آیا طرف قرارداد یا طلبکار مدعی است وجه توافقشده را دریافت نکرده است؟ در این وضعیت، ادعای عدم دریافت وجه بهتنهایی اثباتکننده بدهی یا مسئولیت پرداختکننده نیست و نتیجه پرونده به اسناد پرداخت، مفاد قرارداد و سایر قرائن بستگی دارد. شخصی که مدعی پرداخت است باید بتواند وقوع پرداخت و ارتباط آن با دین مورد اختلاف را نشان دهد؛ در مقابل، دریافتکننده نیز ممکن است با ارائه گردش حساب، رسید یا اقرار، ادعا را رد کند.
اصل مهم این است که هر شخصی که ادعایی مطرح میکند، باید برای اثبات آن دلیل ارائه دهد. اگر خواهان مدعی باشد وجهی به او پرداخت نشده، معمولاً باید وجود تعهد و سررسید آن را اثبات کند. اگر خوانده در پاسخ بگوید وجه را پرداخت کرده است، اثبات پرداخت بر عهده او خواهد بود. بنابراین، صرف ادعای پرداخت بدون سند معتبر، لزوماً برای پایان دادن به دعوا کافی نیست.
گاهی اختلاف بر سر اصل پرداخت نیست، بلکه درباره مبلغ، تاریخ، گیرنده یا علت پرداخت است. در چنین شرایطی، دادگاه مجموعه دلایل را بررسی میکند و ممکن است پرداخت ناقص، پرداخت به حساب شخص ثالث یا انتقال وجه بابت تعهد دیگری را از پرداخت کامل دین تفکیک کند.
برای دفاع مؤثر، باید اسناد بهصورت منظم و همراه با توضیح ارتباط آنها با معامله ارائه شوند. مدارک مهم معمولاً عبارتاند از:
گردش حساب بانکی بهتنهایی همیشه ثابت نمیکند وجه بابت کدام تعهد پرداخت شده است؛ بهویژه زمانی که میان طرفین چند معامله وجود داشته باشد. درج توضیح در حواله، نگهداری مکاتبات و اخذ رسید دقیق، احتمال طرح ادعای عدم دریافت وجه را کاهش میدهد.
ابتدا باید مشخص شود ادعا ناظر به انکار کامل دریافت، اختلاف مبلغ، یا پرداخت به فردی غیر از طلبکار است. سپس اصل اسناد بانکی و قراردادها باید حفظ شود و از ویرایش یا حذف پیامها خودداری گردد. در صورت اختلاف درباره امضا، میتوان درخواست بررسی کارشناسی اصالت امضا یا خط را مطرح کرد. اگر انتقال وجه از حساب شخص دیگری انجام شده باشد، اثبات اجازه یا ارتباط آن شخص با پرداختکننده اهمیت ویژهای دارد.
طرح دعوا یا دفاع باید در مرجع صالح و با توجه به مبلغ، نوع تعهد و مفاد قرارداد انجام شود. خواهان میتواند حسب مورد مطالبه وجه، الزام به انجام تعهد یا آثار قراردادی مربوط را درخواست کند؛ اما عنوان دعوا باید با واقعیت رابطه حقوقی منطبق باشد. مشاوره با وکیل، پیش از ثبت دادخواست، از انتخاب نادرست خواسته جلوگیری میکند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل رایگان مشاوره را ببینید.
فرض کنید رضا بابت خرید کالا به سارا بدهکار است و مبلغ را از حساب برادرش به حساب سارا واریز میکند. چند ماه بعد سارا ادعای عدم دریافت وجه را مطرح میکند، زیرا نام رضا در رسید بانکی درج نشده است. رضا باید قرارداد خرید، پیام هماهنگی پرداخت، شماره حساب معرفیشده و دلیل پرداخت از حساب برادر را ارائه کند. اگر سارا دریافت وجه را در پیام قبلی تأیید کرده باشد، این قرینه میتواند در کنار سند بانکی مؤثر باشد؛ اما نتیجه نهایی به بررسی مجموع مدارک و دفاعیات طرفین وابسته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی رایگان تلفنی را ببینید.
ادعای عدم دریافت وجه با یک جمله یا انکار ساده ثابت نمیشود. تعیین تکلیف اختلاف به رابطه قراردادی، اسناد پرداخت، هویت و اختیار پرداختکننده، زمان انتقال و نحوه ارتباط وجه با دین بستگی دارد. نگهداری رسید معتبر، ثبت دقیق موضوع واریز و اقدام سریع برای جمعآوری مدارک، مهمترین اقدامات پیشگیرانه و دفاعی هستند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانم در شهرری را ببینید.