آخرین به روزرسانی ۱۴۰۵/۰۴/۳۰ (سه شنبه - ۳۰ تیر ۱۴۰۵)

افزایش مبلغ اقساط دیه پس از افزایش نرخ دیه سالانه

من در سال ۱۴۰۰ محکوم به پرداخت ۲۳درصد دیه کامل شدم
با اعسار پرداخت ۱هزارم دیگه موافقت شد که اون موقع میشد ۴۸۰ هزار هر ماه
ایا با افزایش مبلغ دیه کامل مبلغ پرداختی من افرایش می یابد
ایا شاکی می تواند در خواست افزایش مبلغ دیه رو بده

نظر وکیل متخصص درباره سوالات حقوقی مالی

آیا با افزایش نرخ دیه، مبلغ اقساط نیز افزایش می یابد؟

پاسخ این سوال به متن دقیق حکم دادگاه بستگی دارد.

اگر دادگاه در حکم اعسار تصریح کرده باشد که شما باید هر ماه معادل یک هزارم دیه کامل را بپردازید، مبلغ هر قسط با افزایش نرخ دیه در هر سال افزایش خواهد یافت؛ زیرا مبنای محاسبه، درصدی از دیه کامل همان سال است، نه مبلغ ثابت ریالی.

اما اگر دادگاه مبلغ اقساط را به صورت مبلغ ثابت ریالی (برای مثال ماهانه ۴۸۰ هزار تومان) تعیین کرده باشد، تا زمانی که حکم تغییر نکند، اصل بر این است که همان مبلغ ثابت باید پرداخت شود.

بنابراین، ابتدا باید متن دادنامه اعسار را بررسی کنید که آیا مبنای پرداخت «یک هزارم دیه کامل» است یا «۴۸۰ هزار تومان در ماه».

آیا دیه بر اساس نرخ سال پرداخت محاسبه می شود؟

مطابق ماده ۴۹۰ قانون مجازات اسلامی:

در مواردی که پرداخت دیه به صورت اقساط یا با تأخیر انجام می شود، اصل بر این است که ملاک، نرخ دیه در زمان پرداخت است؛ مگر اینکه قانون یا حکم دادگاه ترتیب دیگری مقرر کرده باشد.

به همین دلیل، در بسیاری از پرونده های دیه، با افزایش مبلغ دیه سالانه، میزان پرداخت نیز متناسب با نرخ جدید محاسبه می شود.

آیا شاکی می تواند درخواست افزایش مبلغ اقساط را بدهد؟

بله، اما افزایش اقساط به صورت خودکار و صرفا به درخواست شاکی انجام نمی شود.

اگر شاکی معتقد باشد:

وضعیت مالی شما نسبت به زمان صدور حکم اعسار بهتر شده است؛
یا توانایی پرداخت اقساط بیشتری را دارید؛

می تواند از دادگاه صادرکننده حکم اعسار، درخواست تعدیل اقساط را مطرح کند.

در این صورت دادگاه وضعیت مالی فعلی شما را بررسی می کند و اگر احراز شود که توانایی پرداخت بیشتری دارید، ممکن است مبلغ یا نحوه پرداخت اقساط را تغییر دهد.

آیا شما هم می توانید درخواست تعدیل بدهید؟

بله.

اگر شرایط مالی شما بدتر شده باشد و پرداخت اقساط برایتان دشوار باشد، شما نیز می توانید با تقدیم دادخواست تعدیل، کاهش مبلغ اقساط یا افزایش فاصله زمانی بین اقساط را از دادگاه درخواست کنید.

دادگاه با بررسی درآمد، هزینه های زندگی، اموال و سایر شرایط مالی شما تصمیم گیری خواهد کرد.

اگر اقساط بر اساس درصد دیه تعیین شده باشد

در بسیاری از آرای اعسار، دادگاه می نویسد:

ماهانه یک هزارم دیه کامل؛
یا ماهانه دو هزارم دیه کامل.

در این حالت، هر سال با اعلام نرخ جدید دیه توسط رئیس قوه قضاییه، مبلغ ریالی قسط نیز تغییر می کند و نیازی به صدور حکم جدید نیست؛ زیرا مبنای حکم، درصدی از دیه کامل است.

اگر شاکی درخواست افزایش مبلغ دیه را بدهد

شاکی نمی تواند اصل مبلغ دیه ای را که در حکم قطعی تعیین شده افزایش دهد.

پس از قطعی شدن حکم، میزان محکوم به تغییر نمی کند، مگر در موارد استثنایی که قانون پیش بینی کرده باشد.

آنچه ممکن است تغییر کند، نحوه پرداخت اقساط یا مبلغ هر قسط در نتیجه تعدیل اعسار یا به دلیل وابسته بودن اقساط به نرخ دیه کامل است، نه اصل میزان محکومیت.

مواد قانونی مرتبط

مهم ترین مقررات مرتبط با این موضوع عبارتند از:

ماده ۴۹۰ قانون مجازات اسلامی درباره ملاک محاسبه دیه در زمان پرداخت.
مواد ۳ و ۱۱ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی درباره اعسار، تقسیط محکوم به و امکان تعدیل اقساط.
مقررات مربوط به اعسار و تعدیل اقساط که به دادگاه اجازه می دهد در صورت تغییر وضعیت مالی محکوم علیه، نسبت به افزایش یا کاهش اقساط تصمیم گیری کند.
راهکار عملی

پیشنهاد می شود ابتدا دادنامه اعسار خود را بررسی کنید. اگر در حکم نوشته شده باشد:

«ماهانه یک هزارم دیه کامل»، افزایش مبلغ اقساط با افزایش نرخ دیه طبیعی و مطابق حکم است.
اما اگر نوشته شده باشد «ماهانه ۴۸۰ هزار تومان»، اصولا همان مبلغ باید پرداخت شود، مگر اینکه دادگاه در پی درخواست تعدیل، حکم جدیدی صادر کند.
جمع بندی

اگر دادگاه در حکم اعسار، اقساط را بر مبنای یک هزارم دیه کامل تعیین کرده باشد، با افزایش نرخ دیه در هر سال، مبلغ ریالی اقساط نیز افزایش پیدا می کند و این موضوع نیاز به درخواست جدید شاکی ندارد. اما اگر اقساط به صورت مبلغ ثابت تعیین شده باشد، افزایش خودکار وجود ندارد و تغییر آن مستلزم صدور حکم جدید است. همچنین شاکی می تواند در صورت تغییر وضعیت مالی شما، درخواست تعدیل اقساط را مطرح کند، اما نمی تواند صرفا به دلیل افزایش نرخ دیه، اصل محکوم به را افزایش دهد.

نکات مهم
اگر اقساط بر اساس درصدی از دیه کامل تعیین شده باشد، مبلغ آنها با افزایش نرخ دیه افزایش می یابد.
اگر اقساط به صورت مبلغ ثابت ریالی تعیین شده باشد، اصل بر پرداخت همان مبلغ است مگر اینکه دادگاه حکم جدید صادر کند.
شاکی می تواند در صورت بهبود وضعیت مالی محکوم علیه، درخواست تعدیل اقساط را مطرح کند.
مطابق ماده ۴۹۰ قانون مجازات اسلامی، در بسیاری از موارد ملاک محاسبه دیه، نرخ زمان پرداخت است.
برای پاسخ قطعی، بررسی متن دقیق دادنامه اعسار ضروری است.