آیا با اثبات ناتوانی مالی میتوان خودروی توقیفشده را آزاد کرد؟ بله، در برخی شرایط، اعسار و رفع توقیف خودرو امکانپذیر است؛ اما صرف ثبت دادخواست اعسار، توقیف را خودبهخود از بین نمیبرد. خودرو زمانی رفع توقیف میشود که یا بدهی و هزینههای اجرایی پرداخت شود، یا مرجع اجرا بپذیرد خودرو از مستثنیات دین است، یا شخص ثالث مالکیت خود را اثبات کند. بنابراین باید علت توقیف، مرجع صادرکننده دستور و وضعیت واقعی خودرو بررسی شود.
اعسار یعنی شخص توان پرداخت یکجای محکومبه را ندارد؛ نتیجه آن ممکن است تقسیط بدهی یا تعیین مهلت پرداخت باشد. با این حال، اعسار معمولاً اثر مستقیم و خودکار بر توقیف مال ندارد. اگر خودرو برای تأمین محکومبه توقیف شده باشد، محکومعلیه باید همزمان با رسیدگی به اعسار، دلایل مستثنیات دین بودن خودرو یا ضرورت آزادسازی آن را به اجرای احکام ارائه کند.
در قانون اجرای محکومیتهای مالی، وسایل ضروری زندگی و ابزار کار، در حد متعارف و متناسب با شأن محکومعلیه، میتوانند از توقیف خارج باشند. خودرو ممکن است در صورت استفاده ضروری برای امرار معاش، حملونقل درمانی یا نیاز واقعی خانوادگی مشمول این حمایت شود؛ اما خودروی لوکس، چند خودرو یا وسیلهای که ضرورت آن اثبات نشده باشد، معمولاً وضعیت متفاوتی دارد.
ادعای ضرورت باید با اسناد و قرائن قابل بررسی همراه باشد. مدارک مفید، بسته به پرونده، شامل موارد زیر است:
وجود خودرو به نام محکومعلیه بهتنهایی ثابت نمیکند که خودرو حتماً قابل توقیف است یا حتماً مستثنیات دین محسوب میشود. مرجع رسیدگیکننده، ارزش خودرو، سطح زندگی، شغل، تعداد وسایل نقلیه و میزان ضرورت را در کنار هم میسنجد.
ابتدا باید مشخص شود توقیف از سوی اجرای احکام مدنی، اجرای ثبت، مرجع کیفری یا تأمین خواسته انجام شده است؛ زیرا مسیر اعتراض در هرکدام متفاوت است. سپس دادخواست اعسار از پرداخت محکومبه و، در صورت وجود دلیل، درخواست شناسایی خودرو بهعنوان مستثنیات دین یا اعتراض به توقیف تنظیم میشود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل دادگاه مدنی را ببینید.
پنهانکردن دارایی، انتقال صوری خودرو یا اعلام خلاف واقع درباره درآمد، میتواند به رد اعسار و ایجاد مسئولیت حقوقی یا کیفری منجر شود. همچنین اگر خودرو متعلق به شخص دیگری باشد، مالک واقعی باید از طریق اعتراض ثالث اجرایی اقدام کند؛ ادعای شفاهی مالکیت کافی نیست.
فرض کنید رانندهای بابت بدهی قراردادی محکوم شده و خودروی وانت او توقیف شده است. او با ارائه جواز فعالیت، قرارداد حمل کالا، مدارک درآمد و اسناد هزینههای خانواده، همزمان دادخواست اعسار و درخواست رفع توقیف خودرو را مطرح میکند. اگر دادگاه احراز کند وانت تنها وسیله درآمد اوست و خودرویی با ارزش متعارف محسوب میشود، ممکن است آن را از مستثنیات دین بداند؛ اما اگر چند خودروی مشابه داشته باشد یا خودرو ارزش نامتعارف داشته باشد، احتمال رد درخواست افزایش مییابد. در چنین وضعی، اعسار و رفع توقیف خودرو به مدارک واقعی و ارزیابی قضایی وابسته است. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل رایگان خانواده را ببینید.
اعسار، راهی برای اثبات ناتوانی در پرداخت یکجای بدهی است، نه مجوز خودکار برای آزادسازی خودرو. برای موفقیت در اعسار و رفع توقیف خودرو باید ضرورت وسیله، تناسب ارزش آن، نبود مال جایگزین و وضعیت مالی واقعی بهطور مستند اثبات شود. بررسی علت توقیف و اقدام در مرجع درست، مهمترین گام پیش از تنظیم درخواست است. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانواده در پاکدشت را ببینید.