آیا کارفرما میتواند فرد مشمول یا سرباز را به کار بگیرد؟ پاسخ کوتاه این است که استخدام کردن مشمولین سربازی یا سرباز در حال خدمت، به وضعیت نظاموظیفه، نوع همکاری و محل استخدام بستگی دارد و در صورت وجود غیبت، اشتغال رسمی یا فراهم کردن زمینه فرار از خدمت میتواند برای کارفرما و فرد، مسئولیت قانونی ایجاد کند.
مشمول بودن بهتنهایی به معنای ممنوعیت مطلق کار کردن نیست. فردی که هنوز وارد دوره خدمت نشده و غیبت ندارد، ممکن است در بخش خصوصی و در قالب قرارداد کار فعالیت کند؛ اما کارفرما باید وضعیت او را بررسی کند و نباید با استخدام، پنهان کردن نشانی یا تنظیم اسناد خلاف واقع، موجب تأخیر غیرقانونی در معرفی به خدمت شود.
در مقابل، استخدام فرد مشمول غایب، بهویژه در دستگاههای دولتی، عمومی و شرکتهایی که تابع مقررات استخدامی خاص هستند، با محدودیت جدی روبهرو است. دستگاههای رسمی معمولاً ارائه کارت پایان خدمت یا معافیت دائم را برای استخدام مطالبه میکنند. وضعیت مشمولان غیرغایب، معافیت موقت و افراد دارای برگ آماده به خدمت باید جداگانه بررسی شود و نمیتوان برای همه آنان یک حکم واحد صادر کرد.
سرباز وظیفه در برابر یگان خدمتی خود مکلف به حضور و انجام مأموریت است. بنابراین اشتغال تماموقت، کار در ساعات خدمت یا ترک پادگان برای انجام کار شخصی، بدون مجوز معتبر، میتواند تخلف انضباطی و در مواردی موجب پیگیری کیفری یا اداری شود. استخدام کردن مشمولین سربازی یا سرباز در حال خدمت، زمانی پرخطرتر است که کارفرما از او حضور روزانه بخواهد یا با ارائه گواهی ساختگی، غیبت او را توجیه کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل کیفری ارزان را ببینید.
انجام کار محدود در زمان مرخصی نیز مجوز دائمی اشتغال نیست. سرباز باید مقررات یگان، دستورهای مافوق و محدودیتهای مربوط به شغل دوم را رعایت کند. قرارداد کار نیز نمیتواند تعهدات قانونی او در برابر نیروهای مسلح را از بین ببرد؛ در صورت تعارض، غیبت از خدمت ممکن است برای خود سرباز پیامد جداگانه داشته باشد.
صرف مشاهده تصویر کارت یا گفته شفاهی متقاضی کافی نیست. بهتر است کارفرما اعتبار مدارک را از مسیرهای رسمی نظاموظیفه یا دفاتر خدمات انتظامی بررسی و نتیجه را در پرونده استخدامی ثبت کند. بیمه کردن فرد نیز جایگزین مجوز نظاموظیفه نیست و بهتنهایی استخدام را قانونی نمیکند.
فرض کنید شرکت «الف» فردی را که مدت معرفی او گذشته و غیبت دارد، بدون بررسی وضعیت نظاموظیفه بهصورت تماموقت استخدام کند و برای جلوگیری از شناسایی، او را فاقد سابقه بیمه معرفی نماید. در این حالت، استخدام کردن مشمولین سربازی یا سرباز در حال خدمت صرفاً یک اختلاف کاری نیست؛ ممکن است موضوع به ممنوعیت استخدام مشمول غایب، تخلف کارفرما و بررسی نقش شرکت در استمرار غیبت منتهی شود. نتیجه نهایی به نوع شرکت، آگاهی مدیران، اسناد موجود و تصمیم مرجع صالح بستگی دارد.
اختلاف درباره حقوق، بیمه یا اخراج معمولاً در صلاحیت مراجع حل اختلاف اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی بررسی میشود؛ اما تشخیص وضعیت مشمولیت، غیبت و آثار نظاموظیفه باید از سازمان وظیفه عمومی و مراجع نظامی ذیربط استعلام شود. کارفرما نباید شخصاً حکم به فراری بودن فرد بدهد یا حقوق قانونی او را بدون دلیل قطع کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
استخدام کردن مشمولین سربازی یا سرباز در حال خدمت نیازمند بررسی دقیق وضعیت فرد، نوع کار و مجوزهای لازم است. استخدام مشمول غیرغایب در بخش خصوصی ممکن است، اما استخدام مشمول غایب یا بهکارگیری سرباز برخلاف مقررات خدمت، ریسک قانونی دارد. پیش از امضای قرارداد، مدارک را از مرجع رسمی استعلام کنید و مسئولیتهای دو طرف را شفاف بنویسید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل های پیشوا را ببینید.