آیا زن پس از فوت شوهر، از اموال او ارث میبرد؟ بله، ارث زوجه از زوج با توجه به داشتن یا نداشتن فرزند، پس از پرداخت دیون و اجرای وصیت معتبر متوفی تعیین میشود. اگر شوهر در زمان فوت فرزند یا نوه داشته باشد، سهم زن یکهشتم ترکه است و اگر فرزندی نداشته باشد، سهم او به یکچهارم میرسد. در صورت وجود چند همسر دائمی، این سهم میان همه آنان بهطور مساوی تقسیم میشود.
مبنای محاسبه، دارایی خالص متوفی است؛ بنابراین ابتدا هزینههای ضروری کفنودفن، بدهیهای مسلم و تعهدات مالی از ترکه کسر میشود و وصیت متوفی نیز در حدود قانونی بررسی خواهد شد. پس از آن، سهم همسر دائمی مشخص میشود. برای مثال، اگر ارزش ترکه خالص یک میلیارد تومان و متوفی دارای فرزند باشد، سهم همسر ۱۲۵ میلیون تومان خواهد بود. اگر فرزندی وجود نداشته باشد، این سهم ۲۵۰ میلیون تومان است.
در کنار سهم همسر، سایر ورثه مانند فرزندان، پدر و مادر نیز مطابق قواعد ارث سهم میبرند. وجود یا نبود هر وارث میتواند مقدار سهم دیگران را تغییر دهد؛ به همین دلیل، محاسبه بدون بررسی شناسنامه، گواهی فوت و وضعیت تمام ورثه ممکن است نادرست باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ارث را ببینید.
در مقررات فعلی، زن از اموال منقول شوهر و از ارزش اموال غیرمنقول، از جمله عرصه و اعیان، سهم میبرد. در عمل ممکن است سهم او بهصورت وجه نقد پرداخت شود و مالکیت مشاعی مستقیم نسبت به بخشی از ملک ایجاد نشود. اگر ورثه ارزش سهم زن را نپردازند، او میتواند حقوق قانونی خود را نسبت به ترکه پیگیری کند و در شرایط مقرر، از عین مال برای وصول حق خود استفاده شود.
ارزشگذاری ملک باید با توجه به قیمت زمان تقسیم یا مطالبه و با ملاحظه نظر کارشناس انجام شود. انتقال ملک، فروش آن یا تصرف انحصاری یکی از ورثه، بهتنهایی حق قانونی زوجه را از بین نمیبرد.
برای پیگیری ارث زوجه از زوج معمولاً مدارک زیر اهمیت دارد:
پس از دریافت گواهی انحصار وراثت، باید داراییها شناسایی و ارزشگذاری شوند. در صورت توافق، تقسیمنامه تنظیم میشود؛ اما در صورت اختلاف، مطالبه سهم، فروش مال مشاع یا تقسیم ترکه از مسیر مرجع قضایی صالح انجام خواهد شد. مهلت و هزینه رسیدگی به نوع دعوا، ارزش ترکه، محل اقامت طرفین و نیاز به کارشناسی بستگی دارد و رقم ثابتی برای همه پروندهها وجود ندارد.
فرض کنید مردی فوت کرده و پس از کسر بدهیها، ترکه او شامل یک آپارتمان و حساب بانکی به ارزش خالص چهار میلیارد تومان است. اگر او یک فرزند داشته باشد، ارث زوجه از زوج برابر با یکهشتم، یعنی پانصد میلیون تومان خواهد بود. اگر دو همسر دائمی داشته باشد، همین پانصد میلیون تومان میان آن دو تقسیم میشود و سهم هرکدام ۲۵۰ میلیون تومان است. البته اگر درباره ارزش ملک، وجود بدهی یا اعتبار وصیت اختلاف باشد، نتیجه نهایی پس از بررسی اسناد و کارشناسی تعیین میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی صلواتی را ببینید.
حق زن از ترکه شوهر به دائمی بودن ازدواج، وجود فرزند، تعداد همسران و ارزش خالص داراییها وابسته است. برای جلوگیری از تضییع حق، ابتدا انحصار وراثت و فهرست کامل اموال تهیه شود و سپس سهم زوجه بر اساس وضعیت واقعی پرونده مطالبه گردد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل حکیمیه تهران را ببینید.