آیا میتوان پس از مرگ یک شخص، علیه او شکایت کیفری مطرح کرد؟ پاسخ کوتاه این است که اتهام علیه فرد فوت شده معمولاً به صدور حکم کیفری علیه او منتهی نمیشود، زیرا مسئولیت کیفری شخصی است و با فوت متهم، تعقیب کیفری او اصولاً متوقف میشود. با این حال، موضوع ممکن است از نظر حقوقی کاملاً بیاثر نباشد؛ زیرا ادعا میتواند به اموال، حقوق ورثه، اعتبار خانوادگی یا مسئولیت شخصی منتشرکننده اتهام مربوط شود.
مطابق اصول دادرسی کیفری، فوت متهم از موجبات توقف تعقیب یا اجرای مجازات است. بنابراین دادسرا نمیتواند شخص فوتشده را احضار، تفهیم اتهام یا محاکمه کند و در صورت اطلاع رسمی از فوت، پرونده از جهت تعقیب کیفری او مختومه یا متوقف میشود. البته اگر موضوع پرونده دارای بخش مالی، مانند مطالبه ضرر و زیان یا دیه قابل بررسی باشد، وضعیت آن باید جداگانه و با توجه به نوع حق، زمان ایجاد آن و ترکه متوفی ارزیابی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل دیه را ببینید.
صرف مطرحکردن یک اتهام، به معنای اثبات جرم نیست. همچنین شکایت از فرد فوتشده با دعوا علیه ورثه تفاوت دارد. ورثه اصولاً مسئول جرم مورث خود نیستند؛ اما ممکن است ترکه یا اموال باقیمانده از متوفی، در حدود قوانین، موضوع مطالبه حقوق مالی قرار گیرد. در چنین وضعی، خواهان باید ادعای خود، منشأ دین و ارتباط آن با ترکه را اثبات کند. بنابراین اتهام علیه فرد فوت شده نباید با مسئولیت کیفری ورثه یا مالکیت آنان بر اموال اشتباه گرفته شود.
انتشار مطالب خلاف واقع، نسبتدادن جرم بدون دلیل یا لطمهزدن به اعتبار اشخاص میتواند حسب مورد، مسئولیت کیفری یا مدنی ایجاد کند. در مورد فرد فوتشده، امکان طرح شکایت به نوع بیان، شیوه انتشار، وجود زیان مستقیم و جایگاه شاکی بستگی دارد. ورثه باید نشان دهند که مطلب منتشرشده به حقوق یا حیثیت آنان نیز آسیب زده است؛ زیرا صرف ناراحتی از یک ادعا، همیشه برای تحقق عنوان مجرمانه کافی نیست. جمعآوری اصل مطلب، نشانی صفحه، تاریخ انتشار، پیامها و مشخصات شاهدان اهمیت زیادی دارد.
در تنظیم شکایت، باید به جای درخواست مجازات متوفی، خواسته واقعی مانند تعیین تکلیف حق مالی، رسیدگی به رفتار منتشرکننده مطلب یا حفظ دلیل مشخص شود. مراجعه به مرجع صالح نیز به ماهیت موضوع، محل وقوع رفتار و نوع دعوا بستگی دارد.
فرض کنید شخصی در شبکه اجتماعی بنویسد «مرحوم الف پیش از مرگ، اموال شرکت را سرقت کرده است» و این مطلب را بدون سند منتشر کند. اگر الف پیش از شروع رسیدگی فوت کرده باشد، اتهام علیه فرد فوت شده موجب محاکمه او نمیشود؛ اما ورثه میتوانند در صورت وجود شرایط قانونی، درباره انتشار مطلب خلاف واقع و زیان واردشده به اعتبار خود اقدام کنند. همچنین اگر شرکت مدعی ورود خسارت مالی باشد، باید دعوای مالی را با اسناد حسابداری و قراردادها، علیه مسئولان مربوط یا ترکه در حدود قانون پیگیری کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی دیه را ببینید.
در اتهام علیه فرد فوت شده، نخست باید میان تعقیب کیفری متوفی، مطالبه حق از ترکه و شکایت از منتشرکننده ادعا تفاوت گذاشت. فوت، اصل تعقیب کیفری شخص را متوقف میکند، اما آثار مالی یا زیان ناشی از انتشار مطالب ممکن است باقی بماند. تصمیم درست، پس از بررسی اسناد، زمان فوت، نوع اتهام و شخصی است که از رفتار موردنظر زیان دیده است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در امیرآباد را ببینید.