آیا میتوان بدون حضور مالک یا کارفرما، قرارداد پیمانکاری را از طرف او امضا کرد؟ بله، امضا قرارداد به نمایندگی از کسی دیگر با پیمانکار زمانی معتبر و قابل استناد است که نماینده اختیار روشن و قابل اثبات داشته باشد و قرارداد نیز به نام اصیل، نه شخص نماینده، تنظیم شود. اگر اختیار وجود نداشته باشد یا از حدود آن تجاوز شود، اعتبار قرارداد نسبت به مالک یا کارفرما با مشکل روبهرو میشود و ممکن است مسئولیت متوجه امضاکننده شود.
مبنای نمایندگی میتواند وکالتنامه رسمی، قرارداد نمایندگی، سمت قانونی مانند قیم یا مدیر شرکت، یا مصوبه معتبر شخص حقوقی باشد. اختیار کلی برای «اداره امور» همیشه به معنای اجازه انعقاد قرارداد ساختوساز، تعیین مبلغ، دریافت وجه یا تغییر نقشه نیست. بهتر است در سند نمایندگی، موضوع قرارداد، نام پیمانکار، حدود مبلغ، مدت، امکان پرداخت و اختیار فسخ یا مصالحه مشخص شود.
در متن قرارداد باید نام کامل مالک یا کارفرما به عنوان «اصیل» درج و سپس نوشته شود: «با نمایندگی آقای یا خانم ... به موجب ...». امضا، مهر و مشخصات نماینده باید در محل مخصوص نمایندگی قرار گیرد و از امضای او به عنوان متعهد شخصی پرهیز شود. عبارتهایی مانند «اینجانب متعهد میشوم» ممکن است این برداشت را ایجاد کند که نماینده شخصاً مسئول اجرای تعهدات است.
اگر قصد طرفین، مسئولیت مشترک نماینده و اصیل است، این موضوع باید صریح، روشن و جداگانه در قرارداد نوشته شود. صرف حضور، مذاکره یا امضای نماینده، معمولاً بهتنهایی مسئولیت شخصی او را ثابت نمیکند؛ اما پنهان کردن نبود اختیار یا ارائه اطلاعات خلاف واقع میتواند آثار مسئولیتزا داشته باشد.
چنانچه شخصی بدون اختیار یا خارج از حدود اختیار قرارداد را امضا کند، قرارداد نسبت به اصیل در وضعیت معامله فضولی قرار میگیرد و تا زمان تأیید یا رد او، وضعیت نهایی آن روشن نیست. تأیید بعدی مالک میتواند قرارداد را برای او الزامآور کند، اما رد قرارداد ممکن است موجب طرح ادعا علیه امضاکننده یا ایجاد اختلاف درباره هزینههای انجامشده شود. پیمانکار نیز باید پیش از شروع کار، اختیار نماینده را بررسی و مدارک آن را ضمیمه قرارداد کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل را ببینید.
فرض کنید مدیر یک پروژه، بدون داشتن اختیار کتبی از مالک، امضا قرارداد به نمایندگی از کسی دیگر با پیمانکار را انجام دهد و پیمانکار نیز بخشی از عملیات را اجرا کند. مالک بعداً اعلام کند قرارداد را قبول ندارد. در این وضعیت، دادگاه معمولاً به متن قرارداد، پیامها، پرداختها، رفتار مالک پس از اطلاع و مدارک اختیار توجه میکند. اگر تأیید مالک ثابت نشود، پیمانکار باید برای مطالبه هزینهها یا خسارت، نقش امضاکننده و میزان اطلاع او از نبود اختیار را اثبات کند؛ بنابراین نتیجه دعوا از پیش قطعی نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره رایگان قوه قضاییه را ببینید.
پیش از امضا، مشخصات اصیل و نماینده را دقیق بنویسید، سند اختیار را ضمیمه کنید، حدود تعهدات را روشن سازید و دریافت هر مبلغ را به حساب معرفیشده کارفرما مرتبط کنید. پیمانکار نباید فقط به ادعای شفاهی نماینده اعتماد کند. در اختلاف، اظهارنامه، مذاکره مستند و سپس مراجعه به مرجع صالح بر اساس نوع خواسته و مفاد قرارداد قابل بررسی است. در نهایت، امضا قرارداد به نمایندگی از کسی دیگر با پیمانکار زمانی کمخطر است که اختیار، هویت اصیل و حدود مسئولیتها همزمان و بهصورت مکتوب احراز شده باشند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل حکیمیه تهران را ببینید.