آیا برای ناتوانی مالی در پرداخت مبلغ مورد مطالبه میتوان دادخواست اعسار داد؟ پاسخ این است که اعسار از پرداخت مدعی به، از نظر اصطلاح حقوقی نیازمند دقت است؛ زیرا «مدعیبه» معمولاً همان خواستهای است که هنوز درباره آن حکم قطعی صادر نشده، در حالی که اعسار بیشتر درباره هزینه دادرسی یا پرداخت «محکومبه» پس از صدور حکم مطرح میشود. بنابراین، نوع دعوا و مرحله رسیدگی تعیین میکند چه دادخواستی باید ثبت شود.
مدعیبه مبلغ یا مالی است که خواهان در دادخواست مطالبه میکند؛ برای نمونه، وجه یک قرارداد یا خسارت ادعایی. تا پیش از صدور رأی، اصل بدهی هنوز از نظر دادگاه قطعی نشده است. اگر شخص توان پرداخت هزینه ثبت و رسیدگی دعوا را نداشته باشد، موضوع معمولاً «اعسار از هزینه دادرسی» است، نه اعسار از اصل مدعیبه.
محکومبه مبلغی است که به موجب رأی دادگاه بر عهده شخص قرار گرفته است. پس از صدور حکم، محکومعلیه میتواند در صورت ناتوانی واقعی از پرداخت یکجای آن، دادخواست اعسار از پرداخت محکومبه و تقسیط بدهی را مطرح کند. به همین دلیل، استفاده از عبارت اعسار از پرداخت مدعی به در متن دادخواست ممکن است باعث ابهام شود و بهتر است عنوان دقیق با وضعیت پرونده تطبیق داده شود.
دادگاه صرف ادعای نداشتن پول را کافی نمیداند و معمولاً وضعیت مالی، درآمد، دارایی و هزینههای ضروری زندگی را بررسی میکند. مدارک مؤثر میتواند شامل موارد زیر باشد:
اظهار خلاف واقع، پنهان کردن دارایی یا معرفی ناقص اموال میتواند اعتبار ادعا را از بین ببرد و برای شخص مسئولیت قانونی ایجاد کند. شاهد نیز باید از وضعیت مالی فرد شناخت کافی داشته باشد، نه اینکه صرفاً بر اساس شنیدهها اظهارنظر کند.
دادخواست باید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به مرجع صالح ارسال شود. در پرونده محکومبه، زمان ثبت، مفاد اجراییه، قطعی بودن رأی و وضعیت عملیات اجرایی اهمیت دارد. دادگاه پس از بررسی مدارک و دفاع طرف مقابل، ممکن است اعسار را بپذیرد، رد کند یا پرداخت بدهی را به پیشقسط و اقساط تقسیم کند.
پذیرش اعسار به معنای بخشش اصل بدهی نیست؛ بلکه فقط ناتوانی موقت یا واقعی از پرداخت یکجا را نشان میدهد. مبلغ اقساط نیز ثابت و قابل پیشبینی برای همه پروندهها نیست و با توجه به درآمد، دارایی، میزان بدهی و هزینههای متعارف زندگی تعیین میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان وکیل را ببینید.
فرض کنید رضا بابت خرید کالا با دعوای مطالبه وجه روبهرو شده و هنوز حکمی علیه او صادر نشده است. او نمیتواند صرفاً با عنوان اعسار از پرداخت مدعی به، اصل مبلغ مورد مطالبه را متوقف کند؛ زیرا بدهی هنوز در مرحله ادعاست. اگر توان پرداخت هزینه دادرسی یا هزینه دفاع را نداشته باشد، باید موضوع اعسار از هزینه دادرسی را بررسی کند. چنانچه بعداً حکم قطعی صادر شود و رضا توان پرداخت یکجای محکومبه را نداشته باشد، امکان طرح دادخواست اعسار از پرداخت محکومبه مطرح خواهد بود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل تلفنی رایگان 24 ساعته را ببینید.
اعسار، راهکاری برای حمایت از شخص ناتوان واقعی است، اما عنوان آن باید با مرحله پرونده هماهنگ باشد. عبارت اعسار از پرداخت مدعی به در گفتار عمومی قابل استفاده است، ولی در اقدام قضایی باید مشخص شود موضوع، هزینه دادرسی است یا محکومبه. بررسی رأی، اجراییه، داراییها و مدارک مالی پیش از ثبت دادخواست، احتمال انتخاب مسیر درست و پذیرش ادعا را افزایش میدهد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در جواد آباد را ببینید.