اگر برای شما ابلاغیه جلسه شورا یا دادگاه ارسال شده اما امکان شرکت ندارید، عدم حضور در جلسه صلح و سازش به‌تنهایی به معنی قبول ادعای طرف مقابل، محکومیت قطعی یا از بین رفتن حق دفاع نیست؛ با این حال، بی‌توجهی به جلسه می‌تواند فرصت توافق و ارائه توضیحات را از بین ببرد. برای مثال، اگر شخصی بابت مطالبه وجه به شورای حل اختلاف دعوت شود و بدون اعلام دلیل در جلسه حاضر نشود، شورا ممکن است پس از بررسی ابلاغ و اظهارات موجود، جلسه دیگری تعیین کند یا گزارش سازش‌نشدن را به مرجع رسیدگی‌کننده ارسال کند. بنابراین، عدم حضور در جلسه صلح و سازش باید با اطلاع‌رسانی رسمی و اقدام فوری همراه باشد.
جلسه صلح و سازش با هدف حل اختلاف از طریق توافق برگزار می‌شود و با رسیدگی ماهوی دادگاه تفاوت دارد. در این جلسه معمولاً تلاش می‌شود خواسته‌های دو طرف شنیده شود و راه‌حلی مورد قبول آنان به دست آید. توافق تنها زمانی الزام‌آور است که با رضایت واقعی طرفین تنظیم و در مرجع صالح ثبت یا تأیید شود.
حاضر نشدن یکی از طرفین، معمولاً به خودی خود به معنای پذیرش ادعای طرف مقابل نیست. همچنین صرف غیبت، مجوز صدور حکم محکومیت محسوب نمی‌شود؛ زیرا محکومیت باید بر مبنای ادله، اظهارات، اسناد و تشریفات قانونی رسیدگی باشد. با این حال، در صورت ابلاغ صحیح، مرجع دعوت‌کننده می‌تواند بدون حضور شخص غایب اقدامات بعدی را بر اساس مقررات انجام دهد.
در پرونده‌های ارجاع‌شده به شورای حل اختلاف، ممکن است شورا برای ایجاد فرصت بیشتر، جلسه دیگری تعیین کند یا از طرفین برای مذاکره مجدد دعوت به عمل آورد. اگر سازش حاصل نشود، موضوع بسته به نوع پرونده و صلاحیت مرجع، ممکن است با تنظیم گزارش، اعلام نتیجه یا ارسال پرونده برای ادامه رسیدگی دنبال شود. نتیجه دقیق به نوع اختلاف، مرحله پرونده و مفاد ابلاغیه بستگی دارد.
اگر خواهان یا درخواست‌کننده در جلسه حضور پیدا نکند، ممکن است فرصت توضیح درباره ادعا، پاسخ به پرسش‌های شورا و ارائه مدارک را از دست بدهد. در برخی وضعیت‌ها، چنانچه پیگیری شخص برای ادامه روند ضروری باشد، احتمال دارد پرونده بدون نتیجه سازشی باقی بماند یا تصمیم شکلی متناسب با مقررات اتخاذ شود. به همین دلیل، بهتر است خواهان پیش از جلسه، خواسته خود و مدارک اصلی را به صورت کتبی نیز ارائه کند.
غیبت خوانده مانع تلاش برای سازش نیست، اما مرجع رسیدگی نمی‌تواند صرفاً به دلیل حاضر نشدن او، ادعای خواهان را قطعی و ثابت فرض کند. اگر ابلاغ به شکل قانونی انجام شده باشد، رسیدگی می‌تواند طبق مقررات ادامه یابد. خوانده‌ای که در جلسه حاضر نمی‌شود، باید بداند دفاع نکردن ممکن است باعث شود توضیحات و ایرادات او در زمان مناسب ثبت نشود.
در پرونده کیفری، حضور یا عدم حضور شاکی و متهم آثار متفاوتی دارد. اگر متهم یا شاکی بدون عذر موجه در جلسه‌ای که حضور او ضروری تشخیص داده شده شرکت نکند، مرجع قضایی می‌تواند اقدامات قانونی لازم را انجام دهد. این اقدامات بسته به مرحله تحقیقات، نوع اتهام، کیفیت ابلاغ و تصمیم مقام قضایی متفاوت است. عدم حضور شاکی نیز همیشه به معنی گذشت یا انصراف از شکایت نیست، مگر اینکه چنین موضوعی به شکل معتبر اعلام یا از رفتار قانونی او برداشت شود.
اگر به هر دلیل امکان شرکت ندارید، بهتر است موضوع را به روز جلسه موکول نکنید. ابتدا متن ابلاغیه را در سامانه ابلاغ الکترونیکی بررسی کنید و مرجع برگزارکننده، شماره پرونده، تاریخ، ساعت و موضوع جلسه را دقیق بخوانید. گاهی عنوان جلسه صلح و سازش است، اما حضور در آن برای توضیح درباره اصل دعوا، کارشناسی، پرداخت بدهی یا تکمیل مدارک نیز اهمیت دارد.
هر عذری الزاماً از نظر مرجع رسیدگی موجه شناخته نمی‌شود. بیماری، حادثه غیرقابل پیش‌بینی، انجام تکلیف ضروری یا وجود مانع خارج از اختیار شخص ممکن است قابل بررسی باشد، اما صرف مشغله کاری، فراموشی یا بی‌اطلاعی از زمان جلسه معمولاً راهکار مطمئنی برای توجیه غیبت نیست. تشخیص نهایی درباره پذیرش عذر با مرجع صالح است.
در درخواست خود باید مشخصات کامل، شماره پرونده، نام مرجع، تاریخ جلسه و علت دقیق حاضر نشدن را بنویسید. عبارت‌های کلی مانند «به دلیل مشکل شخصی» معمولاً توضیح کافی ارائه نمی‌کند. بهتر است علت به شکل کوتاه، قابل بررسی و همراه با سند بیان شود.
اگر اختلاف مالی است، مبلغ مورد قبول، مبلغ مورد اعتراض و پیشنهاد پرداخت مرحله‌ای را جداگانه مشخص کنید. اگر اختلاف ملکی یا خانوادگی است، مدارک مالکیت، قرارداد، شناسنامه، سند ازدواج یا اسناد مرتبط را آماده داشته باشید. ارائه منظم مدارک می‌تواند احتمال رسیدن به توافق را بیشتر کند.
در ادامه نمونه‌ای از درخواست مربوط به عدم حضور در جلسه صلح و سازش ارائه می‌شود که باید با اطلاعات واقعی پرونده تکمیل و از مسیر قانونی به مرجع مربوط تسلیم شود.
ریاست محترم شعبه یا واحد صلح و سازش مرجع مربوط
با سلام؛
اینجانب .......... به شماره ملی ..........، در پرونده به شماره ..........، در خصوص جلسه تعیین‌شده در تاریخ .......... ساعت ..........، به استحضار می‌رسانم به علت .......... امکان حضور در موعد مقرر را ندارم. دلیل مذکور به وسیله مدارک پیوست قابل اثبات است.
با توجه به اهمیت موضوع و تمایل اینجانب به ارائه توضیحات و بررسی امکان توافق، تقاضا دارم با تجدید وقت جلسه و تعیین تاریخ مناسب موافقت فرمایید. همچنین اعلام می‌کنم نشانی و شماره تماس اینجانب جهت ابلاغ‌های بعدی صحیح است و متعهد می‌شوم در وقت جدید، شخصاً یا از طریق نماینده قانونی حاضر شوم.
نام و نام خانوادگی ـ امضا ـ تاریخ
برای اعلام عذر یا درخواست تجدید وقت، معمولاً باید درخواست به همان مرجعی ارائه شود که ابلاغیه جلسه را صادر کرده است؛ برای نمونه، اگر جلسه در شورای حل اختلاف تعیین شده، درخواست باید خطاب به همان شعبه یا واحد مربوط ثبت شود. روش ثبت ممکن است حضوری، از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی یا در مسیر الکترونیکی اعلام‌شده از سوی مرجع باشد.
برای درخواست عذر یک مهلت واحد و عمومی که در همه پرونده‌ها یکسان باشد وجود ندارد. اقدام درست این است که درخواست پیش از زمان جلسه ثبت شود. اگر مانع در همان روز یا بعد از جلسه ایجاد شده، درخواست را بلافاصله پس از رفع مانع ارائه دهید و علت تأخیر را نیز توضیح دهید.
هزینه رسیدگی به اصل دعوا با هزینه ثبت درخواست یا خدمات دفتر ممکن است متفاوت باشد. مبلغ دقیق به نوع درخواست و مقررات جاری بستگی دارد و نباید بدون بررسی از رقم مشخصی استفاده کرد. در توافق خصوصی نیز اگر داور، میانجی یا مشاور انتخاب شود، هزینه او باید بر اساس توافق طرفین و ضوابط مربوط تعیین شود.
خیر. غیبت به تنهایی باعث برد یا باخت قطعی یکی از طرفین نمی‌شود. با این حال، شخص غایب فرصت دفاع، ارائه سند و مذاکره را از دست می‌دهد و ممکن است رسیدگی بدون توضیحات او ادامه پیدا کند.
در این شرایط، ابتدا تاریخ ابلاغ و زمان جلسه را بررسی کنید و سپس فوراً با مرجع برگزارکننده تماس یا مکاتبه رسمی داشته باشید. اگر جلسه گذشته است، درخواست خود را همراه با توضیح درباره علت تأخیر و مدارک مربوط ثبت کنید.
در بسیاری از موارد، حضور وکیل با اختیار قانونی امکان‌پذیر است؛ اما اختیار صلح، سازش، قبول تعهد یا امضای توافق باید در وکالت‌نامه به شکل روشن پیش‌بینی شده باشد. بدون اختیار کافی، نماینده ممکن است فقط بتواند توضیح بدهد و حق امضای توافق نداشته باشد.
نه لزوماً. ممکن است مرجع جلسه دیگری تعیین کند یا طرفین خارج از جلسه درباره توافق مذاکره کنند. با این حال، توافق نهایی باید به شکل قابل استناد تنظیم و در صورت نیاز در مرجع صالح ثبت شود تا درباره قابلیت اجرای آن اختلاف تازه‌ای ایجاد نشود.
ارائه مدارک بعدی در برخی مراحل ممکن است، اما زمان و نحوه پذیرش آن به مرجع و مرحله پرونده بستگی دارد. بهتر است مدارک و دفاعیات در اولین فرصت ثبت شوند و رسید ارائه آن‌ها نگهداری شود.
عدم حضور در جلسه صلح و سازش معمولاً به تنهایی موجب محکومیت یا پذیرش ادعای طرف مقابل نمی‌شود، اما می‌تواند فرصت مهمی برای دفاع و توافق را از بین ببرد. بررسی دقیق ابلاغیه، اعلام فوری عذر، ارائه سند، ثبت درخواست رسمی و استفاده از وکیل در صورت نیاز، مهم‌ترین اقدامات عملی هستند. اگر جلسه به پرونده قضایی یا کیفری مرتبط باشد، نباید آثار غیبت را ساده تلقی کرد؛ زیرا ادامه رسیدگی، نحوه ابلاغ و نوع دعوا در نتیجه نهایی اثر مستقیم دارد.