آیا مبلغ دیه تعیینشده در رأی دادگاه با واقعیت آسیب یا مدارک پرونده مطابقت ندارد؟ اعتراض به دیه صادر شده از طریق ثبت درخواست تجدیدنظر، و در موارد خاص فرجامخواهی یا واخواهی، امکانپذیر است؛ اما نوع اعتراض به قطعی یا غیابی بودن رأی، مرجع صادرکننده و موضوع اختلاف بستگی دارد. مهلت معمول تجدیدنظرخواهی برای اشخاص مقیم ایران ۲۰ روز و برای افراد مقیم خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ قانونی یا واقعی رأی است، مگر آنکه قانون یا وضعیت پرونده حکم دیگری داشته باشد.
اعتراض زمانی قابل طرح است که یکی از طرفین معتقد باشد دادگاه در تشخیص نوع صدمه، میزان ارش یا دیه، رابطه سببیت، تقصیر، مسئول پرداخت یا اعتبار مدارک پزشکی دچار اشتباه شده است. برای نمونه، ممکن است دادگاه بر اساس نظریهای ناقص رأی داده باشد، آسیب جدیدی پس از معاینه نخست آشکار شده باشد یا صدمهای که قبلاً وجود داشته، به حادثه مورد رسیدگی نسبت داده شده باشد. صرف نارضایتی از مبلغ، بدون بیان دلیل حقوقی و پزشکی، معمولاً برای تغییر رأی کافی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل متخصص دیه را ببینید.
اگر رأی به صورت غیابی صادر شده و شرایط قانونی واخواهی وجود داشته باشد، مسیر نخست میتواند واخواهی در همان دادگاه صادرکننده باشد. در رأی حضوری، اعتراض معمولاً از راه تجدیدنظرخواهی پیگیری میشود. برخی آرا نیز با توجه به موضوع و درجه مجازات، قابلیت فرجامخواهی در دیوان عالی کشور دارند. بنابراین نباید بدون بررسی متن رأی، عنوان اعتراض را انتخاب کرد. عبارت اعتراض به دیه صادر شده بهتنهایی نوع درخواست را مشخص نمیکند و باید عبارت پایانی رأی، مرجع رسیدگی و مهلت درجشده در ابلاغیه بررسی شود.
اعتراض از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و با ثبت دادخواست یا درخواست مربوط انجام میشود. معترض باید خواسته خود، بخش مورد اعتراض و دلایل را روشن بنویسد. مدارک مهم عبارتاند از:
در متن اعتراض بهتر است مشخص شود که ایراد به اصل انتساب صدمه، درصد آسیب، تعدد دیات، ارش، رابطه سببیت یا مسئولیت طرف مقابل مربوط است. درخواست ارجاع به پزشکی قانونی یا هیئت کارشناسی نیز باید با توضیح علت و ارائه مستندات مطرح شود.
فرض کنید در یک تصادف، دادگاه بر اساس گزارش اولیه، برای مصدوم دیه یک آسیب مشخص را تعیین کند؛ اما پس از صدور رأی، مدارک درمانی نشان دهد که همان حادثه صدمه دیگری نیز ایجاد کرده است. مصدوم میتواند با ارائه مدارک معتبر، اعتراض به دیه صادر شده را مطرح و درخواست بررسی تکمیلی کند. نتیجه قطعی نیست و دادگاه تجدیدنظر پس از بررسی پرونده، گزارش پزشکی قانونی و رابطه صدمه با حادثه تصمیم میگیرد. اگر اعتراض صرفاً بر افزایش مبلغ بدون دلیل علمی باشد، احتمال پذیرش آن کاهش مییابد.
قطعی شدن رأی معمولاً امکان اعتراض عادی را از بین میبرد؛ بااینحال، در شرایط استثنایی مانند کشف دلیل مؤثر جدید، تعارض آرای قطعی یا ادعای خلاف شرع بیّن، ممکن است راهکارهای فوقالعاده مطرح شود. همچنین اعتراض به عملیات اجرای حکم با اعتراض به اصل رأی تفاوت دارد. اگر اختلاف درباره نحوه محاسبه، پرداخت یا اجرای دیه باشد، باید همان موضوع در مرجع اجرایی و با اسناد مالی پیگیری شود. پیش از هر اقدام، تاریخ ابلاغ و قطعی بودن رأی را کنترل کنید. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی دیه را ببینید.
اعتراض به دیه صادر شده باید در مهلت قانونی، از مسیر درست و با دلایل مشخص انجام شود. بررسی رأی، نظریه پزشکی قانونی و مدارک درمانی برای انتخاب واخواهی، تجدیدنظر یا راهکار دیگر ضروری است. هرچه ایراد اعتراض دقیقتر و مستندتر باشد، امکان رسیدگی مؤثر بیشتر خواهد بود؛ اما هیچ اعتراضی بدون بررسی کامل پرونده، نتیجه قطعی را تضمین نمیکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خوب در پرند را ببینید.