آیا موجر میتواند همزمان ملک را تخلیه کند و اجارههای پرداختنشده را بگیرد؟ بله؛ گرفتن حکم تخلیه و کرایه های عقب افتاده معمولاً با دو خواسته مرتبط اما از نظر حقوقی متفاوت انجام میشود: تخلیه یا دستور تخلیه برای پایان دادن به تصرف مستأجر و مطالبه اجور معوقه برای دریافت مبالغ پرداختنشده. موفقیت هر بخش به نوع قرارداد، زمان پایان اجاره، مدارک پرداخت و وضعیت ودیعه بستگی دارد.
اگر مدت اجاره به پایان رسیده باشد و قرارداد شرایط شکلی لازم را داشته باشد، موجر ممکن است بتواند از مسیر سریعترِ دستور تخلیه اقدام کند. قرارداد کتبی، مشخص بودن مدت، امضای طرفین و رعایت تشریفات قانونی، از عوامل مؤثر در این مسیر هستند. با وجود این، دستور تخلیه برای اثبات و وصول اجارههای عقبافتاده طراحی نشده است و مطالبه کرایه معمولاً نیازمند طرح خواسته مالی است.
چنانچه هنوز مدت اجاره تمام نشده باشد، صرف پرداخت نشدن اجاره همیشه به صدور فوری دستور تخلیه منجر نمیشود. در این حالت باید قرارداد، شرط فسخ، میزان بدهی و آثار عدم پرداخت بررسی شود و در صورت وجود مبنای قانونی، دادخواست مناسب مانند مطالبه اجارهبها، فسخ قرارداد یا تخلیه مطرح شود. بنابراین عنوان خواسته باید با وضعیت واقعی رابطه استیجاری هماهنگ باشد.
موجر باید تا حد امکان مقدار بدهی و سررسید هر قسط را اثبات کند. مدارک زیر معمولاً در ارزیابی ادعا مؤثر هستند:
اگر بخشی از مبلغ ودیعه باید به مستأجر بازگردانده شود، این مبلغ ممکن است در محاسبه نهایی بدهی اثر بگذارد. موجر نمیتواند بدون توجه به تعهدات متقابل، کل اجارههای ادعایی را قطعی و قابل وصول بداند. مبلغ نهایی به پرداختهای ثابتشده، زمان تخلیه و حسابوکتاب ودیعه وابسته است.
در عمل، ابتدا قرارداد و سوابق پرداخت بررسی میشود، سپس درخواست یا دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میگردد. مرجع رسیدگی بر اساس نوع دعوا، ارزش خواسته و مقررات صلاحیت روز تعیین میشود. موجر میتواند در کنار پیگیری تخلیه، مطالبه اجارهبهای معوق، خسارت قراردادی در صورت وجود شرط معتبر و هزینههای قابل مطالبه را نیز درخواست کند.
برای گرفتن حکم تخلیه و کرایه های عقب افتاده، نباید تصور کرد که یک درخواست ساده در همه پروندهها کافی است. در برخی موارد، تخلیه از مسیر دستور تخلیه انجام میشود و مطالبه اجاره در پروندهای جدا یا با خواستهای مستقل دنبال میگردد. پس از صدور تصمیم، اجرای آن نیز تابع ابلاغ، پرداخت یا تعیین تکلیف ودیعه و مقررات اجرای احکام است.
فرض کنید نادر، مالک یک واحد مسکونی، قراردادی یکساله با سارا دارد. مدت قرارداد پایان یافته، سه ماه اجاره پرداخت نشده و در قرارداد نیز مبلغ ودیعه درج شده است. نادر برای گرفتن حکم تخلیه و کرایه های عقب افتاده باید پایان مدت، میزان اجارههای پرداختنشده و وضعیت ودیعه را با قرارداد و گردش حساب نشان دهد. اگر شرایط دستور تخلیه وجود داشته باشد، تخلیه میتواند از آن مسیر پیگیری شود؛ اما سارا حق دارد پرداختهای اثباتشده و مبلغ قابل استرداد ودیعه را مطرح کند. نتیجه مالی پرونده به بررسی همین اسناد وابسته است.
درج مبلغ نادرست، نادیده گرفتن ودیعه، مطالبه اجاره پس از تاریخ تحویل واقعی ملک و انتخاب عنوان نادرست برای دعوا از خطاهای رایج است. همچنین تهدید، قطع آب و برق یا ورود بدون اجازه به ملک، جایگزین اقدام قانونی نیست و ممکن است برای موجر مسئولیت ایجاد کند. مستأجر نیز باید رسیدهای پرداخت و دلایل تحویل ملک را حفظ کند.
تخلیه ملک و دریافت اجارههای معوق دو موضوع مرتبط اما مستقلاند. بررسی دقیق قرارداد، تعیین تاریخ پایان اجاره، محاسبه بدهی پس از کسر پرداختها و تعیین تکلیف ودیعه، پایه تصمیم درست است. پیش از ثبت اقدام قضایی، اسناد و خواستهها باید با وضعیت واقعی پرونده تطبیق داده شوند.