آیا میتوان پیش از آنکه بابت محکومیت مالی جلب شد، از پرداخت یکجای بدهی معاف یا تقسیط آن را درخواست کرد؟ بله؛ اعسار قبل از جلب با ثبت دادخواست اعسار از پرداخت محکومبه مطرح میشود و اگر این دادخواست در مهلت قانونی و همراه با مدارک کافی ارائه شود، میتواند از بازداشت محکومعلیه جلوگیری کند؛ البته صرف ثبت درخواست، همیشه به معنای پذیرش اعسار یا توقف قطعی عملیات اجرایی نیست.
بر اساس مقررات اجرای محکومیتهای مالی، محکومعلیهای که پس از ابلاغ اجراییه، ظرف سی روز دعوای اعسار خود را اقامه کند، اصولاً تا تعیین تکلیف دعوا در معرض حبس ناشی از ناتوانی در پرداخت قرار نمیگیرد؛ مشروط بر اینکه ادعای او واقعی و تشریفات قانونی رعایت شده باشد. این مهلت از تاریخ ابلاغ اجراییه محاسبه میشود، نه از زمان صدور حکم. اگر دادخواست پس از این مهلت ارائه شود، امکان جلب منتفی نیست و دادگاه ممکن است برای آزادی، معرفی ضامن یا سپردن تأمین مناسب را لازم بداند.
ادعای ناتوانی مالی باید با اطلاعات روشن درباره دارایی، درآمد و هزینههای زندگی اثبات شود. مدارک معمول عبارتاند از:
پنهان کردن مال، اعلام اطلاعات ناقص یا معرفی شاهدانی که از وضعیت واقعی فرد اطلاع ندارند، میتواند باعث رد دعوا و ایجاد مسئولیت قانونی شود. اعسار به معنای نداشتن توان پرداخت یکجای بدهی است، نه لزوماً ناتوانی مطلق از هرگونه پرداخت.
دعوای اعسار باید به طرفیت محکومله مطرح شود و مرجع صالح، با توجه به پرونده اصلی و محل اقامت اشخاص، طبق مقررات تعیین میشود. ثبت دادخواست از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی انجام میگیرد و پس از تعیین شعبه، جلسه رسیدگی تشکیل میشود. دادگاه ممکن است برای بررسی وضعیت مالی، از مراجع مربوط استعلام کند و اظهارات شاهدان را بشنود. تا پیش از صدور رأی، بهتر است محکومعلیه از هر اقدامی مانند انتقال صوری مال یا برداشت غیرمتعارف از حسابها خودداری کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره حقوقی ۲۴ ساعته را ببینید.
فرض کنید علی به پرداخت پانصد میلیون تومان محکوم شده و اجراییه نیز به او ابلاغ شده است. او پیش از پایان مهلت سیروزه، دادخواست اعسار قبل از جلب را با فهرست داراییها، اجارهنامه و استشهادیه دو شاهد ثبت میکند. دادگاه پس از بررسی مدارک، اعسار او از پرداخت یکجا را میپذیرد و بدهی را با پیشپرداخت و اقساط ماهانه تعیین میکند. در این حالت، عدم پرداخت اقساط میتواند آثار اجرایی جدیدی داشته باشد و پذیرش اعسار، بدهی را از بین نمیبرد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل اجرای احکام مدنی را ببینید.
برخی افراد تصور میکنند با ثبت دادخواست، مراجعه به اجرای احکام یا پرداخت هر مبلغی ضرورتی ندارد. در حالی که باید ابلاغیهها پیگیری شود، در جلسات حاضر شد و اقساط تعیینشده را منظم پرداخت کرد. همچنین اعسار از هزینه دادرسی با اعسار از محکومبه تفاوت دارد و هرکدام موضوع و شرایط اثبات جداگانهای دارند. در نهایت، اعسار قبل از جلب راهی برای جلوگیری از تشدید وضعیت اجرایی است، اما موفقیت آن به صداقت، کامل بودن مدارک و تشخیص دادگاه درباره توان مالی واقعی بستگی دارد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در جواد آباد را ببینید.