آیا موجر میتواند هزینه آب، برق، گاز یا سایر قبوض را از مبلغ رهن کم کند؟ بله، کسر پول قبوض مستاجر از ودیعه فقط زمانی قابل دفاع است که بدهی مربوط به دوره سکونت مستاجر باشد، مبلغ آن با سند معتبر ثابت شود و قرارداد یا توافق طرفین، پرداخت آن را بر عهده مستاجر گذاشته باشد. موجر نباید مبلغی حدسی، هزینه مربوط به دوره پس از تخلیه یا بدهی شخص دیگری را از ودیعه کم کند.
اصل بر این است که پس از پایان اجاره و تخلیه، ودیعه باید به مستاجر مسترد شود؛ مگر اینکه موجر طلب قابل اثباتی از مستاجر داشته باشد. قبوض مصرفی معمولاً بر عهده استفادهکننده است، اما مسئولیت نهایی به مفاد قرارداد، عرف ساختمان، نام مشترک و زمان مصرف بستگی دارد. برای نمونه، اگر قرائت کنتور در روز تحویل ملک ثبت شده باشد، مستاجر فقط تا همان تاریخ مسئول مصرف است.
در نتیجه، کسر پول قبوض مستاجر از ودیعه بدون ارائه قبض، صورتحساب رسمی یا محاسبه روشن میتواند موجب اختلاف شود. قبضی که مربوط به چند دوره است باید بهصورت متناسب تفکیک شود؛ بهویژه زمانی که مستاجر پیشین و مستاجر بعدی در دوره صدور آن سکونت داشتهاند.
صرف ادعای موجر یا اعلام یک مبلغ در پیامرسان، لزوماً دلیل کامل بدهی نیست؛ هرچند این پیامها میتوانند برای اثبات توافق یا اقرار احتمالی بررسی شوند. همچنین شارژ ساختمان با قبوض مصرفی تفاوت دارد و باید بر اساس قرارداد، مصوبات معتبر ساختمان و اسناد هزینه محاسبه شود.
بهتر است پیش از تخلیه، طرفین از همه کنتورها عکس بگیرند و تاریخ تصویر را ثبت کنند. سپس موجر باید قبوض قطعی یا روش محاسبه بدهی را بهصورت مکتوب ارائه دهد. اگر قبض نهایی هنوز صادر نشده است، نگهداشتن کل ودیعه برای مدت نامعلوم قابل توجیه نیست؛ طرفین میتوانند مبلغ مورد اختلاف را جداگانه توافق و درباره زمان تسویه آن صورتجلسه تنظیم کنند.
چنانچه موجر بدون دلیل کافی اقدام به کسر پول قبوض مستاجر از ودیعه کند، مستاجر میتواند ابتدا اظهارنامهای برای مطالبه مبلغ و اعلام آمادگی پرداخت بدهی واقعی ارسال کند. در صورت ادامه اختلاف، طرح دعوای استرداد ودیعه یا مطالبه مبلغ کسرشده در مرجع صالح، همراه با درخواست بررسی اسناد و عنداللزوم تأمین دلیل، قابل بررسی است. صلاحیت مرجع به مبلغ و ماهیت خواسته بستگی دارد.
فرض کنید مستاجری پس از پایان قرارداد، ملک را با صورتجلسه و عدد کنتور تحویل میدهد. موجر بعداً قبض گاز مربوط به بخشی از دوره سکونت را ارائه کرده و پس از محاسبه سهم مستاجر، کسر پول قبوض مستاجر از ودیعه را انجام میدهد و رسید مبلغ را نیز تحویل میدهد. این اقدام، در صورت مطابقت مبلغ با مصرف واقعی و مفاد قرارداد، قابل دفاعتر است. اما اگر موجر کل قبض چندماهه را کسر کند یا قبض شامل دوره پس از تخلیه باشد، مستاجر میتواند نسبت به بخش اضافی اعتراض کند.
تسویه قبوض باید بر پایه قرارداد، تاریخ تخلیه، قرائت کنتور و اسناد قابل بررسی انجام شود. کسر پول قبوض مستاجر از ودیعه مجوزی برای کسر خودسرانه یا نامحدود نیست. ثبت کتبی وضعیت ملک و تسویه همزمان، از مهمترین راههای پیشگیری از اختلاف است.