اگر شخص دیگری خود را مالک ملکی بداند که خریدهاید، چه اقدامی باید انجام دهید؟ در چنین وضعی، ادعای مالکیت ملک خریداری شده بهتنهایی مالکیت هیچیک از طرفین را ثابت نمیکند و نتیجه به سند، سابقه ثبتی، قرارداد و دلایل قابل ارائه بستگی دارد. خریدار باید ابتدا وضعیت پلاک ثبتی و اعتبار معامله را بررسی کند و سپس، متناسب با موضوع، دعوای اثبات مالکیت، الزام به تنظیم سند رسمی، ابطال سند یا رفع تعرض را مطرح نماید.
ممکن است فروشنده مالک رسمی نبوده، ملک را قبلاً به دیگری منتقل کرده یا با وجود محدودیت قانونی و ثبتی آن را فروخته باشد. در این شرایط، صرف داشتن مبایعهنامه عادی همیشه برای غلبه بر سند رسمی شخص دیگر کافی نیست؛ اما سند عادی، رسید پرداخت، تحویل ملک و سایر قرائن میتواند در اثبات معامله و مسئولیت فروشنده مؤثر باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان وکیل ملکی را ببینید.
باید میان «مالکیت قراردادی»، «مالکیت رسمی» و «تصرف» تفاوت گذاشت. قرارداد ممکن است تعهد فروشنده به انتقال را نشان دهد، در حالی که ثبت رسمی برای اثبات مالکیت در برابر اشخاص ثالث اهمیت ویژه دارد. بنابراین، ادعای مالکیت ملک خریداری شده ممکن است به دعوایی علیه فروشنده و گاهی دارنده سند رسمی یا متصرف منتهی شود.
ارزش هر دلیل به ارتباط آن با ملک، تاریخ ایجاد و قابلیت انتساب آن بستگی دارد. مدارک مهم معمولاً عبارتاند از:
کارشناس رسمی میتواند در تشخیص اصالت امضا، تطبیق حدود و ارزیابی وضعیت ملک کمک کند؛ با این حال، نظر کارشناس جایگزین بررسی حقوقی قرارداد و سوابق ثبتی نیست. اگر احتمال جعل، انتقال مال غیر یا فریب وجود داشته باشد، بررسی جنبه کیفری نیز باید جدا از دعوای حقوقی انجام شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه بهترین وکیل کیفری در تهران را ببینید.
دعوای مربوط به حقوق عینی ملک اصولاً در دادگاه محل وقوع ملک رسیدگی میشود. عنوان دعوا به وضعیت پرونده بستگی دارد:
پیش از طرح دادخواست، بررسی آخرین وضعیت ثبتی، احراز هویت فروشنده و ارسال اظهارنامه میتواند از تشدید اختلاف جلوگیری کند. در مواردی نیز درخواست تأمین خواسته برای جلوگیری از انتقال اموال فروشنده قابل بررسی است؛ پذیرش آن شرایط قانونی و تشخیص مرجع رسیدگی را میطلبد.
فرض کنید سارا آپارتمانی را با مبایعهنامه خریداری و بخش زیادی از ثمن را پرداخت کرده است. پس از مراجعه برای انتقال سند، شخصی با سند رسمی ادعا میکند ملک پیشتر به او منتقل شده است. در این وضعیت، ادعای مالکیت ملک خریداری شده با ارائه قرارداد، رسیدها و مدارک تحویل، بهتنهایی نتیجه قطعی ایجاد نمیکند. دادگاه باید تقدم معاملات، اعتبار اسناد، حسننیت طرفین و سوابق ثبتی را بررسی کند. ممکن است سارا بتواند الزام فروشنده به انتقال سند را بخواهد، یا در صورت بیاعتباری معامله، ثمن و خسارت را از فروشنده مطالبه کند؛ اما نتیجه نهایی به احراز اصالت و اعتبار دلایل بستگی دارد.
در برابر ادعای مالکیت ملک خریداری شده، واکنش عجولانه یا تکیه بر یک رسید کافی نیست. خریدار باید زنجیره انتقال، وضعیت ثبت، اعتبار فروشنده و نوع خسارت را بررسی کند. تنظیم دادخواست با عنوان نادرست ممکن است زمان و هزینه را افزایش دهد؛ بنابراین پیش از اقدام، بررسی اسناد توسط وکیل یا مشاور حقوقی متخصص املاک اهمیت زیادی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در جواد آباد را ببینید.