آیا میتوان برای دریافت وجه سفته، بدون طرح دعوا مستقیماً اجراییه گرفت؟ در حقوق ایران، اجراییه مستقیم سفته بابت مطالبه معمولاً از طریق اجرای ثبت امکانپذیر نیست؛ زیرا سفته، برخلاف چک در شرایط قانونی، اصولاً سند لازمالاجرای ثبتی محسوب نمیشود. دارنده باید ابتدا دعوای مطالبه وجه سفته را در مرجع قضایی مطرح کند و پس از صدور و قطعیت حکم، از دادگاه اجراییه بگیرد. البته وجود واخواست، سررسید معتبر و مدارک کامل میتواند در اثبات طلب و حفظ برخی حقوق تجاری دارنده مؤثر باشد.
سفته یک سند تجاری است که تعهد صادرکننده به پرداخت مبلغ معین را نشان میدهد، اما صرف داشتن سفته معمولاً به دارنده اجازه نمیدهد مانند چک، مستقیماً به واحد اجرای ثبت مراجعه کند. مسیر معمول، ثبت دادخواست مطالبه وجه سفته در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و رسیدگی دادگاه است. پس از صدور حکم قطعی یا فراهم شدن شرایط قانونی اجرای رأی، اجراییه قضایی صادر میشود و محکومعلیه برای پرداخت، معرفی مال یا اجرای مفاد حکم تحت پیگیری قرار میگیرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای سفته را ببینید.
مدارک باید ارتباط میان خواهان، سفته و دین را روشن کند. معمولاً این موارد اهمیت دارند:
اگر سفته بابت ضمانت صادر شده باشد، دارنده باید علاوه بر ارائه سفته، تحقق تعهد اصلی یا تخلفی را که ضمانت برای آن داده شده اثبات کند. بنابراین، صرف عبارت «بابت ضمانت» لزوماً به معنای بیاعتباری سفته نیست، اما موضوع رابطه پایه را مهم میکند.
واخواست، اعتراض رسمی به پرداختنشدن سفته در سررسید است و معمولاً باید در مهلت قانونی، یعنی ظرف ده روز از تاریخ سررسید، انجام شود تا برخی حقوق دارنده در برابر ظهرنویسان و مسئولان سند حفظ شود. تأخیر یا خودداری از واخواست الزاماً اصل امکان مطالبه از صادرکننده را از بین نمیبرد، اما ممکن است استفاده از بعضی امتیازات تجاری و تأمین خواسته را دشوار کند. در هر پرونده باید سمت امضاکنندگان و نحوه انتقال سفته جداگانه بررسی شود.
فرض کنید مریم یک سفته دویست میلیون تومانی از امیر دریافت کرده و سررسید آن گذشته است. مریم پس از بررسی اسناد، برای اجراییه مستقیم سفته بابت مطالبه به اجرای ثبت مراجعه میکند، اما به او اعلام میشود که باید از مسیر دادگاه اقدام کند. او دادخواست مطالبه وجه، خسارتهای قابل مطالبه و هزینه دادرسی را ثبت میکند و قرارداد قرض و اصل سفته را ارائه میدهد. اگر دادگاه ادعا را ثابت بداند، پس از صدور حکم و طی مرحله لازم، اجراییه قضایی صادر میشود. نتیجه پرونده به اصالت سفته، دفاع امیر و اثبات رابطه مالی بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان سفته را ببینید.
پس از ابلاغ اجراییه، محکومعلیه باید در مهلت مقرر قانونی مفاد آن را اجرا کند یا برای پرداخت اقدام کند. در صورت امتناع، دارنده میتواند شناسایی و توقیف اموال، موجودی حساب یا سایر اقدامات اجرایی مجاز را از واحد اجرای احکام درخواست کند. درخواست تأمین خواسته نیز، در صورت وجود شرایط قانونی و ارائه دلایل مناسب، ممکن است پیش از صدور حکم یا همزمان با دعوا مطرح شود. در نتیجه، تعبیر اجراییه مستقیم سفته بابت مطالبه از نظر عملی باید به «دادخواست مطالبه و سپس اجراییه قضایی» اصلاح شود؛ زیرا این دو مرحله از نظر مرجع، زمان و آثار حقوقی یکسان نیستند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در منطقه ۱۵ تهران را ببینید.