آخرین به‌روزرسانی ۱۴۰۵/۰۶/۲۳ (دوشنبه - ۲۳ شهریور ۱۴۰۵)

اگر شخصی عمدا به خودروی دیگری آسیب بزند، مانند شکستن شیشه، فرورفتگی بدنه، پنچر کردن لاستیک، شکستن چراغ یا خط انداختن روی رنگ خودرو، مالک می تواند با ارائه دلایل و مدارک لازم موضوع را از طریق مراجع قضایی پیگیری کند. سوال مهم این است که برای شکایت بابت تخریب عمدی خودرو چه مدارکی لازم است و میزان مجازات مرتکب چگونه تعیین می شود؟ همچنین اگر خودرو در جریان نزاع یا توسط همسایه، صافکار یا موتورسوار آسیب دیده باشد، آیا شرایط رسیدگی تفاوت خواهد داشت؟

پاسخ وکیل: شکایت بابت تخریب عمدی خودرو در اصل بر مبنای مقررات مربوط به تخریب مال دیگری مطرح می شود و برای اثبات آن باید علاوه بر عمدی بودن رفتار، تعلق خودرو به شاکی و میزان خسارت نیز تا حد امکان مشخص شود. عکس و فیلم، شهادت شهود، گزارش ضابطان، دوربین مداربسته، اقرار مرتکب و نظریه کارشناسی از مهم ترین دلایل قابل استفاده هستند. در مواردی که میزان خسارت محل اختلاف باشد، ارجاع خودرو یا مدارک مربوط به خسارت به کارشناس می تواند نقش مهمی در تعیین میزان ضرر داشته باشد.

برای نمونه، اگر فردی با جسم سخت شیشه خودرو را بشکند یا عمدا بدنه آن را تخریب کند، صرف ادعای مالک کافی نیست و بهتر است شاکی از همان ابتدا آثار تخریب را مستندسازی کرده و مشخصات احتمالی مرتکب و شهود را در اختیار مرجع رسیدگی قرار دهد. شکایت بابت تخریب عمدی خودرو زمانی نتیجه بهتری خواهد داشت که رابطه میان رفتار متهم و خسارت واردشده با دلایل قابل قبول برای مقام قضایی روشن شود.

تخریب عمدی خودرو از نظر کیفری می تواند مشمول ماده ۶۷۷ قانون مجازات اسلامی تعزیرات باشد؛ زیرا خودرو یک مال منقول متعلق به دیگری است و قانون، تخریب، تلف کلی یا جزئی و از کار انداختن مال دیگری را در این ماده مورد حکم قرار داده است.

بر اساس مقررات فعلی، اگر میزان خسارت واردشده ۳۳۰ میلیون ریال یا کمتر باشد، مجازات می تواند جزای نقدی تا دو برابر خسارت وارده باشد. اگر خسارت بیشتر از این نصاب باشد، مجازات قانونی حبس از سه ماه تا یک سال و شش ماه است. بنابراین میزان خسارت خودرو اهمیت زیادی دارد و معمولا تشخیص دقیق آن از طریق کارشناسی انجام می شود.

باید توجه داشت که این ارقام مربوط به نصاب قانونی خسارت هستند و با قیمت خودرو یا ارزش کل خودرو یکسان نیستند. مثلا اگر خودرویی چند میلیارد تومان ارزش داشته باشد ولی خسارت ناشی از تخریب آن ۲۰ میلیون تومان باشد، معیار بررسی نصاب، خسارت واردشده است، نه قیمت کل خودرو.

صدور حکم به محکومیت متهم نیازمند احراز ارکان جرم است. نخست باید ثابت شود خودرو متعلق به شخص دیگری بوده، دوم رفتار تخریبی واقع شده و سوم، عمد مرتکب در انجام رفتار احراز شود. بنابراین صرف اینکه خودرو آسیب دیده است، بدون احراز انتساب عمل به متهم، برای محکومیت کیفری کافی نیست.

اگر دوربین مداربسته لحظه تخریب را ثبت کرده باشد، فیلم می تواند دلیل بسیار مؤثری برای انتساب عمل باشد. همچنین اظهارات شاهدان، گزارش کلانتری، تصاویر قبل و بعد از حادثه و نظریه کارشناسی می توانند مجموعه دلایل پرونده را تکمیل کنند.

علاوه بر مجازات کیفری، مالک خودرو می تواند جبران خسارت واردشده را نیز مطالبه کند. بنابراین بهتر است میزان خسارت به صورت دقیق مشخص شود تا دادگاه بتواند درباره ضرر و زیان ناشی از جرم نیز تصمیم گیری کند.

در تخریب خودروی شخصی تفاوت اساسی میان خودرو شخصی و بسیاری از اموال منقول دیگر از جهت اصل جرم وجود ندارد. اگر شخصی عمدا خودرو را تخریب کند، اصل موضوع بر مبنای تعلق مال به دیگری و عمدی بودن رفتار بررسی می شود.

برای مثال، شکستن شیشه، تخریب آینه، آسیب زدن به چراغ، بریدن لاستیک، وارد کردن ضربه به در یا کاپوت و ایجاد خسارت عمدی به بدنه، در صورت احراز عمد و انتساب رفتار، می تواند تحت عنوان تخریب مورد رسیدگی قرار گیرد.

اگر تخریب با انگیزه اختلاف خانوادگی، مالی، همسایگی یا خصومت شخصی انجام شده باشد، انگیزه به تنهایی جایگزین اثبات جرم نمی شود؛ اما قرائن مربوط به انگیزه می تواند در کنار سایر ادله برای روشن شدن موضوع مورد توجه قرار گیرد.

گاهی خودرو در جریان درگیری و نزاع میان چند نفر آسیب می بیند. در چنین شرایطی باید مشخص شود چه شخصی و با چه رفتاری باعث ایجاد خسارت شده است. اگر در جریان نزاع، فردی عمدا به خودرو ضربه بزند، شیشه آن را بشکند یا سایر قسمت های آن را تخریب کند، امکان طرح اتهام تخریب وجود دارد.

در صورتی که درگیری علاوه بر تخریب خودرو شامل ضرب و جرح، تهدید، توهین یا سایر رفتارهای مجرمانه باشد، هر عنوان کیفری می تواند مستقلا مورد بررسی قرار گیرد. بنابراین شاکی نباید تمام اتفاقات رخ داده را صرفا تحت عنوان تخریب مطرح کند، بلکه بهتر است شرح دقیق حادثه و تمام رفتارهای مجرمانه احتمالی در شکایت درج شود.

برای طرح شکایت، شرح دقیق زمان، مکان، نحوه وقوع حادثه، مشخصات خودرو، میزان خسارت و دلایل موجود اهمیت دارد. یک نمونه متن قابل استفاده به این صورت است:

ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب

با سلام، اینجانب مالک یک دستگاه خودروی ... به شماره انتظامی ... می باشم. در تاریخ ... در محل ... مشتکی عنه آقای/خانم ... عمدا نسبت به تخریب خودروی اینجانب اقدام نموده و در نتیجه این اقدام قسمت ... خودرو دچار خسارت شده است. با توجه به اینکه رفتار انجام شده عمدی بوده و خسارت قابل توجهی به خودروی اینجانب وارد شده است، تقاضای تعقیب کیفری مشتکی عنه، انجام تحقیقات لازم، بررسی دوربین های محل، استماع شهادت شهود و ارجاع امر به کارشناس جهت تعیین میزان دقیق خسارت را دارم.

دلایل و مستندات: تصاویر و فیلم حادثه، گزارش ضابطان، شهادت شهود، تصاویر دوربین مداربسته و نظریه کارشناسی.

در پایان نیز تقاضای رسیدگی به مطالبه خسارت وارده به خودرو را دارم.

اگر خودرو برای تعمیر در اختیار صافکار قرار گرفته و در زمان تعمیر یا نگهداری، عمدا یا بر اثر رفتار مجرمانه به خودرو آسیب وارد شود، باید میان تخریب عمدی و خسارت ناشی از بی احتیاطی یا اشتباه حرفه ای تفاوت گذاشت.

برای تحقق جرم تخریب، عمد اهمیت اساسی دارد. بنابراین اگر صافکار عمدا قطعه ای را خراب کرده یا به بدنه خودرو آسیب زده باشد، موضوع می تواند جنبه کیفری پیدا کند. اما اگر خسارت صرفا ناشی از اشتباه یا قصور حرفه ای باشد، بسته به شرایط ممکن است موضوع مسئولیت مدنی و مطالبه خسارت مطرح شود.

در چنین پرونده ای فاکتور تعمیرگاه، تصاویر خودرو قبل از تحویل، پیام های رد و بدل شده، شهادت کارکنان و مشتریان و کارشناسی خودرو می توانند برای اثبات وضعیت خودرو بسیار مهم باشند.

اگر موتورسوار عمدا با خودرو برخورد کرده یا پس از توقف، اقدام به آسیب زدن به خودرو کرده باشد، باید میان حادثه رانندگی و تخریب عمدی تفاوت گذاشت. برخورد غیرعمدی در شرایط معمول، لزوما جرم تخریب عمدی محسوب نمی شود؛ اما اگر عمد و قصد آسیب زدن احراز شود، موضوع می تواند از نظر کیفری نیز بررسی شود.

شماره پلاک موتورسیکلت، فیلم دوربین های شهری یا فروشگاه ها، تصاویر صحنه، شهادت شاهدان و گزارش پلیس می تواند برای شناسایی مرتکب و اثبات نحوه وقوع حادثه بسیار مؤثر باشد. در صورت ناشناس بودن شخص، ارائه تمام اطلاعات موجود برای شناسایی او اهمیت زیادی دارد.

تبدیل حبس به جزای نقدی در جرم تخریب خودرو در همه پرونده ها به صورت خودکار انجام نمی شود. شرایط قانونی پرونده، میزان خسارت، درجه جرم، وضعیت متهم و جهات تخفیف می تواند در تصمیم دادگاه مؤثر باشد.

نکته مهم این است که وقتی خسارت واردشده حداکثر ۳۳۰ میلیون ریال باشد، قانون برای تخریب موضوع ماده ۶۷۷، جزای نقدی تا دو برابر خسارت را پیش بینی کرده است و در این حالت موضوع از ابتدا در قالب مجازات نقدی مقرر در ماده بررسی می شود. در خسارت های بالاتر، مجازات قانونی حبس از سه ماه تا یک سال و شش ماه است و امکان استفاده از نهادهای ارفاقی و تخفیف، حسب شرایط پرونده، باید جداگانه بررسی شود.

رضایت شاکی نیز می تواند در وضعیت پرونده بسیار مهم باشد؛ به ویژه اینکه جرم تخریب موضوع ماده ۶۷۷ در مقررات فعلی در زمره جرایم قابل گذشت قرار گرفته است. در نتیجه گذشت معتبر شاکی می تواند آثار مهمی در ادامه رسیدگی کیفری داشته باشد.

تهدید شخص به اینکه خودرو او را تخریب خواهد کرد، با تخریب بالفعل خودرو متفاوت است. در صورت وجود شرایط قانونی، تهدید به وارد کردن ضرر مالی می تواند تحت عنوان جرم تهدید بررسی شود، حتی اگر تخریب در نهایت انجام نشده باشد.

در مقررات کیفری، تهدید به ضرر مالی از مواردی است که می تواند مشمول ماده ۶۶۹ قانون مجازات اسلامی شود. مجازات مقرر در این ماده با اصلاحات قانونی و مقررات مربوط به جرایم قابل گذشت باید در زمان وقوع جرم بررسی شود. بنابراین پیامک، پیام شبکه های اجتماعی، فایل صوتی، شاهد و سایر ادله می توانند برای اثبات تهدید اهمیت داشته باشند.

اگر شخص ابتدا تهدید کرده و سپس واقعا خودرو را تخریب کند، دو رفتار باید با توجه به شرایط پرونده بررسی شوند و صرف وجود تهدید مانع از رسیدگی به تخریب انجام شده نیست.

خط انداختن عمدی روی رنگ خودرو نیز در صورت ایجاد خسارت می تواند مصداق تخریب بخشی از مال دیگری باشد. میزان خسارت ممکن است به هزینه صافکاری، رنگ آمیزی یا تعمیر قسمت آسیب دیده مربوط شود و تشخیص آن معمولا نیازمند نظر کارشناس است.

در این نوع پرونده، عکس های واضح از آثار خط و خش، فیلم دوربین، تصاویر مربوط به زمان قبل از حادثه و شهادت افرادی که وقوع عمل را مشاهده کرده اند اهمیت زیادی دارد. بهتر است پیش از تعمیر خودرو، آثار خسارت به صورت کامل ثبت و در صورت نیاز خودرو برای کارشناسی ارائه شود.

اگر همسایه به علت اختلاف پارکینگ، مسائل ساختمانی، اختلافات خانوادگی یا هر علت دیگری عمدا به خودرو آسیب بزند، همسایگی مانع از طرح شکایت نیست. مهم این است که رفتار تخریبی و انتساب آن به شخص مورد نظر با دلایل قابل قبول اثبات شود.

دوربین پارکینگ، دوربین ورودی ساختمان، شهادت ساکنان، تصاویر خودرو و پیام های تهدیدآمیز می توانند در چنین پرونده ای اهمیت زیادی داشته باشند. اگر خودرو در پارکینگ مشاع یا محل مشترک آسیب دیده باشد، بهتر است زمان دقیق حادثه و افرادی که در آن بازه زمانی به محل دسترسی داشته اند نیز مشخص شوند.

مهم ترین مدارک شامل سند یا مدارکی است که مالکیت یا تصرف قانونی شاکی نسبت به خودرو را نشان دهد، تصاویر خسارت، فیلم دوربین، شهادت شهود، گزارش پلیس یا کلانتری، پیام ها و فایل های مرتبط با حادثه و نظریه کارشناسی است.

در مواردی که متهم انکار کند، مجموعه قرائن اهمیت بیشتری پیدا می کند. برای مثال ممکن است یک دوربین فقط بخشی از حادثه را ثبت کرده باشد و شاهد نیز قسمت دیگری از اتفاق را دیده باشد. کنار هم قرار گرفتن این دلایل می تواند تصویر دقیق تری از حادثه در اختیار مرجع قضایی قرار دهد.

بله، در صورت اختلاف درباره میزان خسارت، ارجاع موضوع به کارشناس می تواند برای تعیین هزینه تعمیر و میزان خسارت ضرورت پیدا کند. این موضوع مخصوصا زمانی اهمیت دارد که میزان خسارت در تعیین نوع مجازات نیز مؤثر باشد.

مالک خودرو بهتر است قبل از تعمیر، از تمام قسمت های آسیب دیده عکس و فیلم تهیه کند و در صورت امکان خودرو را در همان وضعیت برای بررسی کارشناسی نگه دارد. فاکتورهای تعمیر و تعویض قطعات نیز می توانند به عنوان اسناد مرتبط با میزان خسارت مورد توجه قرار گیرند.

شکایت بابت تخریب عمدی خودرو زمانی قابل پیگیری مؤثر است که شاکی بتواند وقوع تخریب، عمدی بودن رفتار، تعلق خودرو و انتساب عمل به متهم را تا حد امکان اثبات کند. بر اساس مقررات فعلی، ماده ۶۷۷ برای تخریب عمدی مال دیگری مجازات مشخصی در نظر گرفته و در صورتی که خسارت واردشده ۳۳۰ میلیون ریال یا کمتر باشد، جزای نقدی تا دو برابر خسارت قابل اعمال است؛ در خسارت بالاتر، مجازات قانونی حبس از سه ماه تا یک سال و شش ماه خواهد بود.

در عمل، مستندسازی فوری خسارت، استفاده از دوربین های مداربسته، معرفی شهود و درخواست کارشناسی می تواند نقش مهمی در موفقیت پرونده داشته باشد. همچنین اگر در کنار تخریب، تهدید، ضرب و جرح یا جرایم دیگری نیز رخ داده باشد، باید تمام وقایع به صورت دقیق در شکایت منعکس شود تا مرجع قضایی بتواند هر رفتار را بر اساس عنوان قانونی مربوط بررسی کند.