آیا نوشتهای که زوجه درباره بخشش مهریه با دست خود تنظیم کرده، در دادگاه اعتبار دارد؟ بله، ابرا مهریه با سند دستنوشته در صورت احراز انتساب و قصد واقعی زوجه میتواند معتبر و قابل استناد باشد؛ با این حال، صرف وجود یک نوشته، بدون امضا، مشخصات روشن و امکان اثبات اصالت، همیشه برای رد مطالبه مهریه کافی نیست. ابرا یعنی طلبکار، دین خود را بهصورت قطعی ساقط کند و پس از تحقق آن، اصل بر این است که دیگر نمیتواند همان مقدار را مطالبه کند.
در حقوق ایران، ابرا یک عمل حقوقی یکطرفه است و باید از سوی صاحب حق، یعنی زوجه، انجام شود. بنابراین رضایت یا امضای شوهر بهتنهایی موجب بخشش مهریه نیست. نوشته باید نشان دهد که زوجه با اراده آزاد، تمام یا بخشی از مهریه را بخشیده است؛ عباراتی مانند «مهریهام را بخشیدم»، «ذمه زوج را بری کردم» یا بیان دقیق میزان مورد گذشت، از عبارتهای روشنتر هستند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل خوب برای گرفتن مهریه را ببینید.
اگر نوشته مبهم باشد و معلوم نشود منظور زوجه گذشت از کل مهریه، بخشی از آن یا صرفاً اعلام دریافت مبلغی بوده است، دادگاه ممکن است آن را ابرا تلقی نکند. همچنین تهدید، اجبار، اشتباه مؤثر یا فقدان قصد واقعی میتواند زمینه اعتراض به اعتبار سند را فراهم کند.
در ابرا مهریه با سند دستنوشته، امضای زوجه مهمترین عنصر انتساب سند است؛ اما هرچه اطلاعات تکمیلی بیشتر باشد، ارزش اثباتی آن افزایش مییابد. بهتر است موارد زیر در نوشته وجود داشته باشد:
شاهد، پیامهای مرتبط، اقرارهای بعدی و قرائن موجود میتوانند در کنار نوشته بررسی شوند. در صورت انکار امضا یا ادعای جعل، موضوع ممکن است به کارشناسی خط و امضا ارجاع شود. دستخط بودن سند، آن را خودبهخود بیاعتبار نمیکند، اما اثبات انتساب آن بر عهده شخصی است که به سند استناد میکند.
اگر پس از تنظیم دستنوشته، زوجه برای مطالبه مهریه اقدام کند، شوهر باید اصل نوشته را ارائه و دفاع خود را بر پایه ابرا مطرح کند. در ابرا مهریه با سند دستنوشته، بهتر است اصل سند، نه فقط تصویر آن، نگهداری شود. دادگاه ممکن است درباره اصالت امضا، مفاد نوشته، شرایط تنظیم و قصد واقعی زوجه تحقیق کند.
اگر سند در دفترخانه تنظیم نشده باشد، معمولاً نمیتوان آن را سند رسمی دانست؛ بااینحال، ممکن است بهعنوان سند عادی معتبر بررسی شود. ثبت رسمی ابراء یا تنظیم اقرارنامه رسمی، اختلاف درباره انتساب و تاریخ را کاهش میدهد. هیچ نوشتهای نباید با عبارات سفیدامضا، تاریخ ناقص یا اصلاحات بدون امضا تنظیم شود.
فرض کنید زوجه در حضور دو شاهد بنویسد: «اینجانب ... تمام ۱۱۴ سکه مهریه مندرج در عقدنامه شماره ... را با اراده کامل و بدون اجبار به زوج ابراء کردم» و سپس آن را امضا و اثر انگشت کند. اگر زوج اصل نوشته را ارائه دهد و زوجه امضا را بپذیرد، ابرا مهریه با سند دستنوشته میتواند دفاع مؤثری در برابر مطالبه مهریه باشد. اما اگر زوجه مدعی اجبار، جعل یا بیاطلاعی از مفاد نوشته شود، نتیجه به بررسی ادله و نظر مرجع رسیدگی وابسته خواهد بود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی مهریه را ببینید.
دستنوشته بخشش مهریه ممکن است معتبر باشد، اما اعتبار آن به روشنی متن، انتساب امضا، قصد واقعی زوجه و سایر دلایل بستگی دارد. برای کاهش ریسک، مقدار دقیق مهریه، تاریخ، مشخصات طرفین و عبارت صریح ابرا درج شود و ترجیحاً سند در دفترخانه تنظیم گردد. پیش از امضا نیز بررسی متن توسط وکیل یا مشاور حقوقی، بهویژه در مورد ابرا جزئی یا مشروط، اهمیت زیادی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانواده در افسریه را ببینید.