آیا پیش از برگزاری مراسم عروسی و شروع زندگی مشترک، زن حق مطالبه مهریه دارد؟ بله؛ پاسخ روشن به پرسش ایا در دوران عقد مهریه تعلق میگیرد این است که از زمان جاری شدن صحیح عقد نکاح، زن مالک مهریه میشود و برای تعلق اصل مهریه، برگزاری عروسی یا وقوع رابطه زناشویی شرط نیست. البته میزان قابل مطالبه مهریه و آثار طلاق یا فسخ، به وضعیت عقد و شرایط پرونده بستگی دارد.
در عقد دائم، به محض تحقق عقد صحیح، زن نسبت به مهریه مالکیت پیدا میکند. بنابراین حتی اگر زوجین هنوز در خانه مشترک سکونت نکرده باشند، اصل دین شوهر ایجاد شده است. این مالکیت با توافق درباره عندالمطالبه یا عندالاستطاعه بودن مهریه از بین نمیرود؛ بلکه این عبارات، زمان و شیوه امکان مطالبه را مشخص میکنند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای گرفتن مهریه را ببینید.
در عقد موقت نیز تعیین مهریه از ارکان اساسی عقد است و باید هنگام عقد مشخص باشد. اگر در عقد موقت مهریه تعیین نشود، موضوع میتواند بر اعتبار عقد اثر بگذارد. در مقابل، در عقد دائم، مشخص نشدن مهریه لزوماً موجب بطلان عقد نیست و در شرایطی مهرالمثل یا مهرالمتعه مطرح میشود.
اصل بر تعلق مهریه مندرج در عقدنامه است، اما اگر شوهر پیش از نزدیکی طلاق دهد، معمولاً زن مستحق نصف مهریه تعیینشده خواهد بود. این قاعده مربوط به طلاق پیش از نزدیکی است و نباید آن را به همه روشهای پایان یافتن رابطه زوجیت، مانند فسخ نکاح یا بذل مدت در عقد موقت، بدون بررسی شرایط تسری داد.
در صورت وقوع نزدیکی، طلاق معمولاً موجب از بین رفتن اصل مهریه نمیشود. همچنین فوت هر یک از زوجین پیش از نزدیکی، با طلاق تفاوت دارد و آثار مالی آن باید جداگانه بررسی شود. در فسخ نکاح نیز نتیجه به علت فسخ و وضعیت نزدیکی وابسته است؛ بنابراین اعلام قطعی نتیجه بدون بررسی سند ازدواج و علت قانونی فسخ درست نیست.
برای پیگیری، ابتدا باید مفاد سند ازدواج، نوع عقد و شرط پرداخت مهریه بررسی شود. مدارک معمول عبارتاند از:
مطالبه میتواند از مسیر اجرای ثبت یا دادگاه خانواده پیگیری شود. انتخاب مسیر به وضعیت سند، امکان شناسایی اموال، میزان مهریه و هدف زن از اقدام بستگی دارد. توقیف مال، ممنوعالخروجی یا سایر اقدامات نیز شرایط و محدودیتهای قانونی خود را دارد و خودکار یا قطعی نیست.
فرض کنید سارا با مهریه ۱۱۰ سکه بهار آزادی عقد کرده، اما هنوز زندگی مشترک را آغاز نکرده است. اگر پرداختی انجام نشده باشد، ایا در دوران عقد مهریه تعلق میگیرد در این مثال پاسخ مثبت دارد و سارا میتواند اصل مهریه را مطالبه کند. اگر شوهر پیش از نزدیکی او را طلاق دهد، موضوع نصف مهریه مطرح میشود؛ اما اگر زوجین صرفاً جدا از هم زندگی کنند یا مراسم عروسی به تأخیر بیفتد، این تأخیر بهتنهایی موجب کاهش مهریه نیست. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل برای مهریه را ببینید.
مهریه با عقد صحیح ایجاد میشود، نه با عروسی یا شروع سکونت مشترک. با این حال، نزدیکی، نوع پایان رابطه زوجیت، شرط عندالمطالبه یا عندالاستطاعه، پرداختهای قبلی و وضعیت مالی شوهر میتواند بر شیوه وصول یا میزان قابل دریافت اثر بگذارد. پیش از امضای اقرارنامه، بخشش مهریه یا توافق بر دریافت مبلغ کمتر، متن سند و پیامدهای حقوقی آن را دقیق بررسی کنید. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه وکیل خانواده پاکدشت را ببینید.