آیا اعتیاد شوهر باعث از بین رفتن حق زن نسبت به مهریه میشود؟ بله، اگر مرد معتاد باشد زن میتواند مهریه بگیرد؛ زیرا اعتیاد، بهخودیخود، موجب سقوط یا بخشش مهریه نیست. مهریه از زمان وقوع عقد به مالکیت زن درمیآید و زن میتواند با توجه به مندرجات عقدنامه، آن را از طریق اجرای ثبت یا دادگاه مطالبه کند. البته توان مالی مرد، میزان مهریه، وجود مال قابل توقیف و توافقهای بعدی زوجین در نحوه وصول اثر دارد.
اعتیاد یک وضعیت شخصی و گاهی موضوعی مؤثر در اختلافات خانوادگی است، اما اصل تعهد مرد به پرداخت مهریه را از بین نمیبرد. حتی اگر اعتیاد پیش از ازدواج وجود داشته و زن از آن بیاطلاع بوده باشد، این موضوع معمولاً باعث بیاعتباری خودکار عقد یا حذف مهریه نمیشود. برای تغییر این وضعیت، باید شرایط خاص قانونی مانند وجود عیب مؤثر و قابل استناد یا فریب در ازدواج، جداگانه بررسی و اثبات شود. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای مهریه را ببینید.
اگر زن پیش از نزدیکی به علت طلاق از شوهر جدا شود، میزان مهریه ممکن است نصف مهریه تعیینشده باشد؛ اما این موضوع به اعتیاد ارتباط مستقیم ندارد. همچنین بخشیدن مهریه، دریافت بخشی از آن یا امضای توافقنامه معتبر میتواند مقدار قابل مطالبه را تغییر دهد. بنابراین، پیش از امضای هر نوشتهای درباره بذل یا ابراء مهریه، آثار حقوقی آن باید دقیق بررسی شود.
مبنای اصلی مطالبه، سند رسمی ازدواج و مندرجات آن است و اثبات اعتیاد برای اصل درخواست مهریه ضرورت ندارد. مدارک و اطلاعات کاربردی معمولاً شامل موارد زیر است:
گزارشهای غیررسمی یا صرف ادعای اعتیاد، الزاماً برای اثبات آن کافی نیست. در پرونده طلاق، دادگاه مجموع رفتار مرد، تأثیر اعتیاد بر زندگی و امکان یا عدم امکان اصلاح وضعیت را بررسی میکند؛ اما در پرونده مطالبه مهریه، تمرکز اصلی بر وجود دین و امکان اجرای آن است.
زن میتواند ابتدا از دفتر ازدواج و اجرای ثبت برای صدور اجراییه اقدام کند یا، با توجه به شرایط پرونده، از دادگاه خانواده مطالبه مهریه را پیگیری نماید. پس از شناسایی مال، امکان توقیف اموال مشمول مقررات وجود دارد. با این حال، مستثنیات دین مانند نیازهای ضروری زندگی و همچنین وضعیت درآمدی مرد باید رعایت شود.
اگر مرد مالی برای پرداخت نداشته باشد، این امر اصل بدهی را از بین نمیبرد؛ ولی ممکن است پرداخت به شکل اقساط انجام شود. دادگاه برای تعیین اقساط، درآمد، هزینههای ضروری، داراییها و وضعیت خانوادگی مرد را بررسی میکند. اعتیاد ممکن است در ارزیابی توان اشتغال یا شرایط زندگی مطرح شود، اما بهتنهایی موجب معافیت از پرداخت نیست. درباره میزان قابل وصول مهریه نیز باید مقررات جاری و نوع مال، تعداد سکه یا مال موضوع تعهد و استطاعت مالی بدهکار بررسی شود.
مطالبه مهریه یک حق مالی است و برای آن لازم نیست زن ابتدا طلاق بگیرد. در مقابل، درخواست طلاق به دلیل اعتیاد نیازمند اثبات شرایطی است که زندگی مشترک را دچار اختلال جدی کرده یا ادامه آن را دشوار و زیانبار ساخته باشد. زن میتواند هر دو موضوع را همزمان پیگیری کند، اما نتیجه یکی، خودکاراً نتیجه دیگری را تضمین نمیکند.
برای نمونه، نرگس پس از مشاهده مصرف مستمر مواد مخدر توسط همسرش تصمیم میگیرد جدا زندگی کند. او میتواند بدون انتظار برای ترک اعتیاد شوهر، مهریه مندرج در عقدنامه را مطالبه کند؛ بنابراین در چنین وضعیتی نیز اگر مرد معتاد باشد زن میتواند مهریه بگیرد. اگر نرگس مدارک کافی درباره اعتیاد و آسیبهای واردشده داشته باشد، میتواند موضوع طلاق را نیز جداگانه مطرح کند. چنانچه شوهر مالک خودرو یا حساب بانکی باشد، توقیف آنها منوط به شناسایی و رعایت مقررات قانونی خواهد بود و نتیجه قطعی پرونده به مدارک و دفاع طرفین بستگی دارد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل برای مهریه را ببینید.
اعتیاد شوهر مانع ایجاد یا مطالبه مهریه نیست و زن برای گرفتن آن الزاماً نیازمند طرح طلاق نخواهد بود. مسیر مناسب، جمعآوری عقدنامه و اطلاعات مالی، انتخاب اجرای ثبت یا دادگاه و دریافت مشاوره تخصصی پیش از هرگونه بخشش یا توافق است. در پروندههای همزمان مهریه و طلاق، باید میان حق مالی زن، ادله اعتیاد و توان واقعی پرداخت مرد تفکیک قائل شد. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل رودهن را ببینید.