آیا برادری که مدعی خرید سهم ارث یکی از وراث است، میتواند مالک آن قسمت از ملک شود؟ پاسخ این است که ادعای خرید سهم الارث توسط برادر فقط زمانی آثار حقوقی دارد که وقوع معامله، مالکیت فروشنده، موضوع معامله و پرداخت یا توافق بر عوض، با دلیل معتبر اثبات شود؛ صرف تصرف در ملک یا ادعای شفاهی، بهتنهایی برای انتقال قطعی مالکیت کافی نیست.
هر وارث پس از تحقق ارث، نسبت به سهم مشاع خود در ترکه حق دارد و میتواند آن را، با رعایت وضعیت حقوقی مال، به دیگری منتقل کند. بنابراین خرید سهم یک وارث توسط برادر اصولاً ممکن است؛ اما خریدار مالک قسمت معین و جداشدهای از ملک نمیشود، بلکه در سهم مشاع فروشنده شریک خواهد شد. اگر ملک هنوز میان ورثه تقسیم نشده باشد، تعیین اتاق، زمین یا بخش مشخصی از آن به عنوان سهم خریداریشده، بدون افراز یا توافق معتبر، میتواند منشأ اختلاف باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
همچنین ابتدا باید بدهیهای متوفی، هزینههای ضروری و وصیت معتبر بررسی شود؛ زیرا ترکه پیش از تسویه حقوق مقدم، موضوع آزاد و بیقیدوشرط معامله نیست. اگر فروشنده اساساً وارث نبوده، سهم او قبلاً منتقل شده یا معامله درباره مالی خارج از دارایی متوفی باشد، اعتبار قرارداد با مشکل جدی روبهرو میشود.
در اختلافهای خانوادگی، دادگاه به مجموعه دلایل توجه میکند، نه فقط عنوانی که یکی از طرفین برای توافق خود انتخاب کرده است. مدارک مهم معمولاً عبارتاند از:
اگر سند عادی وجود داشته باشد، امضای منتسب به فروشنده، تاریخ، موضوع معامله و حدود سهم باید بررسی شود. شهادت نیز باید شرایط قانونی لازم را داشته باشد و در کنار سایر قرائن ارزیابی میشود. اقرار روشن فروشنده میتواند نقش مهمی داشته باشد، اما اقرار یک وارث معمولاً علیه سایر وراثی که در معامله دخالت نداشتهاند، مالکیت ایجاد نمیکند.
اگر یکی از وراث معامله را انکار میکند، باید مشخص کند انکار او ناظر به اصل قرارداد، امضا، دریافت پول، مالکیت فروشنده یا مقدار سهم است. ادعای خرید سهم الارث توسط برادر ممکن است با دفاعهایی مانند جعل، فقدان قصد و رضا، عدم اهلیت، پرداختنشدن ثمن، معامله نسبت به سهم دیگران یا مشخص نبودن موضوع معامله مواجه شود. در صورت وجود سند رسمی، صرف ادعای شفاهی معمولاً برای بیاعتبار کردن آن کافی نیست و باید دلیل قانونی مناسب ارائه شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل جعل چک را ببینید.
اگر معامله نسبت به مال غیر انجام شده باشد، وضعیت متفاوت است و تنفیذ مالک واقعی یا آثار رد معامله بررسی میشود. همچنین در فروش سهم مشاع از ملک، امکان بررسی حق شفعه فقط در صورت وجود همه شرایط قانونی آن مطرح است؛ از جمله نوع مال، تعداد شرکا و نحوه انتقال. این حق در هر فروش سهمالارثی خودکار ایجاد نمیشود.
فرض کنید پدر خانواده فوت کرده و سه فرزند او مالک مشاع یک خانه شدهاند. یکی از خواهران، سهم خود را با رسیدی عادی به برادر میفروشد، اما پس از افزایش قیمت ملک، معامله را انکار میکند. در چنین وضعی، ادعای خرید سهم الارث توسط برادر با بررسی امضا، پیامهای ردوبدلشده، واریز وجه، شهادت شهود و میزان دقیق سهم سنجیده میشود. اگر اصالت قرارداد و مالکیت فروشنده احراز شود، برادر ممکن است مالک سهم مشاع خواهر شناخته شود؛ ولی نتیجه قطعی بدون بررسی مدارک قابل اعلام نیست.
ابتدا باید مدارک در سامانه خدمات قضایی ثبت و اظهارنامه یا دادخواست متناسب تنظیم شود. بسته به وضعیت پرونده، خواسته میتواند اثبات وقوع معامله، الزام به تنظیم سند رسمی، افراز یا فروش ملک مشاع، یا ابطال سند و معامله باشد. انتخاب خواسته به رسمی یا عادی بودن سند، ثبتشده بودن ملک، میزان اختلاف و ادعاهای طرفین بستگی دارد. پیش از اقدام، بررسی اسناد توسط وکیل یا کارشناس حقوقی از طرح دعوای نادرست جلوگیری میکند.
ادعای خرید سهم الارث توسط برادر نه خودبهخود معتبر است و نه صرفاً به دلیل خانوادگی بودن رابطه قابل رد خواهد بود. اعتبار آن به مالکیت فروشنده، رضایت واقعی، تعیین سهم، دلیل پرداخت و قابلیت انتقال وابسته است. جمعآوری اصل مدارک، پرهیز از امضای نوشتههای مبهم و اقدام سریع برای ثبت رسمی یا تعیین تکلیف ملک، مهمترین راههای کاهش اختلاف میان وراث است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل ملکی تهرانپارس را ببینید.