آیا میتوان آپارتمان را بدون امضای قرارداد اجاره کرد؟ بله، اجاره آپارتمان بدون قرارداد کتبی در حقوق ایران لزوماً باطل نیست، اما اثبات مبلغ اجاره، ودیعه، مدت و تعهدات طرفین را دشوار میکند. توافق شفاهی، در صورتی که موضوع، مدت و عوض اجاره قابل تشخیص باشد، میتواند میان موجر و مستأجر ایجاد تعهد کند؛ با این حال، برای جلوگیری از اختلاف بهتر است توافقها در یک نوشته روشن ثبت و امضا شوند.
اعتبار توافق شفاهی به معنای آسان بودن اثبات آن نیست. اگر طرفین درباره ملک، مدت، مبلغ اجاره و ودیعه به توافق رسیده و ملک نیز تحویل شده باشد، اصل رابطه استیجاری قابل طرح است؛ اما هر طرف باید ادعای خود را با دلیل ثابت کند. سکونت در ملک بهتنهایی نشان نمیدهد اجاره ماهانه چه مبلغی بوده یا ودیعه پرداخت شده است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل ملکی را ببینید.
در اجارهنامه کتبی، تاریخ شروع و پایان، میزان اجارهبها، مبلغ ودیعه، نحوه پرداخت، وضعیت تعمیرات و شرایط تخلیه روشن میشود. همچنین نوشته امضاشده، در صورت بروز اختلاف، مسیر رسیدگی را سادهتر میکند. بنابراین اجاره آپارتمان بدون قرارداد ممکن است از نظر ایجاد رابطه حقوقی قابل قبول باشد، ولی از نظر اثبات و پیگیری، پرریسک است.
در نبود قرارداد، مجموعه قرائن و اسناد اهمیت پیدا میکند و معمولاً یک دلیل منفرد برای اثبات همه جزئیات کافی نیست. مدارک مفید شامل موارد زیر است:
اسکرینشات پیامها بهتر است همراه با اصل تلفن همراه یا اطلاعات قابل بررسی ارائه شود. پرداخت نقدی بدون رسید، ادعای پرداخت ودیعه یا اجاره را بسیار دشوار میکند.
مستأجر باید اجارهبها را در موعد توافقشده بپردازد، از ملک استفاده متعارف داشته باشد و بدون اجازه، کاربری یا تغییرات اساسی ایجاد نکند. موجر نیز باید امکان استفاده متعارف از ملک را فراهم کند و درباره تعمیرات اساسی، در حدود قانون و توافق طرفین، مسئولیت دارد. نبود قرارداد، این تکالیف را از بین نمیبرد؛ فقط تشخیص حدود آنها را دشوارتر میکند.
اگر مدت اجاره مشخص نباشد، اختلاف درباره زمان پایان رابطه استیجاری جدیتر میشود. همچنین مالک نمیتواند صرفاً با تعویض قفل یا قطع خدمات، مستأجر را خودسرانه بیرون کند. تخلیه یا مطالبه اجارههای عقبافتاده باید از مسیر قانونی و با ارائه دلایل انجام شود.
فرض کنید سارا آپارتمانی را با توافق شفاهی ماهانه ۱۵ میلیون تومان و ۳۰۰ میلیون تومان ودیعه تحویل میگیرد. او اجارهها را از حساب بانکی خود و با درج عبارت «اجاره منزل» پرداخت میکند، اما برای ودیعه رسیدی ندارد. پس از اختلاف، مالک دریافت ودیعه را انکار میکند. در چنین وضعی، پرداختهای بانکی رابطه استیجاری و مبلغ اجاره را تقویت میکند، اما اثبات ودیعه ممکن است به پیامها، شهادت یا قرائن دیگر نیاز داشته باشد. نتیجه نهایی به مجموع ادله و ارزیابی مرجع رسیدگی بستگی دارد؛ بنابراین اجاره آپارتمان بدون قرارداد میتواند موجب مطالبهای شود که اثبات همه اجزای آن آسان نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ملکی رایگان را ببینید.
برای کاهش خطر، حتی یک نوشته کوتاه با مشخصات طرفین، نشانی دقیق ملک، مدت، مبلغ اجاره و ودیعه، شیوه پرداخت و امضای طرفین تهیه کنید و رسید هر پرداخت را نگه دارید. اگر توافق شفاهی انجام شده است، مستندات را جمعآوری و از پرداخت نقدی بدون رسید خودداری کنید. در اختلافهای جدی درباره تخلیه، ودیعه یا اجارهبها، پیش از اقدام، مدارک موجود و شرایط رابطه استیجاری باید توسط کارشناس حقوقی بررسی شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در شهرک غرب را ببینید.