آیا صادرکننده چک ضمانتی میتواند از اجرای آن جلوگیری کند؟ بله، در صورت اثبات ضمانتی بودن چک و وجود ایراد مؤثر در مطالبه، امکان طرح دعوا برای ابطال اجراییه چک ضمانتی و در موارد لازم، درخواست توقف عملیات اجرایی وجود دارد؛ اما صرف ادعای ضمانتی بودن، بهتنهایی موجب بیاعتباری اجراییه نمیشود. دادگاه اسناد، قرارداد، پیامها، شهادت و سایر قرائن را بررسی میکند و نتیجه به شرایط واقعی رابطه طرفین بستگی دارد.
چک ضمانتی معمولاً برای تضمین اجرای تعهدی مانند بازپرداخت وام، انجام قرارداد یا تحویل کالا صادر میشود، نه برای پرداخت فوری یک دین قطعی. بنابراین اگر دارنده پیش از تخلف صادرکننده یا برخلاف توافق، چک را به اجرا گذاشته باشد، صادرکننده میتواند به رابطه پایه و حدود اختیار دارنده استناد کند. با این حال، درج نشدن عبارت «بابت ضمانت» روی چک، بهطور خودکار مانع صدور اجراییه نیست و اثبات این موضوع معمولاً به دلایل خارج از متن چک نیاز دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل چک در تهران را ببینید.
این دعوا زمانی شانس بیشتری دارد که یکی از موارد زیر قابل اثبات باشد:
در مقابل، اگر تعهد اصلی نقض شده باشد و دارنده مطابق قرارداد اقدام کرده باشد، صرف ضمانتی بودن چک الزاماً باعث ابطال اجراییه نمیشود. همچنین ادعای خیانت در امانت یا سوءاستفاده، نیازمند دلیل مستقل است و نباید با نتیجه قطعی پرونده اشتباه گرفته شود.
مدارک باید هم صدور ضمانتی چک و هم تخلف از توافق یا بیحقی دارنده را نشان دهند. قرارداد اصلی، رسید تحویل چک، متن توافق، اظهارنامه، رسید پرداخت، مکاتبات، پیامهای قابل انتساب و شهادت شهود میتوانند مؤثر باشند. بهتر است تصویر اجراییه، گواهی ابلاغ، قرارداد و سوابق پرداخت نیز ضمیمه شود. مرجع رسیدگی معمولاً دادگاهی است که صلاحیت رسیدگی به اصل اختلاف را دارد؛ تشخیص دقیق مرجع به موضوع قرارداد، محل اقامت طرفین و وضعیت پرونده اجرایی وابسته است.
طرح دعوای ابطال اجراییه بهتنهایی معمولاً عملیات اجرایی را متوقف نمیکند. خواهان باید جداگانه و با توضیح خطر ورود زیان جبرانناپذیر یا وجود دلایل قوی، توقف عملیات اجرایی را درخواست کند. دادگاه ممکن است برای حمایت از حقوق دارنده، تأمین مناسب مطالبه کند. در اجراییه صادرشده بر مبنای مقررات چک، صادرکننده معمولاً فرصت محدودی برای پرداخت، توافق یا معرفی مال دارد؛ بنابراین نباید رسیدگی قضایی را به معنای تمدید خودکار این مهلت تلقی کرد.
فرض کنید «الف» بابت تضمین اجرای قرارداد پیمانکاری، چکی به «ب» میدهد و در قرارداد تصریح میشود که چک فقط در صورت تأخیر قطعی و پس از ارسال اخطار قابل وصول است. «الف» کار را در موعد تحویل میدهد، اما «ب» بدون ارسال اخطار، چک را به اجرا میگذارد. در این وضعیت، الف میتواند با ارائه قرارداد، صورتجلسه تحویل و مکاتبات، ابطال اجراییه چک ضمانتی و توقف عملیات را درخواست کند. پذیرش دعوا قطعی نیست و دادگاه باید درباره انجام تعهد و اعتبار اسناد تصمیم بگیرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی چک برگشتی را ببینید.
برای پیگیری ابطال اجراییه چک ضمانتی باید میان ماهیت چک، تعهد اصلی و شرایط توافقشده ارتباط مستند ایجاد کرد. اقدام سریع، بررسی مهلتهای ابلاغ، درخواست مستقل توقف اجرا و ارائه دلیل مکتوب اهمیت زیادی دارد. همچنین پیش از امضای هرگونه سازش یا پرداخت، آثار آن بر دعوای ابطال اجراییه بررسی شود؛ زیرا نتیجه نهایی به مفاد قرارداد و قدرت اثبات دلایل بستگی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در ولیعصر را ببینید.