آیا سند ملک شما به دلیل وام، بدهی یا دستور مراجع قضایی در رهن و بازداشت مانده است؟ پاسخ این است که برای اینکه بدانیم چگونه سند را آزاد کنیم، ابتدا باید علت محدودیت سند مشخص شود؛ زیرا فک رهن بانکی، رفع بازداشت ثبتی و لغو تأمین خواسته، مسیر و مرجع متفاوتی دارند. صرف پرداخت بدهی یا توافق شفاهی معمولاً بهتنهایی موجب رفع محدودیت نمیشود و باید سند رسمی یا دستور معتبر برای ثبت ارائه شود.
رهن معمولاً در نتیجه دریافت تسهیلات بانکی یا تضمین تعهد ایجاد میشود. در این وضعیت، مالک همچنان مالک ملک است، اما انتقال رسمی آن بدون موافقت مرتهن یا فک رهن امکانپذیر نیست. بازداشت ممکن است به درخواست اجرای ثبت، دادگاه، طلبکار یا مرجع دیگری ایجاد شود و هدف آن جلوگیری از انتقال یا فروش مال تا تعیین تکلیف بدهی و دعواست. بنابراین ابتدا باید از اداره ثبت یا دفترخانه، علت و مرجع درج محدودیت را استعلام کرد.
اگر بدهی تسویه شده باشد، مالک باید از بانک درخواست تسویهحساب و معرفینامه فک رهن بگیرد. سپس با مدارک هویتی، سند مالکیت و نامه بانک به دفترخانه مراجعه میشود تا سند رسمی فک رهن تنظیم و موضوع در سوابق ثبتی ثبت شود. در برخی پروندهها، بانک پس از پرداخت کامل بدهی همکاری نمیکند یا درباره میزان بدهی اختلاف وجود دارد. در این حالت، ارسال اظهارنامه و در صورت لزوم طرح دعوا برای الزام به فک رهن قابل بررسی است؛ اما نتیجه به قرارداد، رسیدهای پرداخت و سوابق بانکی بستگی دارد.
در بازداشت ثبتی، باید به همان مرجعی مراجعه کرد که دستور بازداشت را صادر کرده است. پرداخت بدهی، رضایت طلبکار، اجرای مفاد سازش یا صدور تصمیم قضایی میتواند زمینه رفع بازداشت را فراهم کند. اگر بازداشت اشتباه باشد یا بدهی قبلاً پرداخت شده باشد، مالک باید اسناد پرداخت، مکاتبات و مدارک مالکیت را ارائه و درخواست رسیدگی کند. تا زمانی که نامه رفع بازداشت به اداره ثبت نرسد، دفترخانه معمولاً مجاز به ثبت انتقال آزاد ملک نیست.
فرض کنید «مریم» آپارتمان خود را بابت وام بانکی در رهن گذاشته و پس از پرداخت کامل اقساط، بانک نامه فک رهن صادر نکرده است. او میتواند ابتدا درخواست کتبی و اظهارنامه رسمی ارسال کند و اسناد پرداخت را ضمیمه سازد. اگر بانک همچنان اقدام نکند، با بررسی قرارداد و مدارک، دعوای الزام به فک رهن مطرح میشود. در این نمونه، برای اینکه بدانیم چگونه سند را آزاد کنیم، باید میان تسویه بدهی بانکی و ثبت رسمی فک رهن تفاوت بگذاریم؛ اولی دلیل است و دومی اقدام ثبتی لازم.
مراجعه به دفترخانه بدون شناسایی مرجع بازداشت، پرداخت پول به واسطههای غیرمجاز، اتکا به رسید عادی و تصور اینکه فروش ملک موجب رفع رهن میشود، از اشتباهات رایج است. همچنین در پروندههای چندمالکی، رضایت یا امضای اشخاص لازم باید بهدرستی بررسی شود. پیش از هر پرداخت یا امضا، استعلام ثبتی و بررسی قرارداد توسط وکیل یا کارشناس حقوقی میتواند از زیان بیشتر جلوگیری کند.
برای اینکه بدانیم چگونه سند را آزاد کنیم، باید نوع محدودیت، مرجع صادرکننده و وضعیت بدهی را دقیق مشخص کنیم. فک رهن معمولاً با تسویه و نامه رسمی مرتهن انجام میشود، اما رفع بازداشت به تصمیم مرجع صادرکننده یا رضایت معتبر طلبکار نیاز دارد. اگر اختلافی درباره پرداخت، مالکیت یا اعتبار بازداشت وجود دارد، مسیر قضایی و مدارک قابل اثبات باید پیش از هر اقدام انتخاب شود.