند متفاوت شود. همچنین باید ابتدا اصل هبه و مالکیت گیرنده اثبات شود؛ صرف استفاده همسر از خودرو الزاماً به معنای هبه نیست.
در چنین وضعی، پس گرفتن خودرو از همسر ممکن است از مسیر اعلام رجوع از هبه و سپس طرح دعوای مناسب انجام شود. انتخاب عنوان دعوا باید با توجه به مدارک، نحوه انتقال و وضعیت ثبتی خودرو صورت گیرد.
بهتر است ابتدا با اظهارنامه، استرداد خودرو در مهلت متعارف درخواست شود. اگر خودرو بازگردانده نشود، مالک میتواند با توجه به شرایط، دعوای استرداد مال یا الزام به تحویل خودرو را در مرجع صالح مطرح کند. صلاحیت مرجع رسیدگی به ارزش خواسته، محل اقامت طرفین و مقررات جاری بستگی دارد. توقیف خودرو نیز فقط در صورت وجود شرایط قانونی و صدور دستور مرجع صالح امکانپذیر است.
حتی مالک خودرو نباید با تهدید، درگیری، ورود غیرمجاز به محل یا استفاده از کلید یدکی، خودرو را از تصرف همسر خارج کند. چنین اقدامی ممکن است موجب طرح شکایت درباره تهدید، مزاحمت، ورود غیرمجاز یا آسیب به مال شود. پس گرفتن خودرو از همسر باید از راه توافق کتبی، اظهارنامه یا اقدام قضایی انجام شود، نه با اقدام فیزیکی و خودسرانه.
فرض کنید علی خودرو را به نام خود خریده و برای رفتوآمد در اختیار همسرش، سارا، گذاشته است. سارا مدعی است خودرو هدیه بوده، اما هیچ نوشته یا شاهد قابل اتکایی ندارد. در این حالت، علی برای پس گرفتن خودرو از همسر باید مالکیت و امانی یا عاریهای بودن استفاده را اثبات کند؛ نتیجه پرونده قطعی نیست و به اسناد، اظهارات طرفین و قرائن پرداخت وجه بستگی دارد.
در پس گرفتن خودرو از همسر، تفاوت میان مالکیت، امانت، استفاده خانوادگی و هبه اهمیت اساسی دارد. بررسی مدارک پیش از هر اقدام، ارسال اظهارنامه و خودداری از رفتارهای تنشزا، احتمال موفقیت و جلوگیری از مسئولیت کیفری یا مدنی را افزایش میدهد.