آیا پیش از اجاره خانه متوجه نم، ترک، خرابی تأسیسات یا مشکلات حقوقی ملک شدهاید؟ در اجاره ملک مشکل دار، اقدام درست به نوع ایراد، زمان آگاهی مستأجر و مفاد قرارداد بستگی دارد؛ اما معمولاً باید پیش از امضا، عیب را مستند، مسئول تعمیر را مشخص و امکان فسخ یا مطالبه خسارت را در قرارداد پیشبینی کرد. هر نقص ظاهری، خودبهخود موجب برهمخوردن اجاره نیست و تشخیص اثر حقوقی آن به شدت عیب و قابلیت استفاده از ملک وابسته است.
عیب مؤثر نقصی است که استفاده متعارف از ملک را مختل کند یا ارزش و منفعت مورد انتظار را به شکل جدی کاهش دهد؛ برای نمونه، رطوبت گسترده، نشتی شدید، خرابی اساسی سیستم گرمایش، آلودگی خطرناک یا ناایمنبودن ساختمان. در مقابل، ایرادهای جزئی و قابل تعمیر معمولاً بهتنهایی حق فسخ ایجاد نمیکنند، مگر آنکه در قرارداد خلاف آن توافق شده باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل ملکی در تهران را ببینید.
اگر عیب هنگام قرارداد وجود داشته و مستأجر از آن اطلاع نداشته باشد، ممکن است با توجه به مقررات اجاره و شرایط قرارداد، حق فسخ یا مطالبه هزینههای ضروری ایجاد شود. چنانچه نقص پس از تحویل ایجاد شود، مسئولیت معمولاً بر اساس منشأ خرابی، تقصیر طرفین و تعهدات قراردادی تعیین میشود. تعمیرات اساسی که برای امکان استفاده از ملک لازم است، اصولاً بر عهده موجر است؛ ولی تعمیرات جزئی و هزینههای مصرفی ممکن است بر عهده مستأجر قرار گیرد.
صرف ادعای شفاهی معمولاً برای اثبات کافی نیست. مستأجر باید نشان دهد عیب چه زمانی ایجاد یا آشکار شده، آیا موجر از آن اطلاع داشته و نقص چه زیانی به استفاده از ملک وارد کرده است. عکس و فیلم دارای تاریخ، پیامهای ردوبدلشده، گزارش کارشناس، فاکتور تعمیر، شهادت همسایهها و صورتجلسه تحویل میتواند در ارزیابی موضوع مؤثر باشد.
باید عیبهای موجود، مسئول تعمیر، مهلت انجام کار، شیوه پرداخت هزینه و ضمانت اجرای تأخیر دقیقاً نوشته شود. همچنین مشخص کنید در صورت برطرفنشدن نقص، مستأجر حق فسخ دارد یا میتواند هزینه ضروری را با اطلاع موجر پرداخت و طبق توافق از اجارهبها کسر کند. عبارتهای مبهمی مانند «ملک سالم تحویل شد» در حالی که عیب شناختهشده وجود دارد، میتواند اثبات ادعا را دشوار کند.
اگر ملک از نظر شهرداری، پایانکار، کاربری یا مالکیت با مشکل مواجه است، موضوع با خرابی فنی تفاوت دارد. بررسی سند مالکیت، اختیار موجر برای اجارهدادن، کاربری ملک و وجود دستور تخلیه یا منع استفاده باید پیش از پرداخت کامل ودیعه انجام شود. در صورت احتمال خطر جانی، سکونت را ادامه ندهید و موضوع را برای بررسی تخصصی به کارشناس و مرجع صالح اعلام کنید.
فرض کنید سارا پس از اجاره ملک مشکل دار، متوجه شود دیوار اتاق خواب به علت نشتی لوله مشترک دائماً خیس است. او ابتدا تصاویر و گزارش تعمیرکار را تهیه و از موجر میخواهد ظرف مهلتی متعارف مشکل را رفع کند. اگر موجر اقدامی نکند، سارا میتواند با توجه به قرارداد، میزان اختلال در استفاده و نظر کارشناس، درباره مطالبه هزینه، کاهش منفعت یا فسخ تصمیم بگیرد؛ اما نتیجه قطعی به مدارک، شدت عیب و مفاد اجارهنامه بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی رایگان در مورد ملک را ببینید.
در اجاره ملک مشکل دار، نخست نوع عیب و زمان اطلاع از آن را مشخص کنید، سپس مدارک را جمعآوری و درخواست تعمیر را بهصورت قابل اثبات مطرح کنید. فسخ، مطالبه خسارت یا کسر هزینه از اجارهبها باید بر پایه قرارداد و دلیل کافی انجام شود. پیش از امضا نیز بازدید فنی، بررسی اسناد و درج صورتجلسه دقیق، کمهزینهتر و مطمئنتر از دعوای بعدی است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانواده در دماوند را ببینید.