آیا یکی از ورثه بدون رضایت دیگران در خانه بهجامانده از متوفی سکونت دارد؟ اجرت المثل ایام تصرف منزل ورثه ای مبلغی است که در برابر استفاده بدون اذن از سهم یا حقوق سایر مالکان مطالبه میشود و میزان آن معمولاً با نظر کارشناس رسمی دادگستری و بر اساس ارزش اجارهای ملک تعیین خواهد شد. این مبلغ با اجاره قراردادی تفاوت دارد؛ زیرا ممکن است هیچ قرارداد اجارهای وجود نداشته باشد.
پس از فوت مالک، منزل به نسبت سهمالارث به ورثه منتقل میشود؛ اما تا زمان تقسیم، هر وارث در مال مشاع شریک است. بنابراین سکونت یک وارث در کل خانه، بدون اجازه سایر شرکا، میتواند موجب مسئولیت او نسبت به پرداخت اجرت استفاده از قسمت متعلق به دیگران شود. ملاک اصلی، اثبات مالکیت مشاعی، تصرف انحصاری یا خارج از حدود اذن و نبود رضایت معتبر است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
اگر همه ورثه با سکونت یکی از آنان موافق بوده باشند، ادعای اجرت ممکن است با مانع روبهرو شود؛ بهویژه اگر رضایت، رایگان بودن استفاده را نیز نشان دهد. همچنین اگر متصرف فقط در حدود سهم خود استفاده کرده و مانع استفاده دیگران نشده باشد، مطالبه اجرت برای کل ملک قابل پذیرش نخواهد بود. وجود همسر یا فرزند صغیر در ملک نیز بهتنهایی باعث از بین رفتن حقوق سایر ورثه نمیشود، اما شرایط خانوادگی و اذنهای قبلی در ارزیابی دعوا مؤثر است.
برای تعیین مبلغ، کارشناس معمولاً موقعیت ملک، متراژ، سن بنا، امکانات، کاربری، وضعیت بازار اجاره، مدت تصرف و سهم خواهان را بررسی میکند. مبلغ نهایی از حاصل ارزش اجارهای متعارف ملک در هر دوره و نسبت سهم مالکانی که از استفاده محروم شدهاند به دست میآید. بنابراین بدون دانستن مشخصات ملک و بازه تصرف، اعلام رقم دقیق ممکن نیست.
خواهان باید اصل تصرف و مدت آن را اثبات کند. پیامها، اظهارنامه، شهادت، گزارش تأمین دلیل، قبوض، اقرار متصرف و مدارکی مانند سند یا گواهی انحصار وراثت میتوانند در کنار یکدیگر مؤثر باشند. صرف ادعای اینکه «خانه در اختیار او بوده» همیشه برای دریافت اجرت کافی نیست؛ نوع استفاده، محدوده تصرف و وجود یا نبود اذن نیز باید روشن شود.
معمولاً بهتر است پیش از اقامه دعوا، اظهارنامهای برای اعلام مخالفت با ادامه تصرف و مطالبه حقوق ارسال شود. سپس دعوا در مرجع صالح محل وقوع ملک مطرح میشود و دادگاه پس از بررسی دلایل، موضوع را برای ارزیابی به کارشناس ارجاع میدهد. هزینه دادرسی و کارشناسی باید طبق مقررات و ارزش خواسته پرداخت شود و نتیجه به کیفیت مدارک و اعتراضهای طرفین وابسته است.
فرض کنید سه فرزند مالک، هرکدام در یکسوم خانه شریک باشند و یکی از آنان پس از فوت پدر، بدون توافق دو خواهر خود بهتنهایی در منزل سکونت کند. اگر خواهران با پیام یا اظهارنامه مخالفت خود را اعلام کنند، میتوانند اجرت المثل ایام تصرف منزل ورثه ای را نسبت به دو سوم ملک، از تاریخ قابل اثبات تصرف مطالبه کنند. کارشناس اجرت کل خانه را برآورد میکند و دادگاه پس از احراز تصرف و نبود اذن، سهم قابل مطالبه را مشخص خواهد کرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان وکیل را ببینید.
در پرونده اجرت المثل ایام تصرف منزل ورثه ای، مالکیت مشاعی بهتنهایی کافی نیست و باید تصرف، محرومیت سایر ورثه، مدت استفاده و نبود رضایت اثبات شود. تنظیم اظهارنامه، جمعآوری مدارک و درخواست کارشناسی، احتمال روشن شدن موضوع را افزایش میدهد؛ با این حال نتیجه نهایی به اسناد، اظهارات طرفین و تشخیص دادگاه بستگی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در دیلمان را ببینید.