آیا ملکی را در مزایده خریدهاید اما پس از تحویل، مساحت واقعی آن کمتر از مقدار اعلامشده است؟ پاسخ این است که کسری متراژ در مزایده میتواند در صورت اثبات، موجب مطالبه خسارت، اصلاح مبلغ معامله یا در شرایط خاص، اعتراض به فرایند مزایده شود؛ اما نتیجه به منشأ اختلاف، اسناد مزایده و زمان اطلاع خریدار بستگی دارد.
ابتدا باید مساحت درجشده در آگهی، گزارش ارزیابی، سند مالکیت، صورتمجلس تفکیکی و وضعیت واقعی ملک با یکدیگر مقایسه شوند. اختلاف چند متر ممکن است ناشی از تفاوت «مساحت سندی»، «مساحت مفید»، مشاعات یا اشتباه در اندازهگیری باشد. بنابراین، صرف ادعای خریدار برای مطالبه وجه کافی نیست و معمولاً نظر کارشناس رسمی دادگستری در رشته امور ثبتی یا راه و ساختمان اهمیت دارد.
در املاک آپارتمانی، باید مشخص شود عدد اعلامی مربوط به عرصه، اعیان، زیربنا یا مساحت اختصاصی است. همچنین پارکینگ، انباری و سهم مشاع از زمین نباید بدون بررسی، به مساحت واحد اضافه شوند. گاهی کسری واقعی نیست، بلکه ناشی از مقایسه دو معیار متفاوت است.
مسئولیت به علت اختلاف بستگی دارد. اگر اشتباه در گزارش کارشناسی یا آگهی اجرایی رخ داده باشد، ممکن است مسئولیت حرفهای یا اداری متوجه عامل اشتباه شود؛ با این حال، اجرای مطالبه خسارت نیازمند اثبات تقصیر، ورود زیان و رابطه میان آن دو است. اگر فروشنده خصوصی، اطلاعات نادرست درباره ملک ارائه کرده باشد، قواعد عمومی قراردادها و ضمانت اجرای تخلف از اوصاف مورد معامله قابل بررسی است.
در مزایده اجرای احکام یا اجرای ثبت، مرجع برگزارکننده معمولاً بر اساس اطلاعات پرونده، سند و ارزیابی موجود اقدام میکند. خریدار نیز باید پیش از شرکت، امکان بازدید و بررسی اسناد را جدی بگیرد. آگاهی قبلی از کمبود مساحت میتواند ادعای بعدی او را تضعیف کند؛ مگر اینکه موضوع پنهان، خلاف اسناد رسمی یا ناشی از تدلیس باشد.
بهتر است پیش از طرح دعوا، درخواست تأمین دلیل برای ثبت وضعیت ملک و اندازهگیری رسمی مطرح شود. سپس با بررسی پرونده، مشخص میشود مسیر مناسب، اعتراض به عملیات اجرایی، مطالبه خسارت، اصلاح محاسبات یا طرح دعوا علیه شخص مسئول است. مرجع صالح نیز بسته به نوع مزایده و طرف دعوا ممکن است دادگاه، واحد اجرای احکام یا اداره اجرای ثبت باشد.
فرض کنید در آگهی، آپارتمانی با مساحت ۱۲۰ مترمربع معرفی شده و خریدار پس از پرداخت کامل، با اندازهگیری رسمی متوجه شود مساحت اختصاصی آن ۱۱۰ مترمربع است. اگر گزارش کارشناسی و سند نیز عدد ۱۲۰ متر را تأیید کرده باشند، خریدار میتواند با ارائه نظر کارشناسی، اصلاح مبلغ متناسب با کسری یا جبران زیان را مطالبه کند. اما اگر در همان آگهی، مساحت ۱۲۰ متر شامل مشاعات اعلام شده یا خریدار پیش از مزایده از وضعیت واقعی آگاه بوده باشد، ادعای او ممکن است پذیرفته نشود. در این مثال، کسری متراژ در مزایده تنها زمانی اثر حقوقی روشن دارد که معیار اندازهگیری و مسئول اشتباه مشخص شود.
امضای صورتجلسه تحویل بدون درج تحفظ، خودداری از بازدید، اتکا به گفتههای غیررسمی، و طرح دعوا بدون کارشناسی از اشتباهات رایج است. همچنین نباید اعتراض به اصل مزایده را با مطالبه اختلاف قیمت یکی دانست؛ هرکدام شرایط و دلایل متفاوتی دارند. در برخی پروندهها، طرح کسری متراژ در مزایده صرفاً به اصلاح ارزش مالی منتهی میشود، نه ابطال تمام فرایند.
برای پیگیری کسری متراژ در مزایده، ابتدا اسناد را با وضعیت واقعی تطبیق دهید، تأمین دلیل و کارشناسی بگیرید و سپس بر اساس نوع مزایده و عامل اختلاف، مرجع مناسب را انتخاب کنید. نتیجه قطعی بدون بررسی پرونده، سند و نحوه اطلاع خریدار قابل پیشبینی نیست؛ مشورت با وکیل یا کارشناس حقوقی پیش از انقضای مهلتهای احتمالی، از اقدامات پرهزینه جلوگیری میکند.