آخرین به روزرسانی ۱۴۰۵/۰۴/۲۹ (دوشنبه - ۲۹ تیر ۱۴۰۵)

آیا مستمری جز ماترک حساب میشه یا نه

سلام وقت بخیر، همسرم کارگر یکی از شرکتها بود و فوت شده، بعد فوت متوجه شدیم بدهکار بوده، هیچ مال و اموالی از ایشان به جا نمانده فقط مستمری اندکی مانده که به من و فرزند هشت ساله ام رسیده و کل هزینه زندگی من و پسرم از محل همین مستمری تامین میشه و به سختی زندگی را میگذرانیم، رای دادگاه اینگونه صادر شده:( به نسبت حصه و سهم الارث خواندگان از محل ماترک پرداخت شود.) رای رفته اجرای احکام، الان میخواستم ببینم مستمری ما جز ماترک حساب میشه یا نه؟ و آیا طلبکار میتونه مستمری رو توقیف کنه یا نه؟ ما واقعا قادر به پرداختش نیستیم. ممنون میشم راهنمایی کنید.

پاسخ عملی وکیل برای پرونده حقوقی پیچیده

پاسخ وکیل برای سوال آیا مستمری جز ماترک حساب میشه یا نه ؟ و طلبکاران می توانند آن را توقیف کنند؟
با سلام و احترام

با توجه به توضیحاتی که ارائه کرده اید، همسر شما که کارگر یکی از شرکت ها بوده است فوت کرده و پس از فوت ایشان مشخص شده که بدهی هایی داشته است. همچنین بیان کرده اید که هیچ مال، ملک، خودرو یا دارایی دیگری از ایشان باقی نمانده و تنها منبع درآمد شما و فرزند هشت ساله تان، مستمری بازماندگان است که از محل بیمه به شما پرداخت می شود. اکنون نیز دادگاه حکم داده است که بدهی متوفی «به نسبت حصه و سهم الارث خواندگان از محل ماترک پرداخت شود» و پرونده به اجرای احکام ارسال شده است. سوال شما این است که آیا این مستمری جزء ماترک محسوب می شود و آیا طلبکار می تواند آن را توقیف کند یا خیر.

در پاسخ باید گفت که مستمری بازماندگان اصولا جزء ماترک متوفی محسوب نمی شود.

مطابق مقررات قانون تامین اجتماعی، مستمری بازماندگان حقی است که پس از فوت بیمه شده، در صورت وجود شرایط قانونی، برای افراد واجد شرایط مانند همسر، فرزندان و در برخی موارد پدر و مادر متوفی ایجاد می شود. بنابراین این مستمری، مالی نیست که در زمان حیات متوفی متعلق به او بوده و پس از فوت به ورثه منتقل شده باشد، بلکه یک حق مستقل قانونی است که مستقیما برای بازماندگان ایجاد می شود.

از سوی دیگر، مطابق مقررات قانون مدنی، ماترک شامل اموال، حقوق مالی و دارایی هایی است که شخص تا زمان فوت مالک آنها بوده و پس از فوت از او باقی مانده است. بدهی های متوفی نیز اصولا از همین اموال پرداخت می شود.

به همین دلیل، زمانی که دادگاه در رای خود اعلام کرده است که بدهی باید «از محل ماترک» و به نسبت سهم الارث وراث پرداخت شود، منظور اموالی است که از متوفی باقی مانده است، نه مستمری که پس از فوت، به موجب قانون برای بازماندگان برقرار شده است.

همچنین عبارت «به نسبت حصه و سهم الارث خواندگان» نیز اهمیت دارد. این عبارت بیانگر آن است که اگر متوفی مالی از خود به جا گذاشته باشد، هر وارث فقط تا میزان سهمی که از ترکه دریافت کرده، در برابر طلبکار مسئول خواهد بود. بنابراین اگر واقعا هیچ ماترکی از متوفی باقی نمانده باشد و وراث نیز مالی از ترکه دریافت نکرده باشند، اصولا تکلیفی برای پرداخت بدهی از اموال شخصی خود ندارند.

در خصوص توقیف مستمری نیز باید توجه داشت که اصل بر این است که مستمری بازماندگان بابت بدهی های متوفی قابل توقیف نیست؛ زیرا این مستمری متعلق به همسر و فرزند واجد شرایط است، نه متعلق به شخص فوت شده. به بیان دیگر، طلبکار نمی تواند برای وصول طلب خود، مستمری قانونی بازماندگان را به عنوان بخشی از ماترک تلقی کند.

البته اگر شخصی که مستمری دریافت می کند، خودش بابت بدهی شخصی محکوم شده باشد، موضوع متفاوت است و در آن حالت ممکن است با رعایت مقررات قانونی، بخشی از حقوق یا مستمری او در شرایط خاص قابل توقیف باشد. اما این موضوع ارتباطی با بدهی متوفی ندارد.

اگر اجرای احکام قصد توقیف مستمری را داشته باشد، شما می توانید با استناد به اینکه این مستمری جزء ترکه نیست و تنها منبع تامین معاش شما و فرزند خردسالتان است، اعتراض خود را مطرح کنید و مدارک مربوط به برقراری مستمری و نبود هرگونه ماترک را ارائه دهید.

همچنین اگر هیچ مال دیگری از متوفی وجود ندارد، بهتر است این موضوع را با ارائه استعلام های مربوط به املاک، خودرو یا سایر دارایی ها، در صورت نیاز، به اجرای احکام اعلام کنید تا روشن شود که ترکه ای برای اجرای حکم وجود ندارد.

جمع بندی حقوقی

با توجه به توضیحاتی که ارائه کرده اید، اگر همسر مرحوم شما هیچ مال یا دارایی از خود باقی نگذاشته و تنها دریافتی شما و فرزندتان، مستمری بازماندگان است، این مستمری اصولا جزء ماترک محسوب نمی شود و بابت بدهی های متوفی قابل توقیف نیست. همچنین با توجه به اینکه دادگاه در رای خود تصریح کرده است که پرداخت بدهی باید از محل ماترک و به نسبت سهم الارث انجام شود، در صورتی که ترکه ای وجود نداشته باشد یا شما مالی از ترکه دریافت نکرده باشید، اصولا مسئولیتی برای پرداخت بدهی از اموال شخصی یا مستمری خود نخواهید داشت.

با این حال، اگر در مرحله اجرای احکام اقدامی برای توقیف مستمری یا مطالبه وجه از شما انجام شود، حتما به صورت کتبی اعتراض کنید و مدارک مربوط به برقراری مستمری، نبود ماترک و وضعیت معیشتی خود و فرزندتان را ارائه دهید تا موضوع مطابق مقررات قانونی مورد بررسی قرار گیرد.