اگر شوهر مهریه را نپردازد، آیا زن میتواند او را به زندان بیندازد؟ پاسخ کوتاه این است که ایا پرداخت نکردن مهریه زندانی دارد؛ اما زندان خودکار نیست و معمولاً پس از مطالبه رسمی، صدور اجراییه یا حکم قطعی، احراز توانایی مالی مرد یا رد اعسار او و خودداری از پرداخت یا اجرای اقساط مطرح میشود. بنابراین، صرف ناتوانی واقعی از پرداخت، بهتنهایی نباید موجب حبس شود؛ بهویژه اگر اعسار در دادگاه پذیرفته شده باشد.
مهریه، در صورت عندالمطالبه بودن، از زمان عقد قابل مطالبه است. زن میتواند از طریق اجرای ثبت یا دادگاه خانواده برای وصول آن اقدام کند. پس از ابلاغ اجراییه یا حکم، مرد باید بدهی را بپردازد، برای پرداخت توافق کند یا ناتوانی مالی خود را با دادخواست اعسار اثبات کند. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه وکیل برای گرفتن مهریه را ببینید.
بر اساس مقررات حمایت خانواده، درباره تا سقف ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن، مقررات محکومیتهای مالی قابل اعمال است. این موضوع به معنای زندانی شدن قطعی مرد نیست؛ بلکه اگر او توان پرداخت داشته باشد و عمداً از پرداخت خودداری کند، یا اعسارش پذیرفته نشود، امکان اعمال ضمانت اجرای حبس وجود دارد. نسبت به مازاد بر ۱۱۰ سکه، زن باید توانایی مالی مرد برای پرداخت مبلغ اضافی را اثبات کند.
اعسار یعنی محکومعلیه ثابت کند جز مستثنیات دین، مالی برای پرداخت یکجای بدهی ندارد. پذیرش اعسار ممکن است به تعیین پیشقسط و اقساط ماهانه منجر شود. در این حالت، رعایت منظم اقساط معمولاً مانع حبس است؛ اما نپرداختن اقساط بدون عذر قابل قبول میتواند دوباره مشکلساز شود.
زن باید سند ازدواج یا رونوشت معتبر آن، مدارک هویتی و اطلاعات محل اقامت یا اموال زوج را آماده کند. سپس میتواند از دفتر ازدواج، اجرای ثبت یا دادگاه خانواده اقدام کند. انتخاب مسیر مناسب به عواملی مانند وجود مال قابل توقیف، سرعت شناسایی دارایی و نیاز به طرح همزمان دعوای اعسار بستگی دارد.
مرد نیز باید پس از ابلاغ، مدارک مالی خود را جمعآوری و در صورت ناتوانی، دادخواست اعسار را در زمان مناسب ثبت کند. تاخیر، ترک شغل صوری یا بیتوجهی به اخطاریهها، دفاع او را دشوارتر میکند. پاسخ به این پرسش که ایا پرداخت نکردن مهریه زندانی دارد به همین تفاوت میان ناتوانی واقعی و امتناع عمدی وابسته است.
فرض کنید زوجه ۱۰۰ سکه مهریه خود را مطالبه کرده و علی مدعی است درآمد محدودی دارد. اگر علی فهرست دارایی، اجارهنامه، مدارک درآمد و شهادت معتبر ارائه کند و دادگاه اعسار او را بپذیرد، ممکن است پرداخت به شکل پیشقسط و اقساط تعیین شود. در این مثال، پاسخ به اینکه ایا پرداخت نکردن مهریه زندانی دارد، منفیِ مطلق نیست؛ رعایت اقساط از حبس جلوگیری میکند، ولی تخلف از آن میتواند ضمانت اجرای قانونی داشته باشد. برای راهنمایی بیشتر در این زمینه، صفحه مشاوره وکیل برای مهریه را ببینید.
پرداخت نکردن مهریه در ایران الزاماً به زندان ختم نمیشود. میزان مهریه، عندالمطالبه یا عندالاستطاعه بودن آن، توان مالی زوج، نتیجه دعوای اعسار و رعایت اقساط تعیینکننده است. پیش از هر اقدام، بررسی سند ازدواج، وضعیت داراییها و ابلاغهای رسمی با مشاور حقوقی، از تصمیمهای پرهزینه جلوگیری میکند. برای پیدا کردن وکیل در این منطقه، صفحه بهترین وکیل در رودهن را ببینید.