آیا اگر در متن رأی دادگاه نام، مبلغ، شماره پلاک یا بخشی از عبارت حکم اشتباه نوشته شده باشد، امکان اصلاح آن وجود دارد؟ بله؛ اشتباه در انشا رای صادره در صورتی که ناشی از سهو قلم، اشتباه محاسباتی یا درج نادرست مطلبی باشد، معمولاً از طریق درخواست تصحیح رأی از همان دادگاه صادرکننده پیگیری میشود و لزوماً نیازمند طرح دعوای جدید نیست.
تصحیح رأی فقط برای اصلاح خطاهای شکلی و آشکار است؛ برای نمونه، دادگاه در استدلال خود مبلغ صحیح را محاسبه کرده اما در قسمت محکومبه عدد دیگری نوشته است. همچنین ممکن است نام یکی از طرفین، شماره پرونده، تاریخ، شماره پلاک ثبتی یا بخشی از عبارت رأی سهواً حذف یا تکرار شده باشد.
اما اگر دادگاه در ارزیابی دلیل، تشخیص مالکیت، مسئولیت خوانده یا میزان خسارت دچار اشتباه شده باشد، موضوع دیگر صرفاً انشایی نیست. چنین ایرادی باید از طریق اعتراض مناسب، مانند تجدیدنظرخواهی، فرجامخواهی یا سایر طرق قانونی اعتراض به رأی مطرح شود. بنابراین، اشتباه در انشا رای صادره نباید به ابزاری برای تغییر ماهیت تصمیم دادگاه تبدیل شود.
در دعاوی حقوقی، مرجع رسیدگی به درخواست تصحیح، اصولاً همان دادگاهی است که رأی را صادر کرده است. دادگاه ممکن است با درخواست یکی از ذینفعان و در موارد مقرر، رأساً متوجه خطا شود. در پروندههای کیفری نیز اصلاح سهو قلم و اشتباه محاسباتی تابع مقررات آیین دادرسی کیفری و حدود اختیارات دادگاه صادرکننده رأی است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی وکیل کیفری در تهران را ببینید.
پس از بررسی، دادگاه در صورت پذیرش، رأی تصحیحی صادر میکند. این رأی باید به طرفین ابلاغ شود و در اجرای حکم نیز همراه با رأی اصلی مورد توجه قرار گیرد. ثبت درخواست تصحیح، بهخودیخود مهلت اعتراض به اصل رأی را تمدید نمیکند؛ بنابراین اگر احتمال وجود ایراد ماهوی هست، نباید مهلت اعتراض به دلیل انتظار برای تصحیح از دست برود.
فرض کنید دادگاه در متن استدلال، خواهان را مستحق دریافت ۸۵۰ میلیون ریال دانسته، اما در بخش پایانی حکم به دلیل اشتباه تایپی، مبلغ ۵۸۰ میلیون ریال درج کرده است. خواهان میتواند با اشاره به تعارض آشکار میان استدلال و منطوق و ارائه محاسبات پرونده، درخواست اصلاح کند. در این وضعیت، اشتباه در انشا رای صادره قابل طرح است؛ ولی اگر اختلاف ناشی از این باشد که دادگاه بخشی از خسارت را نپذیرفته، مسئله ماهوی بوده و باید از طریق اعتراض به رأی پیگیری شود.
درخواست مبهم، تلاش برای افزایش محکومبه، استناد به مدارکی که در رسیدگی اصلی بررسی نشدهاند یا اعتراض به نظر قاضی درباره ادله، معمولاً با مفهوم تصحیح رأی سازگار نیست. همچنین باید میان اشتباه در متن رأی و اشتباه در اجراییه تفاوت گذاشت؛ گاهی ایراد اجراییه باید از اجرای احکام یا مرجع صادرکننده آن پیگیری شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل اجرای احکام کیفری را ببینید.
اشتباه در انشا رای صادره زمانی قابل اصلاح است که خطا آشکار، نوشتاری یا محاسباتی باشد و نتیجه ماهوی رأی را تغییر ندهد. متقاضی باید مرجع صادرکننده، بخش دقیق اشتباه و دلیل اصلاح را مشخص کند و همزمان مهلتهای اعتراض به اصل رأی را رعایت نماید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در دیلمان را ببینید.