آیا یکی از ساکنان میتواند راهرو، پارکینگ، پشتبام یا حیاط مشترک را برای نگهداری وسایل خود اختصاص دهد؟ پاسخ کوتاه این است که استفاده شخصی از مشاعات ساختمان، اگر موجب تصرف انحصاری، ایجاد مزاحمت، تغییر کاربری یا جلوگیری از استفاده دیگران شود، اصولاً مجاز نیست؛ حتی اگر آن شخص مالک واحد باشد. مشاعات بخشهایی مانند راهپله، آسانسور، لابی، تأسیسات مشترک، حیاط و پشتبام است که حق استفاده از آن به همه مالکان و استفادهکنندگان تعلق دارد.
استفاده متعارف یعنی استفادهای کوتاه، عرفی و بدون محروم کردن دیگران؛ برای نمونه عبور از راهرو، گذاشتن موقت وسیله هنگام اسبابکشی یا استفاده معمول از آسانسور. در مقابل، قرار دادن دائمی کمد، دوچرخه، مصالح ساختمانی یا وسایل شخصی در فضای مشترک، معمولاً تصرف اختصاصی محسوب میشود. نصب در، قفل، دیوارکشی یا تغییر شکل مشاعات نیز ممکن است تجاوز به حقوق سایر مالکان و تغییر در قسمت مشترک تلقی شود.
تصمیم مجمع عمومی یا توافق ساکنان میتواند شیوه بهرهبرداری از برخی فضاها را تنظیم کند، اما این توافق نباید با سند مالکیت، مقررات قانونی یا حقوق اشخاصی که با آن موافقت نکردهاند تعارض داشته باشد. صرف پرداخت هزینه شارژ یا داشتن سهم بیشتر در ساختمان، حق تملک جداگانه یک قسمت مشاع را ایجاد نمیکند.
ادعا بهتنهایی برای پیگیری کافی نیست و باید نشان داده شود که استفاده موردنظر، مانع بهرهبرداری دیگران شده یا بدون مجوز انجام گرفته است. مدارک مفید عبارتاند از:
بهتر است پیش از طرح دعوا، درخواست رفع تصرف یا جمعآوری مانع بهصورت مکتوب و با حفظ دلیل ارسال شود. فیلمبرداری نباید با ورود غیرمجاز به حریم خصوصی اشخاص همراه باشد.
ابتدا مدیر ساختمان باید موضوع را بررسی و در صورت امکان، اخطار و تصمیم مجمع را ثبت کند. اگر مانع برطرف نشود، شخص ذینفع میتواند با توجه به وضعیت، دعوای رفع مزاحمت، رفع ممانعت از حق، رفع تصرف یا اعاده وضع سابق را مطرح کند. عنوان دقیق دعوا به نوع اقدام، مدت تصرف و دلیل موجود بستگی دارد. در صورت ایجاد خسارت، مطالبه هزینه تعمیر یا خسارت نیز ممکن است قابل بررسی باشد.
در موارد فوری مانند مسدود شدن مسیر خروج یا ایجاد خطر برای ساکنان، تماس با مراجع امدادی و انتظامی برای جلوگیری از خطر ضروری است؛ با این حال، اختلاف مالکیتی یا تصرفی معمولاً نیازمند رسیدگی قضایی و ارائه دلیل است. مرجع صالح نیز بر اساس نوع خواسته و نشانی ملک تعیین میشود و بهتر است پیش از ثبت دادخواست، مدارک و عنوان آن بررسی شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای مشاوره حقوقی رایگان را ببینید.
فرض کنید مالک طبقه دوم، چند جعبه و یک کمد فلزی را برای مدت طولانی در راهرو قرار دهد و مسیر عبور را تنگ کند. مدیر ساختمان پس از تذکر شفاهی، اخطار کتبی و تنظیم صورتجلسه، از او میخواهد وسایل را منتقل کند. در این وضعیت، استفاده شخصی از مشاعات ساختمان صرفاً با ادعای «راهرو جلوی واحد من است» توجیه نمیشود؛ زیرا راهرو متعلق به همه است و نزدیکی آن به یک واحد، حق اختصاصی ایجاد نمیکند. نتیجه رسیدگی به کیفیت مدارک، میزان مزاحمت و مقررات ساختمان وابسته خواهد بود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل رایگان تلفنی را ببینید.
برای جلوگیری از اختلاف، هیچ فضای مشترکی را بدون مجوز معتبر و بدون رعایت حق سایرین به انبار، پارکینگ اختصاصی یا محل نصب تجهیزات تبدیل نکنید. در موضوع استفاده شخصی از مشاعات ساختمان، ثبت اعتراض، جمعآوری دلیل و اقدام مرحلهای معمولاً مؤثرتر از درگیری مستقیم است. پیش از طرح دعوا نیز سند، صورتجلسات و وضعیت واقعی محل را با نظر متخصص حقوقی تطبیق دهید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل ملکی صادقیه را ببینید.