آیا زن میتواند تمام یا بخشی از مهریه خود را ببخشد؟ بله، ابراء مهریه توسط زوجه به معنای صرفنظر کردن ارادی زن، به عنوان طلبکار، از حق مطالبه تمام یا قسمتی از مهریه است و در صورت تحقق صحیح، شوهر دیگر نسبت به مقدار ابراءشده بدهکار نخواهد بود. این اقدام باید با قصد، اختیار و آگاهی انجام شود و بهتر است برای جلوگیری از اختلاف، در دفتر اسناد رسمی ثبت شود.
ابراء، اقدامی یکطرفه از سوی طلبکار است؛ بنابراین در اصل، برای تحقق آن رضایت یا امضای شوهر شرط نیست، هرچند اطلاع و حضور او در تنظیم سند رسمی میتواند از اختلافهای بعدی جلوگیری کند. در ابراء، زن از دین شوهر صرفنظر میکند و این حق نسبت به مقدار ابراءشده ساقط میشود. در مقابل، بذل مهریه معمولاً در چارچوب طلاق توافقی یا خلع مطرح میشود و هبه نیز تابع شرایط خاص بخشش مال است. عنوان نوشته اهمیت دارد و نباید بدون بررسی، هر نوع عبارت «بخشش مهریه» را ابراء قطعی تلقی کرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای گرفتن مهریه را ببینید.
زن باید هنگام ابراء، عاقل، بالغ و دارای اختیار باشد و بداند از چه مقدار و با چه آثاری صرفنظر میکند. اگر نوشته در شرایط تهدید، اجبار، فریب مؤثر یا اشتباه اساسی تنظیم شده باشد، امکان طرح ادعا و رسیدگی قضایی وجود دارد؛ اما اثبات این موارد بر عهده مدعی است و صرف پشیمانی بعدی، معمولاً ابراء صحیح را بیاثر نمیکند. همچنین باید مشخص باشد ابراء مربوط به کل مهریه است یا فقط تعداد معینی سکه، مبلغی پول یا بخشی از اقساط.
مطمئنترین روش، مراجعه به دفتر اسناد رسمی و تنظیم سندی روشن با ذکر مشخصات زوجین، شماره سند ازدواج، میزان دقیق مهریه و عبارت صریح درباره اسقاط حق مطالبه است. مدارک معمول عبارتاند از:
نوشته عادی، پیامها یا رسیدهای پرداخت نیز ممکن است در دادگاه بررسی شوند، اما ارزش اثباتی آنها به متن، امضا، انتساب و سایر قرائن بستگی دارد. عبارتهای مبهم مانند «مهریهام را بخشیدم» بدون تعیین دامنه و شرایط، زمینه اختلاف ایجاد میکند.
فرض کنید مهریه سارا ۱۱۰ سکه است و او پس از دریافت ۳۰ سکه، در دفترخانه سندی تنظیم میکند که به موجب آن، نسبت به ۵۰ سکه دیگر ذمه شوهر را ابراء میکند. در این وضعیت، اگر سند از نظر قصد و اختیار معتبر باشد، مطالبه ۵۰ سکه ابراءشده ممکن نیست و موضوع باقیمانده، ۳۰ سکه پرداختنشده خواهد بود. این مثال نشان میدهد که ابراء مهریه توسط زوجه الزاماً به معنای بخشش کل مهریه نیست و میتواند محدود به مقدار معین باشد.
اگر ابراء به شکل صحیح و با اختیار انجام شده باشد، اصل بر این است که زن نمیتواند همان بخش را دوباره مطالبه کند؛ زیرا دین ساقط شده است. با این حال، چنانچه زن ادعا کند سند بر اثر اکراه، جعل، فقدان اهلیت یا اشتباه مؤثر تنظیم شده، باید از طریق مرجع قضایی صالح اقدام و ادعای خود را با دلیل اثبات کند. بنابراین پیش از امضا، مطالعه کامل سند و دریافت مشاوره حقوقی ضروری است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل برای مهریه را ببینید.
ابراء مهریه توسط زوجه تصمیمی مهم و غالباً غیرقابل بازگشت است. تعیین دقیق مقدار، درج رضایت و اختیار، ثبت رسمی و نگهداری تصویر سند، مهمترین اقدامات پیشگیرانه هستند. اگر هدف زن فقط دریافت بخشی از مهریه یا توافق برای طلاق است، باید تفاوت ابراء با بذل، صلح و اقرار به دریافت را پیش از تنظیم هر نوشته بررسی کند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل دادگستری دماوند را ببینید.