آیا میتوان با اجازه شفاهی مالک، سرقفلی یک مغازه را اجاره داد یا از مستأجر جدید وجهی دریافت کرد؟ اجاره سرقفلی با اجازه شفاهی مالک در حقوق ایران ممکن است معتبر تلقی شود، اما اثبات آن دشوار است و اعتبارش به مفاد توافق، زمان انعقاد قرارداد، پرداخت وجه و مدارک موجود بستگی دارد. اجازه شفاهی بهتنهایی معمولاً امنیتی مشابه رضایت کتبی ایجاد نمیکند و در صورت اختلاف، دادگاه از قرائن و شواهد برای احراز قصد واقعی طرفین استفاده خواهد کرد.
باید میان «اجازه استفاده از ملک»، «انتقال منافع مورد اجاره» و «انتقال سرقفلی» تفاوت گذاشت. مالک ممکن است فقط با حضور شخص دیگری در مغازه موافق باشد، بدون اینکه انتقال حق سرقفلی یا اجاره به غیر را پذیرفته باشد. همچنین اگر قرارداد اصلی، انتقال مورد اجاره یا واگذاری منافع را ممنوع کرده باشد، رضایت شفاهی مالک باید بهگونهای اثبات شود که روشن کند او از همین انتقال مشخص آگاه بوده و آن را قبول کرده است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل ملکی در تهران را ببینید.
در قراردادهای مشمول قانون روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۷۶، سرقفلی معمولاً حقی مالی است که در برابر پرداخت وجه و بر اساس توافق ایجاد میشود. بنابراین صرف سکوت مالک یا اطلاع او از فعالیت مستأجر جدید، همیشه به معنای اجازه انتقال سرقفلی نیست. دریافت اجارهبها از شخص جدید نیز میتواند قرینه باشد، اما بهتنهایی نتیجه قطعی ایجاد نمیکند.
در دعوای احتمالی، خواهان باید اصل توافق و حدود آن را اثبات کند. دلایل مؤثر میتواند شامل موارد زیر باشد:
فایل صوتی یا پیام خصوصی باید بهدرستی ارائه و اصالت آن بررسی شود. شهادت نیز زمانی ارزش بیشتری دارد که با اسناد و رفتارهای بعدی مالک هماهنگ باشد. صرف ادعای شفاهی یکی از طرفین، بدون قرینه، ریسک بالایی دارد.
بهترین اقدام، تبدیل توافق شفاهی به سند کتبی است. در این سند باید مشخص شود مالک به چه شخصی، برای چه مدت، با چه مبلغی و با چه نوع فعالیتی اجازه داده است. همچنین وضعیت سرقفلی، مبلغ پرداختی، مسئولیت تعمیرات، امکان انتقال مجدد و نحوه پایان همکاری باید روشن شود.
اگر مالک حاضر به امضای قرارداد نیست، میتوان اظهارنامهای برای اعلام مفاد توافق ارسال کرد و از او خواست در صورت مخالفت، نظر خود را صریحاً اعلام کند. این اقدام بهتنهایی توافق را ثابت نمیکند، اما میتواند در ارزیابی رفتار طرفین مؤثر باشد. پرداخت وجه نقد بدون رسید، از اشتباهات رایج و خطرناک در اجاره سرقفلی با اجازه شفاهی مالک است.
فرض کنید علی مستأجر یک واحد تجاری است و مالک در حضور دو همسایه با ورود رضا به مغازه و پرداخت مبلغی بابت سرقفلی موافقت میکند. رضا وجه را به علی میپردازد و چند ماه نیز اجارهبها را مستقیم به مالک پرداخت میکند. اگر مالک بعداً مدعی شود فقط با حضور رضا بهعنوان کارگر موافق بوده است، دادگاه اسناد پرداخت، شهادت همسایهها، پیامهای طرفین و نحوه دریافت اجاره را بررسی میکند. در چنین وضعی، اجاره سرقفلی با اجازه شفاهی مالک ممکن است اثبات شود، اما نتیجه قطعی به کیفیت دلایل و متن قرارداد اصلی وابسته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ملکی تلفنی رایگان را ببینید.
در اجاره سرقفلی با اجازه شفاهی مالک، رضایت واقعی مالک میتواند از طریق مجموعهای از شواهد اثبات شود، اما نبود سند کتبی احتمال اختلاف را افزایش میدهد. پیش از پرداخت وجه یا تحویل مغازه، قرارداد اصلی، حدود اختیار مستأجر، ممنوعیت انتقال و وضعیت سرقفلی بررسی شود. در صورت بروز اختلاف نیز تعیین خواسته مناسب، مانند اثبات توافق، مطالبه وجه یا تخلیه، به مدارک و شرایط پرونده بستگی دارد و بهتر است با بررسی تخصصی اسناد انجام شود. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل در میدان ولیعصر تهران را ببینید.